Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/10/1348

Bruksela, dnia 19 września 2010 r.

Komisja Europejska przyjmuje strategię na rzecz przestrzegania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

Komisja Europejska przyjęła dziś strategię mającą na celu zapewnienie skutecznego wdrożenia przepisów Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – dokumentu wiążącego prawnie od momentu wejścia w życie traktatu lizbońskiego. Komisja zamierza sprawdzać zgodność unijnych aktów prawnych z Kartą na każdym etapie procesu legislacyjnego – począwszy od prac przygotowawczych prowadzonych przez Komisję, poprzez przyjęcie wniosków ustawodawczych przez Parlament Europejski i Radę, skończywszy na stosowaniu przepisów przez państwa członkowskie UE. Komisja będzie informować obywateli, kiedy jest uprawniona do działania w odniesieniu do kwestii dotyczących praw podstawowych, oraz publikować coroczne sprawozdanie dotyczące stosowania postanowień Karty, co umożliwi kontrolę postępów w tym zakresie. Działania Komisji są odpowiedzią na wezwania Parlamentu Europejskiego.

„Karta jest odzwierciedleniem naszych wspólnych wartości i tradycji konstytucyjnych”, stwierdziła wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa. „Powinniśmy się nią kierować we wszystkich obszarach polityki unijnej. Komisja Europejska, a zwłaszcza jej departament prawny, będzie zwracał baczną uwagę, czy Kartę uwzględnia się we wszystkich wnioskach dotyczących aktów ustawodawczych, we wszystkich zmianach wprowadzonych przez Radę i Parlament Europejski oraz czy państwa członkowskie wdrażające unijne przepisy przestrzegają jej postanowień. Przyjęta dziś przez Komisję strategia stanowi istotny krok na drodze ku stworzeniu europejskiej kultury praw podstawowych.”

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego (dnia 1 grudnia 2009 r.) postanowienia Karty praw podstawowych UE stały się prawnie wiążące dla wszystkich unijnych instytucji i państw członkowskich, wdrażających przepisy UE. Karta wzmacnia wszystkie prawa określone w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jak również inne prawa i zasady wynikające ze wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich UE, orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i innych instrumentów międzynarodowych. Ten bardzo nowoczesny akt obejmuje m.in. prawa podstawowe „trzeciej generacji”, takie jak ochrona danych osobowych czy gwarancje bioetyczne i w zakresie przejrzystej administracji.

W ramach przyjętej strategii Komisja wyjaśnia kroki, jakie może podjąć, by zapewnić wzorcowe wyniki w zakresie poszanowania praw podstawowych w UE oraz poprawę wiedzy na temat ochrony praw podstawowych w Europie poprzez:

1. Zagwarantowanie, że działania UE są bez zarzutu pod kątem poszanowania praw podstawowych

  • Wszystkie unijne wnioski legislacyjne muszą być zgodne z postanowieniami Karty. Komisja rozszerzy w związku z tym swoją ocenę skutków nowych wniosków ustawodawczych pod kątem praw podstawowych. Służby Komisji będą sprawdzać, w oparciu o specjalną listę kontrolną, czy dany wniosek legislacyjny może mieć wpływ na prawa podstawowe, a jeśli tak – na które, oraz prowadzić systematyczną ocenę wpływu każdego z rozważanych wariantów politycznych na te prawa.

  • W trakcie procesu legislacyjnego, włączając weń ostateczne uzgodnienia w Parlamencie Europejskim i Radzie, Komisja będzie współpracować ze współustawodawcami nad zapewnieniem zgodności przepisów unijnych z postanowieniami Karty. Komisja zainicjuje dialog międzyinstytucjonalny w celu określenia metod pracy w przypadku, gdy do aktów prawnych wprowadzane są zmiany budzące wątpliwości co do zgodności z prawami podstawowymi.

  • Państwa członkowskie UE związane są już obowiązkiem przestrzegania praw podstawowych gwarantowanych w poszczególnych konstytucjach krajowych. Niemniej jednak również kiedy wdrażają przepisy unijne, muszą przestrzegać praw podstawowych. Komisja wykorzysta wszystkie dostępne narzędzia, w tym – o ile zajdzie taka potrzeba – postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, aby zapewnić zgodne z postanowieniami Karty wdrażanie przepisów unijnych.

2. Lepsze informowanie obywateli

  • Obywatele powinni wiedzieć, że mogą się zwrócić o pomoc w przypadkach, gdy doszło do naruszenia ich praw podstawowych. Począwszy od 2011 r. będą mieli dostęp do informacji na temat środków prawnych we wszystkich państwach członkowskich za sprawą nowego portalu Komisji, e-sprawiedliwość.

  • Komisja wyjaśni, kiedy jest uprawniona, a kiedy nie, do podejmowania działań w odpowiedzi na skargi dotyczące praw podstawowych w przypadku, gdy skargi te nie wchodzą w zakres kompetencji UE. Karta nie przyznaje Komisji uprawnień ogólnych do podejmowania działań w obszarze praw podstawowych. Komisja może podjąć działania jedynie wówczas, gdy sprawa dotyczy prawa Unii (np. gdy przyjęto przepisy UE w sposób niezgodny z Kartą lub gdy środki krajowe stosują przepisy unijne w sposób sprzeczny z jej postanowieniami). Państwa członkowskie posiadają własne systemy ochrony praw podstawowych oparte na konstytucjach krajowych i sądach; Karta ich nie zastępuje. Zapewnienie poszanowania praw podstawowych leży zatem przede wszystkim w gestii sądów krajowych.

3. Monitorowanie postępów

  • Komisja będzie publikować coroczne sprawozdanie na temat stosowania Karty. W ramach sprawozdania monitorowane będą postępy w obszarach, w których UE uprawniona jest do podjęcia działania: sprawozdanie będzie ilustrować, jak w konkretnych przypadkach uwzględniono postanowienia Karty (np. w przypadku nowych wniosków legislacyjnych). Będzie ono stanowić okazję do corocznej wymiany poglądów z Parlamentem Europejskim i Radą oraz narzędzie lepszego informowania opinii publicznej.

Kontekst

Po raz pierwszy Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej uroczyście ogłosili przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Nicei dnia 7 grudnia 2000 r. W owym czasie Karta nie była dokumentem prawnie wiążącym. Artykuł 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, zmieniony traktatem lizbońskim, stanowi, że Karta wiąże prawnie i ma taką samą moc prawną jak Traktaty; oznacza to w szczególności, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może uchylić przepisy unijne, które naruszają gwarantowane przez Kartę prawa podstawowe. Traktat stanowi również, że postanowienia Karty nie rozszerzają kompetencji Unii określonych w Traktatach. Artykuł 51 Karty stanowi: „Postanowienia niniejszej Karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii przy poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do Państw Członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii.”

W maju bieżącego roku członkowie kolegium komisarzy po raz pierwszy złożyli uroczystą deklarację, że będą stali na straży postanowień Karty i Traktatów (IP/10/487).

Dalsze informacje

  • Komunikat dostępny jest na stronie serwisu prasowego Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości:

http://ec.europa.eu/justice/news/intro/news_intro_en.htm

  • Strona wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website