Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί 14 κράτη μέλη της ΕΕ να λάβουν μέτρα ώστε να παύσει να είναι κερδοφόρο το διασυνοριακό έγκλημα

IP/10/1063

Βρυξέλλες, 23 Αυγούστου 2010

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί 14 κράτη μέλη της ΕΕ να λάβουν μέτρα ώστε να παύσει να είναι κερδοφόρο το διασυνοριακό έγκλημα

Τον προηγούμενο μήνα οι ιταλικές αρχές προέβησαν στη δήμευση περιουσιακών στοιχείων της μαφίας αξίας 60 εκατομμυρίων ευρώ. Στο Ηνωμένο Βασίλειο δημεύθηκαν 92,3 εκατομμύρια λίρες από διεθνή σπείρα με περιουσιακά στοιχεία στο Ντουμπάι. Με τις δημεύσεις αυτές αφαιρέθηκε από τους εγκληματίες μικρό μόνο μέρος των συνολικών περιουσιακών τους στοιχείων, τα οποία μπορούν σήμερα να μεταφέρονται με ευκολία από τη μια χώρα στην άλλη. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο οι κανόνες που έχει θεσπίσει η ΕΕ από το 2006 (απόφαση πλαίσιο 2006/783/JHA90 του Συμβουλίου) επιτρέπουν στα κράτη μέλη τη δήμευση προϊόντων εγκλήματος στο εξωτερικό. Ωστόσο, σύμφωνα με έκθεση την οποία εξέδωσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα μισά κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν ακόμη θέσει σε εφαρμογή τους κανόνες αυτούς, με συνέπεια τα περιουσιακά στοιχεία – όπως ακίνητα, έσοδα από παράνομες δραστηριότητες ή κλεμμένα οχήματα – μιας εγκληματικής οργάνωσης η οποία διώκεται π.χ. στη Γαλλία να είναι ασφαλή στη Σλοβακία ή τη Βουλγαρία. Οι κανόνες της ΕΕ πρέπει να επιτρέπουν στις δικαστικές αρχές ενός κράτους μέλους να ζητούν από τους ομολόγους τους σε άλλα κράτη μέλη την εκτέλεση αποφάσεων δήμευσης. Η σημερινή έκθεση υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η ελλιπής εφαρμογή της νομοθεσίας και η γραφειοκρατία, στοιχεία που συχνά υποδηλώνουν δυσπιστία έναντι των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης των άλλων χωρών, εξακολουθούν να δυσχεραίνουν τη δήμευση των προϊόντων εγκλήματος.

«Σε καιρούς οικονομικής κρίσης, είναι ατυχές το γεγονός ότι κράτη μέλη της ΕΕ επιτρέπουν να διαφεύγουν περιουσιακά στοιχεία καταδικασμένων εγκληματιών αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ, και αυτό παρόλο που οι κυβερνήσεις συμφώνησαν σχετικά με μέτρα δήμευσης πριν από τέσσερα χρόνια», δήλωσε η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Viviane Reding, και Επίτροπος αρμόδια για τη δικαιοσύνη, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ιθαγένεια. «Η απροθυμία πολλών κρατών μελών να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις-πλαίσια του Συμβουλίου, με τις οποίες έχουν όλα συμφωνήσει, καθιστά σαφές – για μια ακόμα φορά – γιατί ο χώρος δικαιοσύνης της ΕΕ είχε ανάγκη τη συνθήκη της Λισαβόνας. Στο μέλλον, πρέπει να εξασφαλίσουμε σαφέστερους κανόνες, συνεπή εφαρμογή και επιβολή της νομοθεσίας και, κυρίως, εμπιστοσύνη μεταξύ των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Στο μεταξύ, καλώ τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή τους κανόνες για την πάταξη του εγκλήματος, ώστε οι δικαστικές αρχές να είναι σε θέση να συνεργάζονται και να ελέγχουν αποτελεσματικά τα παράνομα κέρδη των εγκληματιών».

Οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται τα ανοικτά σύνορα της ΕΕ διακινώντας από το ένα κράτος στο άλλο κλαπέντα περιουσιακά στοιχεία ή παράνομα αγαθά. Η δήμευση αποτελεί πολύτιμο μέσο για την πάταξη αυτών των πρακτικών.

Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, ένα κράτος μέλος μπορεί να διαβιβάσει απόφαση δήμευσης σε άλλο κράτος μέλος στο οποίο το άτομο που αφορά η απόφαση δήμευσης κατοικεί ή διαθέτει περιουσιακά στοιχεία ή εισόδημα. Το άλλο κράτος μέλος προβαίνει στη δήμευση, βάσει της εσωτερικής του έννομης τάξης, χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη σημερινή έκθεση, από τον Φεβρουάριο του 2010 μόνο 13 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ είχαν θεσπίσει αυτούς τους κανόνες. Μολονότι ως προθεσμία για την εφαρμογή των μέτρων είχε οριστεί η 24η Νοεμβρίου 2008, επτά χώρες ανέφεραν στην Επιτροπή ότι δεν είχαν ακόμα ολοκληρώσει τη νομοθετική τους διαδικασία, ενώ οι υπόλοιπες επτά δεν έδωσαν καμία πληροφορία σχετικά (βλ. παράρτημα).

