IP/09/625

Brussel, 23 april 2009

De EU versterkt de banden met haar buren en zet haar steun voor hun hervormingen voort

In haar jaarlijkse voortgangsverslagen maakt de Europese Commissie de balans op van de concrete hervormingen die in 2008 zijn verwezenlijkt door de bij het Europees nabuurschapsbeleid betrokken landen en geeft zij aan op welke gebieden verdere inspanningen nodig zijn. In een beleidsdocument over de tenuitvoerlegging van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) dat vandaag wordt voorgesteld, geeft de Commissie een overzicht van de ontwikkelingen in twaalf bij het Europees nabuurschapsbeleid betrokken landen. Voorts bespreekt zij het effect van de financiële crisis op deze landen en stelt zij verschillende manieren voor waarop de EU aan hun herstelproces kan bijdragen. Hoewel de context in 2008 moeilijk was en gekenmerkt werd door politieke en economische problemen en een globale vertraging van het ritme van de hervormingen, met name die op het gebied van goed bestuur, hebben de partnerlanden veel bereikt op belangrijke samenwerkingsgebieden: nauwere politieke contacten, toename van de handel, diepgaand ere samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie, meer mobiliteit van jongeren enzovoort. De banden werden ook aanzienlijk versterkt door twee nieuwe regionale kaders die de gedifferentieerde bilaterale betrekkingen aanvullen: de Unie voor het Middellandse Zeegebied en het Oostelijk Partnerschap. Het beleidsdocument gaat vergezeld van afzonderlijke landenverslagen voor elk land waarmee een ENB-actieplan is afgesproken^[1] en een sectoraal verslag.

„2008 heeft duidelijk het strategische belang van het Europees nabuurschapsbeleid aangetoond. De economische en financiële crisis, de gewelddadige conflicten in onze buurlanden en de politieke instabiliteit hebben allemaal effect op de veiligheid en de welvaart van de burgers van de EU. Voor de EU blijft het derhalve van cruciaal belang om te zorgen voor tastbare, doelgerichte en geloofwaardige steun aan onze buren, teneinde voor alle partijen resultaten op het gebied van veiligheid en welvaart tot stand te brengen”, aldus Benita Ferrero-Waldner, commissaris voor buitenlandse betrekkingen en Europees nabuurschapsbeleid.

Hoewel de context over het algemeen moeilijk was (wereldwijde economische en financiële crisis, conflict tussen Rusland en Georgië in augustus 2008, de interventie van Israël in Gaza in december 2008/januari 2009), zijn de betrekkingen van de EU met haar buren in 2008 verder geïntensiveerd. De partners van Europa hebben blijk gegeven van vooruitgang in de hervorming van hun economieën en dankzij hun inspanningen voor modernisering hebben hun samenlevingen betere kansen gekregen.

Benita Ferrero-Waldner voegde hieraan toe: „Hoewel de internationale context in 2008 moeilijk was, is het Europees nabuurschapsbeleid resultaten blijven opleveren en is het verder verdiept met twee nieuwe initiatieven: de Unie voor het Middellandse Zeegebied en het Oostelijk Partnerschap. Onze partners hebben belangrijke vooruitgang geboekt op belangrijke gebieden zoals handel, fiscaliteit en bedrijfsklimaat, doch zij moeten nog veel meer doen, vooral voor politieke hervormingen, goed bestuur en mensenrechten. Het Europees nabuurschapsbeleid zal derhalve het instrument blijven waarmee de EU bij haar directe buren hervormingen aanmoedigt.”

De politieke samenwerking werd versterkt

• Zoals gevraagd sloten Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Moldavië en Oekraïne zich aan bij de meeste verklaringen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, zodat zij op internationaal niveau samen met de EU met één stem spreken.
• De Europese Commissie was medevoorzitter van een donorconferentie voor de Palestijnen (met een toezegging van 440 miljoen euro in 2008) en ondersteunt politieke stabilisatie en nationale verzoening (hervormingen van het kiesstelsel) in Libanon.
• De EU speelde een cruciale rol in de totstandbrenging van een staakt-het-vuren in Georgië tijdens het gewapende conflict met Rusland, sprak zich uit voor de territoriale integriteit van Georgië, zond snel EU-waarnemers ter plaatse, verleende onmiddellijk humanitaire hulp aan binnenlandse ontheemden en verleende steun voor de besprekingen van Genève voor de oplossing van het conflict. De EG was medevoorzitter van een internationale donorconferentie voor Georgië en zegde voor de periode 2008-2010 een bedrag tot 500 miljoen euro toe.

