Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/09/1544

Brussel, 1 9 oktober 2009

Uitdaging voor auteurs, bibliotheken en consumenten: Europese Commissie plaatst digitalisering van boeken op de agenda van de EU

De Europese Commissie heeft vandaag een mededeling goedgekeurd over "auteursrecht in de kenniseconomie", waarin zij de aanzienlijke culturele en juridische uitdagingen aan de orde stelt die gepaard gaan met de grootschalige digitalisering en verspreiding van boeken, meer bepaald van Europese bibliotheekcollecties. De mededeling werd gezamenlijk opgesteld door de Commissieleden Charlie McGreevy en Viviane Reding. Digitale bibliotheken zoals Europeana ( http//www.europeana.eu ) zullen onderzoekers en consumenten in heel Europa nieuwe mogelijkheden bieden om toegang te krijgen tot kennis. Daartoe moet de EU echter eerst een oplossing vinden voor zogenaamde verweesde werken, die wegens hun onzekere auteursrechtelijke status vaak niet gedigitaliseerd kunnen worden. Een verbetering van de distributie en beschikbaarheid van werken voor personen met een handicap, met name de visueel gehandicapten, is een andere hoeksteen van de mededeling.

Bij de presentatie van de mededeling legden de Commissieleden McGreevy en Reding er de nadruk op dat het debat over de "Google Books Settlement" in de Verenigde Staten andermaal heeft aangetoond dat Europa het zich niet kan permitteren achterop te blijven in de digitale wedloop.

"We moeten Europa positioneren als een centrum van creativiteit en innovatie. Het onmetelijke erfgoed in de Europese bibliotheken mag daar niet liggen te sluimeren, maar moet toegankelijk worden gemaakt voor onze burgers", stelde Commissaris McGreevy, bevoegd voor de interne markt.

Viviane Reding, EU-commissaris voor Informatiemaatschappij en media, zei hierover: "Overal ter wereld zijn reeds aanzienlijke stappen gezet op het gebied van digitalisering. Europa moet deze gelegenheid aangrijpen om het voortouw te nemen en ervoor te zorgen dat de digitalisering van boeken plaatsvindt op grond van de Europese auteursrechtwetgeving en met alle respect voor de Europese culturele diversiteit. Europa, met zijn rijke culturele erfgoed, heeft het meest te bieden en het meest te winnen bij de digitalisering van boeken. Als we doortastend optreden, is het nog best mogelijk dat concurrentiebevorderende Europese oplossingen inzake de digitalisering van boeken sneller operationeel worden dan de oplossingen die thans in het kader van de Google Books Settlement in de Verenigde Staten in het vooruitzicht worden gesteld."

In de mededeling bespreekt de Commissie de maatregelen die zij wil nemen: digitale bewaring en verspreiding van wetenschappelijk en cultureel materiaal en van verweesde werken, alsmede het toegankelijk maken van kennis voor personen met een handicap. De uitdagingen waar de Commissie vandaag op inspeelt, komen voort uit de openbare raadpleging van vorig jaar over een groenboek ( IP/08/1156 ), uit de werkgroep op hoog niveau inzake digitale bibliotheken en uit de ervaringen die zijn opgedaan met Europa's digitale bibliotheek Europeana ( IP/09/1257 ).

Uit recente informatiebijeenkomsten die de Commissie heeft gehouden over de Google Books Settlement, is naar voren gekomen dat de goedkeuring van deze regeling zou leiden tot de anomalie dat het grote aantal Europese werken in bibliotheken in de VS die door Google gedigitaliseerd zijn, alleen beschikbaar zouden worden voor consumenten en onderzoekers in de VS en niet in Europa zelf. Ervoor zorgen dat de Europeanen toegang krijgen tot hun eigen culturele erfgoed en dat tegelijk Europese auteurs op billijke wijze worden vergoed, is bijgevolg van primordiaal belang en vereist een Europees optreden, zoals nog onlangs door de Commissarissen Reding en McGreevy gezamenlijk werd benadrukt ( MEMO/09/376 ).

