IP/09/92

Bruksela, dnia 22 stycznia 2009 r.

Mimo atrakcyjniejszej europejskiej przestrzeni badawczej, mamy zastój w nakładach na badania i rozwój: nie czas zaprzestać wysiłków!

Opublikowane dzisiaj sprawozdanie pt. „Science, Technology and Competitiveness (ST&C)”, prezentujące podstawowe dane dotyczące nauki, technologii i konkurencyjności w roku 2008, po raz pierwszy przedstawia nie tylko ogólny obraz postępu, jaki nastąpił w latach 2000–2006 w dziedzinie badań i rozwoju w Unii, ale także w zakresie realizacji europejskiej przestrzeni badawczej. Sprawozdanie to pokazuje, że w Europie rośnie liczba pracowników naukowych, a Unia staje się coraz bardziej atrakcyjna dla zagranicznych naukowców i prywatnych inwestycji amerykańskich w dziedzinie badań i rozwoju. Niemniej jednak, przeszkodą dla europejskich ambicji stworzenia globalnego konkurencyjnego społeczeństwa opartego na wiedzy jest zastój w nakładach na badania i rozwój, który w UE-27 utrzymuje się na poziomie 1.84% (udział procentowy w PKB). Pomimo wzrostu nakładów na badania naukowe w większości państw członkowskich oraz udoskonalonej wydajności systemów badawczych, UE wciąż jest daleka od osiągnięcia celu strategii lizbońskiej, którym jest uzyskanie udziału nakładów na badania i rozwój w PKB na poziomie 3%. Niedostatecznie wysoki poziom inwestycji prywatnych w dziedzinie badań i rozwoju w powiązaniu ze strukturą przemysłową UE, w której sektor nowych technologii jest mniej rozwinięty niż w Stanach Zjednoczonych, stanowią przeszkodę dla wysiłków Unii Europejskiej. Opublikowana równolegle ze sprawozdaniem tablica wyników innowacyjności zawiera szczegóły europejskich osiągnięć w tej dziedzinie. Oba te dokumenty dowodzą, że Unia powinna zmienić swoja przemysłową strukturę, skupiając się w większym stopniu na innowacjach i zapewniając lepsze wykorzystanie badań i rozwoju.

Komentując ustalenia wyżej wspomnianych sprawozdań, europejski komisarz ds. nauki i badań naukowych, Janez Potočnik oraz wiceprzewodniczący Komisji odpowiedzialny za sprawy przedsiębiorstw i politykę przemysłową, Günter Verheugen, oświadczyli: „Moment kryzysu nie jest odpowiednią chwilą, aby wstrzymać działania inwestycyjne w dziedzinie badań i innowacji. Są one niezbędne, jeżeli Europa chce wyjść z kryzysu ekonomicznego silniejsza i stawić czoła wyzwaniom w postaci zmian klimatycznych i globalizacji. UE posiada wiele atutów, szczególnie coraz bardziej atrakcyjną europejską przestrzeń badawczą oraz nieustannie udoskonalane działania w zakresie innowacji. Ciągle jest jednak dużo do zrobienia, w szczególności tam, gdzie istnieje stosunkowe niedoinwestowanie ze strony sektora prywatnego. Dzięki inicjatywie Komisji mającej na celu poprawę efektywności badań, stymulację innowacyjności i rozwój rynków zaawansowanych technologii, UE podąża w odpowiednim kierunku.”

Główne ustalenia sprawozdania ST&C z roku 2008 pokazują, że:

1. W zglobalizowanym świecie badania naukowe stanowią strategiczny element konkurencyjności.

W dziedzinie naukowo – technicznej pojawili się poważni gracze, szczególnie z Azji. Wiedza jest coraz bardziej równomiernie rozpowszechniona, a udział UE wynosi mniej niż 25%. Europejska przestrzeń badawcza (EPB) musi stać się atrakcyjniejsza, bardziej otwarta i konkurencyjna na forum światowym.

2. Pomimo zastoju w ogólnych nakładach EU na badania i rozwój, na poziomie państw członkowskich istnieją pewne różnice.

W latach 2000-2006 wszystkie państwa członkowskie zwiększyły swoje wydatki na badania i rozwój, co pokazuje ich zaangażowanie w realizację celów strategii lizbońskiej. Jednakże w tym samym okresie wskaźnik PKB osiągnął ten sam poziom wzrostu, co oznacza, że od 2005 r. nakłady na badania i rozwój pozostały na poziomie 1,84%^[1]. W latach 2000-2006, 17 państw członkowskich, głównie tych, które nadrabiają zaległości w tej dziedzinie, zwiększyło nakłady na badania i rozwój, podczas gdy w 10 państwach, reprezentujących 47 % unijnego PKB, odnotowano ich spadek. Swoje nakłady zwiększyła także Japonia – z 3,04% to 3,39%, Korea – z 2,39% do 3.23%, również Chiny nadrabiają zaległości, zwiększając swoje nakłady z 0,90% do 1,42%.

3. Wciąż niewystarczające inwestycje sektora prywatnego.

Głównym powodem przepaści w nakładach na badania i rozwój istniejącej między UE i jej konkurencją jest różnica w poziomie finansowania pochodzącego z sektora prywatnego, które w Unii w latach 2000-2005 odnotowało spadek, podczas gdy w USA, Japonii i Chinach znacznie wzrosło. Stało się tak głównie dlatego, że w Unii mniejszy jest udział przemysłu nowych technologii o dużej intensywności działalności badawczej. Tworzenie gospodarki silnie opartej na wiedzy wymaga zmian strukturalnych mających na celu zintensyfikowanie nakładów na badania i rozwój oraz większego udziału w gospodarce unijnej sektora nowych technologii. Aby stało się to możliwe, niezbędne są warunki ramowe sprzyjające rozwojowi szybko rozwijających się MŚP nowych technologii i sprzyjających innowacjom rynków europejskich, oraz niższych kosztów patentowych na obszarze całej Unii.

4. Fachowość badań naukowych: wzrasta liczba pracowników naukowych, niższa niż u konkurencji zdolność wykorzystania wiedzy.
Od roku 2000 liczba pracowników naukowych w Unii rosła dwa razy szybciej niż w USA i Japonii, nawet jeśli w grupie ludności aktywnej zawodowo ich udział wciąż jest niższy niż w tych dwóch państwach.

Jeżeli chodzi o znaczenie badań, UE wciąż jest największym światowym „producentem” wiedzy naukowej (jest to mierzone ilością publikacji naukowych), choć w Unii powstaje mniej niż USA publikacji o dużym znaczeniu.

5. Rosnąca atrakcyjność Unii dla inwestycji zagranicznych oraz specjalistów w dziedzinie wsparcia naukowo-technicznego.

Mimo pojawienia się Azji jako nowego przyczółku, UE przyciąga coraz więcej prywatnych inwestycji z USA w dziedzinie badań i rozwoju. W roku 2005 spółki amerykańskie dokonały 62,5% swoich inwestycji w UE, a tylko 3,3% w Chinach. Unia także przyciąga coraz więcej specjalistów w dziedzinie naukowo-technicznej.

Dodatkowe informacje:

Pełny tekst sprawozdania „Science, Technology and Competitiveness (ST&C)” podstawowe dane dotyczące roku 2008.

http://ec.europa.eu/research/era/

Pełny tekst tablicy wyników innowacyjności za rok 2008

http://www.proinno-europe.eu/metrics

Zobacz również dokument MEMO/09/19 + IP/09/112 + MEMO/09/18

^[1] Wstępne dane liczbowe za rok 2007 1.83%