Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/09/1510

Bruksela, 14 października 2009 r.

Stabilność finansów publicznych: wyzwanie na przyszłość i warunek trwałego ożywienia gospodarczego

W ciągu ostatniego roku polityka budżetowa w krajach UE skoncentrowana była z powodzeniem na pilnym zadaniu, jakim była pomoc gospodarce w wyjściu z recesji. Środki uznaniowe obejmujące bodźce fiskalne złagodziły skutki spowolnienia gospodarczego i umożliwiły odnotowaną niedawno poprawę sytuacji. Jednakże doprowadziły one również do pogorszenia sytuacji finansów publicznych, co – wraz z przewidywanymi zmianami demograficznymi w miarę starzenia się społeczeństwa – sprawia, że stabilność finansów publicznych w perspektywie długoterminowej staje się poważnym wyzwaniem. Takie są główne wnioski zawarte w komunikacie Komisji „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w gospodarce wychodzącej z kryzysu”. Rządy muszą nadal wspierać gospodarkę i dbać o to, by nie hamować rozpoczynającego się ożywienia gospodarczego. Przyszedł już też jednak czas na rozpoczęcie planowania strategii konsolidacji oraz ocenę wpływu kryzysu na warunki w zakresie długoterminowej stabilności.

„Dążenie do stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej jest jednym z podstawowych elementów naszej strategii wyjścia z kryzysu”, powiedział komisarz UE ds. gospodarczych i walutowych Joaquín Almunia. „Musimy nadal wspierać ożywienie, ale w kontekście znacznie gorszej sytuacji finansów publicznych środki ukierunkowane na zwiększanie zaufania i popytu przyniosą rezultaty tylko wtedy, jeżeli będą postrzegane przez rynki i opinię publiczną jako tymczasowe i spójne z długotrwałą stabilnością. Opracowując jasne strategie na okres po kryzysie, wzmocnimy skuteczność środków wsparcia w perspektywie krótkoterminowej i stworzymy warunki dla trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego w przyszłości.”

W dzisiejszym komunikacie oraz w towarzyszącym mu „Sprawozdaniu na temat stabilności w 2009 r.” dokonano oceny stabilności finansów publicznych w UE z uwzględnieniem wpływu kryzysu.

Stabilność finansów publicznych w perspektywie długoterminowej jest przedmiotem zainteresowania wszystkich państw członkowskich UE, choć dotyczy poszczególnych państw członkowskich w różnym stopniu. Na podstawie szeregu szczegółowych wskaźników i analiz podatności w komunikacie i sprawozdaniu technicznym dokonano ogólnej oceny zagrożeń dla stabilności w poszczególnych państwach członkowskich. W wyniku kryzysu gospodarczego w większości państw członkowskich odnotowano większe zachwianie stabilności i kilka z nich zostało objętych wyższą kategorią ryzyka długoterminowego.

W ostatnim dziesięcioleciu rządy w krajach UE poczyniły postępy na drodze sprostania wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa, realizując strategię ustaloną podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Sztokholmie w 2001 r. W 2007 r. osiągnęły one najlepszą od 30 lat sytuację budżetową, odnotowując deficyt na poziomie 0,8% PKB dla UE jako całości. Dzięki temu wiele państw członkowskich dysponowało koniecznym marginesem działania, by pomóc swoim gospodarkom w czasie kryzysu. Wskaźniki zatrudnienia wzrosły i w przypadku niektórych kategorii pracowników – szczególnie starszych i kobiet – osiągnięto docelowy poziom ustalony w strategii lizbońskiej. Reformy systemów emerytalnych przeprowadzone w szeregu krajów również przyczyniły się do przygotowania systemów emerytalnych na potrzeby przyszłych pokoleń, przy jednoczesnym wzmocnieniu ich stabilności.

Mimo że w wyniku kryzysu utracono część z tych osiągnięć, trójpasmowa strategia, która opiera się na ograniczeniu deficytu i zadłużenia, zwiększeniu wskaźników zatrudnienia i reformach systemów zabezpieczenia społecznego, pozostaje nadal aktualna. Natomiast podczas gdy początkowo państwa członkowskie mogły wybierać poszczególne jej elementy, obecnie przedstawione trzy obszary działań są niezbędne dla większości państw członkowskich.

Za wszelką cenę należy przeciwdziałać trwałemu bezrobociu. Kluczowe znaczenie ma zatem model elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego (flexicurity) oraz inne reformy strukturalne, które pomogły zwiększyć wskaźniki zatrudnienia w przeszłości.

Konieczne jest również podwyższenie faktycznego wieku emerytalnego zgodnie z przedłużaniem się średniego trwania życia. Kilka państw rozważa podjęcie kroków w tym kierunku. Ludzie żyją dłużej i cieszą się lepszym zdrowiem niż wcześniej. Jeżeli obecna polityka nie ulegnie zmianie, do 2060 r. średni wiek opuszczania rynku pracy w UE wzrośnie tylko o jeden rok – z 62 do 63 lat (zob. faktyczny wiek emerytalny na s. 60 sprawozdania). Przewiduje się jednak, że w tym samym okresie średnie trwanie dalszego życia w wieku 62 lat wzrośnie o pełnych sześć lat – z 20,2 do 26,2 lat.

W komunikacie Komisji podkreślono również potrzebę rozważenia reform systemów opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym niezbędnym podwyższeniu jakości finansów publicznych w celu ograniczenia nieefektywnych wydatków i przesunięcia środków na edukację, badania naukowe oraz na inne cele polityki (społeczne, środowiskowe, zdrowotne). Konsolidacja budżetowa poprzez uzyskanie dodatkowych dochodów – jeśli konieczna – powinna uwzględniać efekty zachęty, efektywność i konkurencyjność oraz powinna zostać skoncentrowana na środkach powodujących jak najmniejsze zakłócenia.

W komunikacie przedstawiono, że prowadzona z powodzeniem ekspansywna polityka fiskalna służąca zwalczeniu recesji i długoterminowa stabilność finansów publicznych nie wykluczają się nawzajem.

Obecnie konieczne jest opracowanie i – po rozpoczęciu ożywienia gospodarczego – wdrożenie w skoordynowany sposób strategii konsolidacji fiskalnej mających na celu osiągnięcie ambitnych i realistycznych celów średniookresowych, z uwzględnieniem specyficznych sytuacji poszczególnych państw członkowskich. Celem wsparcia wymaganych reform i zwiększenia wiarygodności konsolidacji budżetowej – która niewątpliwie zajmie szereg lat – może być również konieczne, by państwa członkowskie rozwinęły swoje własne ramy budżetowe. Zgodnie z paktem stabilności i wzrostu zdolności obsługi zadłużenia należy nadać wyraźnie bardzo duże znaczenie w ramach procedur nadzoru.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website