IP/10/1035
Bruksela, dnia 5 sierpnia 2010 r.
Ustanowienie pierwszej w historii UE wzmocnionej współpracy mającej pomóc międzynarodowym małżeństwom
Po raz pierwszy w historii UE państwa członkowskie korzystają z procedury wzmocnionej współpracy w celu ustanowienia przepisów pozwalających międzynarodowym parom wybrać państwo, którego prawo będzie miało zastosowanie do ich rozwodu. Decyzja o ustanowieniu wzmocnionej współpracy, którą Komisja Europejska zaproponowała pięć miesięcy temu, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE z 22 lipca. Wzmocniona współpraca umożliwia grupie co najmniej dziewięciu państw realizację środków, co do których wszystkie 27 państw członkowskich nie zdołało się porozumieć. W tym przypadku pozwala ona 14 państwom UE doprowadzić do przyjęcia rozporządzenia, które zapewni parom większą pewność prawną oraz zapobiegnie zjawisku prześcigania się przez małżonków przy wnoszeniu sprawy do sądu, w celu zapewnienia sobie najlepszych warunków rozwodu, pozwalając uniknąć kosztownych pod względem emocjonalnym i finansowym postępowań. Aby wejść w życie, Rozporządzenie musi teraz zostać zatwierdzone podczas najbliższego posiedzenia Rady przez 14 zainteresowanych państw. Wzmocniona współpraca będzie na razie stosowana w 14 uczestniczących w niej państwach UE, ale pozostałe państwa mogą w każdej chwili do nich dołączyć.
„Ten pierwszy przypadek wykorzystania wzmocnionej współpracy to wielki krok w kierunku UE pracującej dla swoich obywateli. Uczucie łączy ludzi ponad granicami i niezależnie od ich obywatelstwa. W rezultacie wiele międzynarodowych par potrzebuje pewności prawnej w kwestii przepisów mających zastosowanie do ich sytuacji”, powiedziała wiceprzewodnicząca Viviane Reding, komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa. „Niektóre osoby wyrażały obawy, że wykorzystanie wzmocnionej współpracy będzie oznaczało koniec integracji europejskiej w jej obecnej formie. Nie mam jednak wątpliwości, że precedens ten przyczyni się do pogłębienia tej integracji. Z nowych przepisów skorzystają setki tysięcy międzynarodowych par. Biorąc pod uwagę, że poprzedni wniosek w tej sprawie uwiązł w gąszczu instytucjonalnych procedur przez pięć lat, można śmiało stwierdzić że obecnie UE dysponuje środkami pozwalającymi przyjmować istotne akty prawne w trybie przyśpieszonym.
W dniu 12 lipca 2010 r. rządy UE przyjęły decyzję Rady upoważniającą do podjęcia wzmocnionej współpracy (IP/10/917). Została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 22 lipca. Czternaście państw uczestniczących we współpracy (Austria, Belgia, Bułgaria, Francja, Hiszpania, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Węgry i Włochy) będzie teraz prowadzić negocjacje w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia zawierającego szczegółowe przepisy mające zastosowanie do rozwodów międzynarodowych, a następnie głosować w tej sprawie. Państwa te muszą jednomyślnie zatwierdzić rozporządzenie i skonsultować je z Parlamentem Europejskim, zanim będzie ono mogło wejść w życie.
Wniosek ma na celu ochronę słabszych partnerów w sporach związanych z rozwodem. Międzynarodowe pary małżeńskie będą mogły uzgodnić, które prawo będzie miało zastosowanie do ich rozwodu lub separacji prawnej. Na wypadek gdyby małżonkowie nie mogli się w tej sprawie porozumieć, sędziowie będą ustalać prawo właściwe na podstawie wspólnej formuły. Dzięki temu małżeństwa zyskają większą pewność prawną, przewidywalność oraz elastyczność. Takie rozwiązanie pomoże także uchronić małżonków i ich dzieci przed skomplikowanymi, długotrwałymi i uciążliwymi procedurami.
To nowe rozwiązanie pomoże parom o różnym obywatelstwie, a także parom mieszkającym oddzielnie w różnych państwach lub mieszkającym razem w kraju innym niż ojczysty. Potrzeba podjęcia działania przez UE jest oczywista: w 2007 r. w 27 państwach członkowskich UE miało miejsce ponad milion rozwodów, z czego 140 tys. (13 %) zawierało „element międzynarodowy”.
Parlament Europejski wyraził zgodę na zastosowanie mechanizmu wzmocnionej współpracy w dniu 16 czerwca 2010 r. (IP/10/747). Ministrowie sprawiedliwości państw UE udzielili swego poparcia w dniu 4 czerwca (MEMO/10/236).
Komisja zaproponowała zastosowanie mechanizmu wzmocnionej współpracy w dniu 24 marca 2010 r. (IP/10/347), w odpowiedzi na wniosek dziewięciu państw, niezadowolonych z braku postępów w Radzie w sprawie złożonego przez Komisję w 2006 r. wniosku ustawodawczego (pierwotnie w grupie tych państw była również Grecja, która później się wycofała). Od tamtej pory do inicjatywy dołączyło pięć kolejnych państw: Niemcy, Belgia, Łotwa, Malta i Portugalia (IP/10/628).
W każdej chwili mogą do nich dołączyć inne państwa. Zgodnie z traktatem lizbońskim muszą powiadomić o tym najpierw Radę i Komisję.
Kontekst
Zgodnie z traktatami UE wzmocniona współpraca umożliwia dziewięciu lub większej liczbie państw podejmowanie działań w istotnej, ale blokowanej przez niewielką mniejszość państw członkowskich sprawie. Inne państwa UE mają prawo dołączyć do nich w dowolnym momencie (art. 331 Traktatu o funkcjonowaniu UE).
Komisja przedłożyła pierwszy wniosek dotyczący pomocy parom międzynarodowym w 2006 r., lecz ówczesny projekt nie uzyskał wymaganego jednomyślnego poparcia rządów państw członkowskich UE. Rozporządzenie nie ma żadnego wpływu na krajowe przepisy dotyczące rozwodów lub zawierania małżeństw.
Dodatkowe informacje
Decyzja Rady dostępna jest na stronie:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:189:0012:0013:EN:PDF
Wnioski legislacyjne Komisji są dostępne w portalu informacyjnym o wymiarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych:
http://ec.europa.eu/justice_home/news/intro/doc/com_2010_105_en.pdf
Strona internetowa wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa:
http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/reding/index_en.htm