Digitale bewaring en verspreiding

De Commissie zal onverwijld een dialoog opzetten met de belanghebbenden om haalbare oplossingen te vinden met het oog op een eenvoudige en kostenefficiënte vereffening van de rechten bij grootschalige digitalisering en online verspreiding van bibliotheekcollecties die nog door het auteursrecht worden beschermd. Dit geldt zowel voor werken die niet meer in druk zijn als voor verweesde werken, d.w.z. werken waarvan de rechthebbende niet kan worden geïdentificeerd of opgespoord.

Verweesde werken

De digitalisering en verspreiding van verweesde werken vormt een bijzondere culturele en economische uitdaging – het ontbreken van een bekende rechthebbende betekent immers dat gebruikers de vereiste toestemming niet kunnen verkrijgen en dus bijvoorbeeld dat een boek niet kan worden gedigitaliseerd. Verweesde werken vormen een substantieel onderdeel van de collecties van de Europese culturele instellingen (bv. de British Library raamt dat 40% van haar auteursrechtelijk beschermde collecties verweesd is 1 ). De Commissie zal dit verschijnsel nu grondiger onderzoeken in het kader van een effectbeoordeling. De bedoeling is om met een EU-brede oplossing de digitalisering en verspreiding van verweesde werken te vergemakkelijken en te komen tot gemeenschappelijke zorgvuldigheidsnormen bij de erkenning van de status van verweesde werken overal in de EU. Eerste stappen in die richting zijn al gezet met het ARROW (Accessible Registries of Rights information and Orphan works) project, waar nationale bibliotheken, collectieve beheersorganisaties en uitgevers bij betrokken zijn en dat gecofinancierd wordt door de Europese Commissie in het kader van het programma eContentplus (€ 2,5 miljoen). Dit project (van start gegaan in november 2008) beoogt rechthebbenden te identificeren en de auteursrechtelijke status van een werk te verduidelijken, ook wanneer het niet meer in druk of verweesd is. "Het door de EU gefinancierde ARROW-project is een eerste stap om de verschillende Europese registers van rechten met elkaar te verbinden en het identificeren van rechthebbenden te vergemakkelijken" , zeggen de Commissarissen Reding en McGreevy vandaag: "Wij doen een beroep op nationale bibliotheken, collectieve beheersorganisaties en uitgevers om verder te bouwen op dit goede uitgangspunt en met de Commissie samen te werken om een concurrentiebevorderend en pan-Europees systeem van boekregistratie te ontwikkelen, dat grensoverschrijdende licentieverlening mogelijk maakt, met een transparant en betaalbaar systeem van prijsvorming, terwijl de auteurs toch een billijke vergoeding wordt gewaarborgd."

Toegang voor personen met een handicap

Personen met een handicap ondervinden moeilijkheden als zij toegang willen krijgen tot informatie. Met name visueel gehandicapte personen kunnen hun "leeshonger" moeilijk stillen – slechts 5% van alle Europese publicaties is beschikbaar in een voor hen toegankelijk formaat, een situatie die nog gecompliceerd worden door beperkingen op verspreiding over de grenzen heen, zelfs tussen landen met eenzelfde taal. Een forum met belanghebbenden over de behoeften van personen met een handicap, in het bijzonder visueel gehandicapten, zal op zoek gaan naar passende beleidsantwoorden, onder meer manieren om een ongehinderd verkeer van werken in toegankelijke formaten binnen de EU aan te moedigen.

Voor meer informatie, zie:

http://ec.europa.eu/internal_market/copyright/copyright-infso/copyright-infso_en.htm

http://ec.europa.eu/information_society/newsroom/cf/itemlongdetail.cfm?item_id=5332

Voor Europese initiatieven met betrekking tot digitale bibliotheken, zie:

http://ec.europa.eu/information_society/activities/digital_libraries/index_en.htm

Voor het door de EU gefinancierde ARROW-project, zie:

http://ec.europa.eu/avpolicy/docs/reg/cinema/june09/arrow.pdf

1 :

In het recente rapport "In from the Cold" wordt aangegeven dat de onopgeloste problemen in verband met verweesde werken een invloed hebben op 89% van de diensten die door de openbare musea, schilderijenkabinetten, bibliotheken en archieven in het Verenigd Koninkrijk worden geleverd.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website