Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/0 9/1510

Brussel, 14 oktober 2009

Houdbaarheid van de overheidsfinanciën: uitdaging voor de toekomst en voorwaarde voor een duurzaam herstel

Het voorbije jaar is het begrotingsbeleid in de EU noodgedwongen maar niet zonder succes toegespitst op het uit de recessie trekken van de economie. Dankzij doelgerichte maatregelen en ingebouwde budgettaire stimuli is de economische neergang getemperd en werd de grondslag gelegd voor het recente herstel. Dit alles leidde echter ook tot een verslechtering van de overheidsrekeningen. Deze verslechtering kwam bovenop de verwachte demografische ontwikkelingen als gevolg van de vergrijzing, waardoor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën tot een acute uitdaging is uitgegroeid, zo staat in een Commissiemededeling over "Houdbare overheidsfinanciën op lange termijn voor een economie in herstel". De regeringen moeten de economie blijven ondersteunen en vermijden dat het ontluikende herstel in de kiem wordt gesmoord. Nu is het echter ook tijd om een aanvang te maken met het uitstippelen van hun consolidatiestrategieën en met het inschatten van de wijze waarop de crisis hun houdbaarheidsvoorwaarden heeft aangetast.

" Het verzekeren van de houdbaarheid van onze overheidsfinanciën op lange termijn is een van de voornaamste pijlers van onze exitstrategie," aldus de heer Joaquín Almunia, het Europese Commissielid bevoegd voor economische en monetaire zaken . "We moeten het herstel blijven ondersteunen, maar tegen een achtergrond van ernstig verslechterde overheidsfinanciën kunnen maatregelen ter bevordering van het vertrouwen en ter ondersteuning van de vraag alleen succes hebben als zij door de markten en de publieke opinie als tijdelijk en consistent met de houdbaarheid op lange termijn worden beschouwd. Door het uitstippelen van duidelijke strategieën voor het opvangen van de naweeën van de crisis zullen we de doeltreffendheid van de ondersteunende maatregelen op korte termijn vergroten en de voorwaarden voor een duurzame en evenwichtige economische groei in de toekomst tot stand brengen".

In de mededeling van vandaag en in het begeleidende "Houdbaarheidsverslag 2009" wordt de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in de EU beoordeeld in het licht van de gevolgen van de crisis .

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn is voor alle EU-landen reden tot zorg , zij het niet voor alle landen in dezelfde mate. Op grond van een reeks gedetailleerde indicatoren en gevoeligheidsanalyses wordt in de mededeling en in het technische verslag een algehele beoordeling van de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in de verschillende lidstaten verricht. Als gevolg van de economische crisis zijn de houdbaarheidstekorten in de meeste landen toegenomen, waardoor diverse landen zich thans in een hogere categorie bevinden wat het risico voor de lange termijn betreft.

De afgelopen tien jaar hebben de EU-regeringen vooruitgang geboekt bij het aanpakken van de uitdaging van de vergrijzing door vast te houden aan de strategie die tijdens de Europese Raad van 2001 in Stockholm is uitgestippeld. In 2007 hadden zij de beste gezamenlijke begrotingssituatie in dertig jaar gerealiseerd, met een tekort van 0,8% voor de EU als geheel. Daardoor beschikten tal van lidstaten over de vereiste manoeuvreerruimte om tijdens de crisis hun economieën te ondersteunen. De werkgelegenheid is gestegen en voor sommige categorieën – met name oudere werknemers en vrouwen – bereikte de participatiegraad de in het kader van de Lissabonstrategie afgesproken doelstelling. Voorts hebben in een aantal landen pensioenhervormingen niet alleen tot het veiligstellen van pensioenstelsels voor toekomstige generaties bijgedragen, maar deze stelsels tevens betaalbaarder gemaakt.

De crisis heeft een deel van de gemaakte vorderingen weliswaar tenietgedaan, maar de drieledige strategie gericht op schuld- en tekortreductie, verhoging van de participatiegraden en hervorming van de socialezekerheidsstelsels heeft nog niets aan relevantie ingeboet. Aanvankelijk waren de drie verschillende onderdelen ervan echter opties waaruit landen konden kiezen, maar nu zijn alle drie de facetten voor de meeste EU-lidstaten onontbeerlijk geworden.

We moeten te allen prijze voorkomen dat de werkloosheid een permanent karakter gaat aannemen. Het is bijgevolg van vitaal belang door te gaan met flexizekerheid en andere structurele hervormingen die de werkgelegenheidsgraad in het verleden naar een hoger peil hebben helpen tillen.

Voorts is het noodzakelijk de effectieve pensioenleeftijd op te trekken in aansluiting op de toename van de levensverwachting. Diverse landen denken aan stappen in deze richting. Mensen leven langer en in betere gezondheid dan ooit tevoren. Indien het huidige beleid wordt voortgezet, zal de gemiddelde leeftijd waarop de arbeidsmarkt in de EU wordt verlaten in de periode tot 2060 met slechts één jaar toenemen (namelijk van 62 tot 63 jaar, zie blz. 60 van het verslag met de effectieve uittredingsleeftijden). Er wordt evenwel van uitgegaan dat de levensverwachting op 62 jaar in dezelfde periode met niet minder dan zes jaar zal toenemen, namelijk van 20,2 jaar tot 26,2 jaar.

In de mededeling van de Commissie wordt tevens benadrukt dat hervormingen in de gezondheidszorg moeten worden overwogen, terwijl ook een verhoging van de kwaliteit van de overheidsfinanciën onontbeerlijk is om de niet-productieve uitgaven af te bouwen en een verschuiving in de middelenallocatie te bewerkstelligen in de richting van onderwijs en onderzoek en andere beleidsdoelstellingen (in de maatschappelijke, ecologische en gezondheidssfeer). Indien de begrotingsconsolidatie het verhogen van de inkomsten vereist, dient met stimulerende effecten, efficiëntie en concurrentievermogen rekening te worden gehouden en moet het accent worden gelegd op maatregelen waarvan zo weinig mogelijk verstorende effecten uitgaan.

In de mededeling wordt aangetoond dat een succesvolle budgettaire expansie om de recessie te bestrijden en houdbaarheid op langere termijn niet onverenigbaar zijn.

Thans komt het erop aan budgettaire exitstrategieën uit te stippelen die erop gericht zijn ambitieuze en realistische middellangetermijndoelstellingen te realiseren, en deze strategieën vervolgens op gecoördineerde wijze ten uitvoer te leggen zodra het herstel vaste voet krijgt, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke situaties in de individuele landen. Om de vereiste hervormingen te ondersteunen en de geloofwaardigheid van de budgettaire aanpassing – die onvermijdelijk meerdere jaren in beslag zal nemen – te vergroten, kunnen de lidstaten zich ook verplicht zien hun eigen begrotingskader verder uit te bouwen. Wat het stabiliteits- en groeipact betreft, dient in het kader van de toezichtprocedures aan de houdbaarheid van de schuld een zeer prominente en uitdrukkelijke rol te worden toebedeeld.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website