Economische integratie en handel namen toe

• Oekraïne trad toe tot de Wereldhandelsorganisatie en onderhandelt met de EU over een diepgaande en uitgebreide vrijhandelsovereenkomst in het kader van de nieuwe assocatieovereenkomst (de eerste van dit soort overeenkomsten met de oostelijke buren).
• De studies in verband met mogelijke diepgaande en uitgebreide vrijhandelsovereenkomsten met Georgië en Armenië werden afgerond.
• De handelsonderhandelingen over landbouw- en visserijproducten met Egypte en Israël werden afgerond, terwijl die met Marokko en Tunesië nog aan de gang zijn. Met Egypte, Marokko en Tunesië werden onderhandelingen over de liberalisering van diensten en de vrijheid van vestiging aangevat.
• Voor de bij het Europees nabuurschapsbeleid betrokken landen is de EU de belangrijkste handelspartner. In 2008 steeg de uitvoer naar de EU vanuit Egypte, Jordanië, Libanon en Oekraïne met meer dan 10 %.

Visumfacilitering en bestrijding van illegale immigratie

• Op 1 januari 2008 traden visumfaciliterings- en overnameovereenkomsten met Oekraïne en Moldavië in werking
• In oktober 2008 werd een visumdialoog met Oekraïne aangevat teneinde op lange termijn tot een visumvrije regeling te komen. De dialoog met Georgië werd versterkt teneinde visumfaciliterings- en overnameovereenkomsten te sluiten en een mobiliteitspartnerschap te beginnen waarmee legale migratie wordt gefaciliteerd en illegale migratie bestreden. Sedert midden 2008 bestaat er een dergelijk mobiliteitspartnerschap met Moldavië.
• De politieke dialoog en de samenwerking op het gebied van veiligheid met Marokko ter bestrijding van illegale migratie werden verdiept.
• Tunesië verbeterde zijn uitrusting en infrastructuur teneinde de grenscontroles te versterken en voerde nieuwe biometrische paspoorten in. Niettemin nam in 2008 de illegale immigratie vanuit Tunesië aanzienlijk toe.

Samenwerking op het gebied van justitie

• Dankzij de oprichting van het Palestijnse Instituut voor justitiële opleiding met EG-middelen werden de omstandigheden voor de opleiding van Palestijnse rechters en parketmagistraten verbeterd. In Libanon wordt gespecialiseerde opleiding voor rechters, advocaten en klerken voorbereid.
• De Commissie rustte de Palestijnse civiele politie met voertuigen uit, waardoor de politie veel doeltreffender kan optreden.
• Georgië boekte aanzienlijke vooruitgang in de strijd tegen corruptie, verbeterde de levensomstandigheden in de gevangenissen en trad op tegen marteling en mishandeling.
• Armenië heeft nieuwe wetgeving betreffende vluchtelingen en asiel uitgevaardigd, teneinde haar regels met EU- en internationale normen in overeenstemming te brengen.

De samenwerking op het gebied van energie trad in een nieuwe fase

• Er werden onderhandelingen opgestart in verband met de toetreding van Moldavië en Oekraïne tot het Verdrag tot oprichting van de energiegemeenschap, dat verbintenissen bevat voor de geleidelijke convergentie met de regels van de interne energiemarkt van de EU.
• De financiering van de EU is van cruciaal belang voor de veiligheid van de nucleaire energie in Oekraïne, en met name voor de modernisering van de Sovjet-reactoren. De EG blijft Armenië financieel steunen om ervoor te zorgen dat in de kerncentrale van Medzamor minimumveiligheidsnormen worden nageleefd.
• De EU ondertekende een memorandum van overeenstemming inzake samenwerking op het gebied van energie met Egypte, een belangrijke energieproducent. Azerbeidzjan is een strategische partner voor de EU gelet op de Kaspische olie- en gasreserves, niet alleen als producent maar ook als transitland.
• Israël, de Palestijnse Autoriteit en de Europese Commissie hernamen de trilaterale samenwerking op het gebied van energie (het „Solar for Peace”-initiatief), terwijl de Palestijnse Autoriteit plannen ontwikkelde voor een zonne-energiecentrale in Jericho.
• Op de top van de Unie voor het Middellandse Zeegebied van 13 juli 2008 werd het zonne-energieplan voor het Middellandse Zeegebied aangenomen als prioritair initiatief van de Unie in het kader van het proces van Barcelona.

