Elastyczne uregulowania dotyczące czasu pracy są korzystne zarówno dla pracodawców jak i pracowników – to wynik nowego badania Komisji Europejskiej

IP/10/1377

Bruksela, dnia 26 października 2010 r.

Elastyczne uregulowania dotyczące czasu pracy są korzystne zarówno dla pracodawców jak i pracowników – to wynik nowego badania Komisji Europejskiej

W opublikowanym dziś badaniu Komisji Europejskiej stwierdza się, że elastyczne uregulowania czasu pracy są korzystne dla pracodawców i pracowników. Grupa ekspertów przedkłada swoje sprawozdanie akurat w momencie, gdy zbiera się nieformalne posiedzenie ministrów właściwych do spraw równouprawnienia płci, mające na celu omówienie nowej strategii równości mężczyzn i kobiet na lata 2010-2015 (IP/10/1149, MEMO/10/430).

„Elastyczne uregulowania w zakresie czasu pracy, placówki opieki nad dziećmi i innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu oraz prawa do urlopu przyczyniają się do osiągnięcia wyższej stopy zatrudnienia zarówno wśród mężczyzn jak i wśród kobiet oraz bardziej trwałego wskaźnika urodzeń”, stwierdziła wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa. „W czasach spowolnienia gospodarczego elastyczne uregulowania czasu pracy mogą pomóc ludziom w utrzymaniu swoich miejsc pracy. Musimy czynić dalsze postępy w zakresie tworzenia struktur rynku pracy przyjaznych rodzinie: elastyczność uregulowań w zakresie czasu pracy oraz równouprawnienie płci są istotnymi warunkami do osiągnięcia ożywienia gospodarczego.”

Sprawozdanie ekspertów „Elastyczne uregulowania w zakresie czasu pracy a równouprawnienie płci” stanowi kompleksowy przegląd aktualnie stosowanych praktyk w 27 państwach UE oraz państwach EFTA (Islandia, Norwegia, Liechtenstein i Szwajcaria). Główną uwagę poświęca się w sprawozdaniu elastyczności wewnętrznej (w ramach przedsiębiorstwa lub organizacji), i to zarówno w odniesieniu do długości czasu pracy (np. praca w niepełnym wymiarze godzin) jak i w odniesieniu do organizacji czasu pracy (np. ruchomy czas pracy lub naprzemienne godziny pracy oraz elastyczność co do godziny rozpoczęcia i zakończenia dnia pracy). Główne wnioski sprawozdania obejmują następujące punkty:

1. Istnieją wciąż bardzo duże różnice pomiędzy państwami członkowskimi co do elastyczności czasu pracy:

• Elastyczność w zakresie długości czasu pracy jest bardziej rozpowszechniona w Europie Północnej i Zachodniej, natomiast na Węgrzech, Litwie, w Republice Czeskiej, Estonii, Bułgarii, Słowacji, Słowenii i Rumunii dominuje tradycyjny system 40-godzinnego tygodnia pracy.

• Dania, Szwecja, Niemcy, Finlandia i Norwegia znajdują się daleko z przodu, jeśli chodzi o elastyczność organizacji czasu pracy – nieco ponad połowa wszystkich pracowników w tych krajach korzysta z jakiegoś rodzaju elastyczności w organizacji swojego czasu pracy.

2. Zwiększenie elastyczności w zakresie czasu pracy nie zawsze jest z korzyścią dla równouprawnienia płci:

• Godziny pracy bardziej dostosowane do indywidualnych potrzeb mają korzystny wpływ na stopę zatrudnienia kobiet i mogą pomóc pogodzić pracę zawodową z życiem prywatnym, natomiast praca w niepełnym wymiarze godzin (w której dominują przede wszystkim kobiety) występuje w większości krajów wciąż w sektorach o niskich wynagrodzeniach, w których możliwości rozwijania kariery i doskonalenia zawodowego są nieduże.

• Ważną rolę odgrywają również aspekty kulturowe: dopóki elastyczność nie przestanie być uważana za „żeńską” formę organizacji czasu pracy, elastyczne uregulowania w zakresie czasu pracy będą raczej pogłębiać różnice płci, niż je zmieniać.