Tα 13 κράτη μέλη που θέσπισαν τους κανόνες, τους εφαρμόζουν ήδη για την καταπολέμηση του εγκλήματος. Για παράδειγμα, στις Κάτω Χώρες, αφότου τέθηκαν σε εφαρμογή οι κανόνες, οι δικαστικές αρχές τους διαβίβασαν σε δικαστικές αρχές άλλων κρατών μελών 121 αποφάσεις δήμευσης για περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας περί τα 20 εκατομμύρια ευρώ.

Η δικαστική συνεργασία δεν μπορεί να αναπτυχθεί πλήρως χωρίς εμπιστοσύνη στην ακεραιότητα των δικαστικών συστημάτων

Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ προβλέπουν λίγες περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να αρνηθούν την εκτέλεση αποφάσεων δήμευσης, όπως π.χ. η παραβίαση της αρχής του δεδικασμένου (κανείς δεν δύναται να δικαστεί δύο φορές για το ίδιο αδίκημα) ή η υπερβολική καθυστέρηση μεταξύ της τέλεσης μιας πράξης και της τελικής καταδίκης. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στη σημερινή έκθεση, όλα τα κράτη μέλη, εκτός από τρία (η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και οι Κάτω Χώρες¹), έχουν προσθέσει περαιτέρω λόγους άρνησης εκτέλεσης αποφάσεων δήμευσης τις οποίες έχουν εκδώσει άλλα κράτη μέλη, με συνέπεια να περιορίζεται ο αντίκτυπος ενός νομικού μέσου που σκοπό έχει να επιτρέπει στις αρχές των κρατών μελών να αναγνωρίζουν αμοιβαία και αμέσως τις αποφάσεις τους.

Η σημερινή έκθεση της Επιτροπής προειδοποιεί επίσης ότι, ακόμα και όταν έχουν θεσπιστεί οι κανόνες, οι αποφάσεις δήμευσης εξακολουθούν να μην αναγνωρίζονται αυτομάτως λόγω νομικών διατυπώσεων, όπως π.χ. οι δημόσιες ακροάσεις, οι οποίες προστέθηκαν στους εθνικούς κανόνες σε τέσσερις χώρες (στην Τσεχική Δημοκρατία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία).

Τον Μάρτιο, η Επίτροπος Δικαιοσύνης της EE, Viviane Reding, δήλωσε ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι αναγκαία προκειμένου να αναγνωρίζουν αμοιβαία οι δικαστικές αρχές τις αποφάσεις που εκδίδουν (SPEECH/10/89). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έθεσε ως προτεραιότητα τη θέσπιση κοινών ελάχιστων προδιαγραφών – αρχής γενομένης με τα δικαιώματα διερμηνείας και μετάφρασης για τους υπόπτους αξιόποινων πράξεων (τα οποία αρχίζουν να ισχύουν ήδη από το φθινόπωρο – IP/10/746) και με το έγγραφο δικαιωμάτων (που προτάθηκε στις 20 Ιουλίου – IP/10/989).

Ιστορικό

Στις 6 Οκτωβρίου 2006, τα κράτη μέλη της ΕΕ ενέκριναν απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου (2006/783/JHA90) με σκοπό την αναγνώριση και την άμεση έναρξη εκτέλεσης των αποφάσεων δήμευσης που εκδίδουν οι αρμόδιες αρχές άλλων κρατών μελών.

Πριν τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, οι κανόνες της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης θεσπίζονταν στο πλαίσιο του λεγόμενου τότε «τρίτου πυλώνα» ως «αποφάσεις-πλαίσια», οι οποίες ήταν δεσμευτικές για τα κράτη μέλη ως προς τα αποτελέσματα αλλά άφηναν την επιλογή των μορφών και των μεθόδων για την επίτευξή τους στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών αρχών. Η πρακτική αυτή μπορούσε να είχε ως αποτέλεσμα να υπάρχουν παρεμφερείς κανόνες, οι οποίοι στην πράξη μπορούσαν να ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει σε άλλους τομείς πολιτικής, για μια μεταβατική περίοδο, έως το 2014, η Επιτροπή δεν μπορεί να κινηθεί νομικά προκειμένου να εξασφαλίσει την επιβολή αυτών των κανόνων από τα κράτη μέλη. Έως τότε, θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να υποστηρίζει ενεργώς την αποτελεσματική εφαρμογή και συμμόρφωση εκ μέρους των κρατών μελών.

Γραφείο Τύπου για θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων:

http://ec.europa.eu/justice/news/intro/news_intro_en.htm

Ιστοσελίδα της κας Viviane Reding, Αντιπροέδρου και Επιτρόπου αρμόδιας για θέματα Δικαιοσύνης, Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και Ιθαγένειας:

http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm

ANNEX

Notification of implementation of Council Framework Decision 2006/783/JHA90 as of February 2010

¹ :

Σημειώνεται ότι η έκθεση που εκδίδεται σήμερα ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2010, ενώ οι Κάτω Χώρες έθεσαν σε εφαρμογή τον νόμο για την εφαρμογή των κανόνων τον Απρίλιο του 2010. Για τον λόγο αυτό, στην έκθεση αναφέρεται ότι η Ιρλανδία και η Πορτογαλία είναι οι μόνες χώρες οι οποίες δεν έχουν θεσπίσει πρόσθετους λόγους άρνησης.