Vervoersverbindingen werden versterkt

• Dankzij de luchtvervoerovereenkomst met Marokko van 2007 nam het verkeer met 17 % toe, werden 52 nieuwe verbindingen uitgetekend en kwamen er twaalf nieuwe luchtvaartmaatschappijen op de markt. De tarieven zijn verlaagd en toeristen beschikken over meer alternatieven, wat bijdraagt tot de opbouw van de toeristische sector en de schepping van werkgelegenheid. Met Oekraïne werden onderhandelingen over een soortgelijke overeenkomst aangevat en met Georgië worden onderhandelingen gepland.
• Met Armenië, Israël en Jordanië werden horizontale luchtvervoerovereenkomsten ondertekend en met de laatste twee landen werden onderhandelingen over euromediterrane luchtvaartovereenkomsten aangevat.
• In de zuidelijke Kaukasus werd begonnen met het herstel van de spoorlijn Yerevan-Tbilisi (Armenië-Georgïë).
• Met financiële bijdragen uit de investeringsfaciliteit voor het nabuurschapsbeleid worden projecten ondersteund als een tramlijn in Rabat en de aanleg van plattelandswegen in Marokko en de modernisering van de luchthaven van Chisinau en herstellingen van wegen in Moldavië.

En voorts ...

• De EG verleent financiële steun aan ngo's en plaatselijke autoriteiten in Egypte, Georgië, Jordanië, de bezette Palestijnse gebieden, Tunesië en Oekraïne.
• Om het analfabetisme terug te dringen (38 % van de bevolking, grotendeels vrouwen), wordt de hervorming van het onderwijsstelsel in Marokko financieel ondersteund.
• In Jordanië, Tunesië en Egypte werden de situatie van de vrouwen en de bescherming van hun rechten verder verbeterd.
• Met steun van de EU kon in Marokko verplichte ziektekostenverzekering worden ingevoerd en voor de hervorming van de gezondheidssector in Moldavië is de EU-steun van cruciaal belang.
• Dankzij de verbetering van de waterdistributie in Jordanië met financiële steun van de EU kunnen de problemen van de Iraakse vluchtelingen in de streek van Zarqa beter worden aangepakt.
• In 2008 werd een beroep gedaan op het mechanisme voor civiele bescherming van de Gemeenschap, om Georgië te helpen na de oorlog met Rusland en Oekraïne en Moldavië na tragische overstromingen.
• Israël (als geassocieerd lid), Egypte, Jordanië en in het bijzonder Marokko namen met succes deel aan de eerste oproepen in het kader van het zevende kaderprogramma voor onderzoek.
• Er namen aanzienlijk meer jongeren uit bij het Europees nabuurschapsbeleid betrokken landen deel aan vrijwilligersdiensten in het kader van het EU-programma „Jeugd in actie” (+ 87,5 %) en de uitwisselingen van jongeren en jonge werknemers namen aanmerkelijk toe (+ 23 %).

De Unie voor het Middellandse Zeegebied, die voortbouwt op het proces van Barcelona, heeft een hernieuwde dynamiek gegeven aan de betrekkingen van Europa met haar zuidelijke buren. De Europese Commissie heeft ook een ambitieus Oostelijk Partnerschap met Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Georgïë, Moldavië en Oekraïne voorgesteld, dat een ruime en ambitieuze agenda heeft om de banden van de EU met deze landen veel diepgaander te maken.

Ook de bijstand van de EU aan de partners van het Europees nabuurschapsbeleid steeg in 2008: er werd 1,71 miljard euro vastgelegd, terwijl er in 2007 1,67 miljard euro werd vastgelegd.

Beschikbare documenten:
De mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van het Europees nabuurschapsbeleid in 2008 (Brussel, 23 april 2009), de afzonderlijke landenverslagen voor Armenië, Azerbeidzjan, Egypte, Georgië, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, Moldavië, de bezette Palestijnse gebieden, Tunesië en Oekraïne en het sectorale voortgangsverslag kunnen worden gevonden op:

http://ec.europa.eu/world/enp/documents_en.htm

Memo's met een overzicht van de situatie per land zijn beschikbaar voor
Armenië MEMO/09/182
Azerbeidzjan MEMO/09/183
Egypte MEMO/09/179
Georgië MEMO/09/184
Israël MEMO/09/185
Jordanië MEMO/09/186
Libanon MEMO/09/187
Marokko MEMO/09/188
Moldavië MEMO/09/180
De bezette Palestijnse gebieden MEMO/09/181
Tunesië MEMO/09/178
Oekraïne MEMO/09/189

Voor meer over het Europees nabuurschapsbeleid, zie:

htp://ec.europa.eu/world/enp/index_en.htm

^[1] Armenië, Azerbeidzjan, Egypte, Georgië, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, Moldavië, de bezette Palestijnse gebieden, Tunesië en Oekraïne.