3. W ostatnim czasie widać wyraźnie, że kwestie związane z elastycznością czasu pracy znalazły się na porządku dziennym polityki w kilku krajach, ich konkretne tematy mogą się jednak różnić między sobą:

• W niektórych krajach (takich jak Republika Czeska i Litwa) elastyczność służy jako instrument do podniesienia stopy zatrudnienia (zwiększenia liczby zatrudnionych i liczby przepracowanych godzin).

• Praca w niepełnym wymiarze godzin jest wykorzystywana coraz częściej w celu wspierania aktywności osób starszych. Niedobrowolna praca w niepełnym wymiarze godzin stanowi istotny problem w szczególności w krajach nordyckich, gdzie podejmuje się środki polityczne mające posłużyć do osiągnięcia nowego rodzaju równowagi między elastycznością a bezpieczeństwem.

• Również rozliczanie czasu pracy i roczny wymiar godzin są tematami stojącymi na porządku dziennym aktualnej polityki (w Finlandii, Niemczech i Luksemburgu). W niektórych krajach (np. w Polsce i Portugalii) elastyczne systemy czasu pracy są włączone do debaty na temat zmniejszania ilości nadgodzin.

• Aktualny kryzys finansowy i gospodarczy przyczynił się w sposób oczywisty do tego, że elastyczność postrzegana jest obecnie jako ważny instrument polityki, przy pomocy którego pracodawcy mogą reagować na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Kwestia równouprawnienia płci nie odgrywa jednak w aktualnej dyskusji pierwszoplanowej roli.

Kontekst

W dniu 3 marca 2010 r. Komisja Europejska zainicjowała pierwszy etap konsultacji z europejskimi partnerami społecznymi, który był pierwszym krokiem w kierunku dokonania przeglądu aktualnie obowiązujących regulacji UE w zakresie czasu pracy (IP/10/345). W związku z tym przeglądem Komisja opublikuje wkrótce sprawozdanie ekspertów na temat społecznych i gospodarczych skutków uregulowań dotyczących czasu pracy.

Opublikowane dzisiaj sprawozdanie jest trzecim z serii sprawozdań z analizy porównawczej dotyczącej kwestii równowagi między pracą zawodową a życiem prywatnym. Poprzednimi były sprawozdanie na temat „godzenia życia zawodowego i prywatnego” z 2005 r. oraz sprawozdanie na temat „świadczenia usług w zakresie opieki nad dziećmi” z 2009 r.

Dodatkowe informacje

Sprawozdanie: „Elastyczne uregulowania w zakresie czasu pracy a równouprawnienie płci – przegląd porównawczy 30 państw europejskich”

http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=418&langId=en&furtherPubs=yes

Nieformalne posiedzenie ministrów właściwych do spraw równouprawnienia płci

http://www.eutrio.be/informal-meeting-ministers-gender-equality

ANNEX

Summary of countries regarding flexibility in the length of working hours

This table summarises the countries in regard to the three indicators of flexibility in the length of working hours. There does not appear to be a clear pattern regarding the flexibility in the length of working hours in terms of these indicators. The most flexible countries seem to be Austria and the United Kingdom, which have a high ranking on all three indicators. At the other end, four countries appear to be the least flexible and score low on all three indicators: Portugal, Lithuania, Cyprus and Hungary.

Share of part-time workers in total employment (persons aged 15 and over) in EU Member States - 2009

Source: Eurostat, Labour Force Survey (LFS), annual averages.

Involuntary part-time work and total part-time employment rate, 2007

Source: Eurostat, EU Labour force survey 2007

Share of employees working overtime, by gender 2004

Source: Eurostat, EU Labour force survey, ad hoc module 2004 (no data available for France and Liechtenstein)

Share of employees working long hours (48 or more), by gender, 2007

Source: Eurostat, EU Labour force survey 2007 (no data available for Liechtenstein)

Working time schedules of men and women employees, 2004

Left bar: male employees, right bar: female employees - Source: Eurostat, EU Labour force survey, ad hoc module 2004 (no data available for Liechtenstein)