Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/08/763

Bruksela, dnia 20 maja 2008 r.

Komisja przedstawia ogólny zarys planu Unii Europejskiej, mającego złagodzić skutki światowego wzrostu cen żywności

Komisja Europejska przyjęła dziś komunikat, w którym nakreślono możliwe działania, mające doprowadzić do złagodzenia skutków światowego wzrostu cen żywności. Dokument ten będzie przedmiotem obrad Rady Europejskiej w dniach 19-20 czerwca. W komunikacie omówiono czynniki strukturalne I cykliczne i przedstawiono propozycję trzytorowej reakcji na szczeblu UE, obejmującej krótkoterminowe środki w ramach oceny funkcjonowania wspólnej polityki rolnej (zob. IP/08/762) i w ramach monitorowania sektora detalicznego; inicjatywy mające na celu zwiększenie dostaw rolnych I zapewnienie bezpieczeństwa żywności, w tym promowanie proekologicznych biopaliw nowej generacji; oraz europejski wkład w światowe działania dążące do złagodzenia negatywnych konsekwencji wzrostu cen dla uboższych mieszkańców świata.

Przewodniczący Komisji José Manuel Barroso oświadczył: „Unia Europejska bardzo szybko zareagowała na nagły wzrost cen żywności. Mamy do czynienia z problemem, który posiada zarówno wiele przyczyn, jak i rozległe konsekwencje. Aby sobie z nimi poradzić, musimy działać jednocześnie na wielu frontach. Działania, które dziś zaproponowaliśmy mają uzupełniać przedsięwzięte już wcześniej środki. Komisja wzywa państwa członkowskie do podjęcia wspólnego wysiłku w obliczu tego wyzwania o rozmiarze światowym. Będziemy również koordynować działania z naszymi partnerami w ONZ oraz w grupie G8”.

Dlaczego ceny żywności wzrosły?

W komunikacie przeanalizowano przyczyny niedawnego skoku cen żywności, zarówno w Unii Europejskiej, jak i na całym świecie. Wzrost ten nastąpił po okresie trzydziestu lat stałego obniżania się cen produktów rolnych. Dopiero ostatnie wskaźniki pokazują spadek cen większości surowców ze szczytowego poziomu osiągniętego na początku 2008 r. Wśród czynników strukturalnych, które wpłynęły na wzrost cen żywności należy wymienić stały wzrost popytu zarówno na podstawowe produkty żywnościowe, jak i na produkty o większej wartości dodanej, w szczególności w dużych gospodarkach rozwijających się oraz ogólny wzrost populacji światowej. Wpływ na ceny żywności mają również rosnące koszty energii, w szczególności poprzez spowodowanie wzrostu kosztu nakładów (np. nawozów azotowych, których cena wzrosła o 350% od 1999 r.), oraz poprzez zwiększenie kosztów transportu. Spowolniony został wzrost wydajności plonów i pojawiły się nowe rynki zbytu na produkty rolne. Sytuację tę spowodowały takie czynniki, jak niskie zbiory w wielu regionach świata, najniższy w historii poziom zapasów, spadek wartości dolara amerykańskiego oraz ograniczenia wywozowe wprowadzone przez wielu tradycyjnych dostawców na rynku światowym. Ukrytą niestabilność cen znacznie wzmogły spekulacje.

Konsekwencje wewnątrz UE

Rosnące ceny surowców spowodowały wzrost inflacji cen żywności oraz wzrost inflacji zasadniczej w UE, jednak wpływ tej inflacji na ceny konsumenckie został ograniczony dzięki takim czynnikom, jak umocnienie się euro, malejący udział kosztów surowców w ogólnym koszcie produkcji żywności w porównaniu z kosztami energii i pracy oraz niski udział wydatków na żywność w ogólnym budżecie przeciętnego gospodarstwa domowego. Należy zauważyć, że skutki wzrostu cen były w różnym stopniu odczuwane w różnych państwach członkowskich i znacznie silniej dotknęły rodziny o niższym dochodzie. Podczas gdy rolnicy uprawiający ziemię skorzystali na wzroście cen, hodowcy zwierząt gospodarskich musieli zmierzyć się ze wzrostem cen pasz.

Konsekwencje w skali światowej

Najbardziej dotknięte zostały kraje rozwijające się niebędące importerami żywności netto, zaś sytuacja okazała się zasadniczo korzystna dla eksporterów netto. Wysokie ceny nie doprowadziły jeszcze do braku żywności, ale wpłynęły na pogłębienie ubóstwa, niedożywienia i wzrost stopnia narażenia najbiedniejszych mieszkańców globu na ewentualne kolejne nieoczekiwane wstrząsy zewnętrzne. Z drugiej jednak strony rosnące ceny mogą w skali średnio– i długookresowej być źródłem nowych możliwości zarobkowych dla rolników w krajach rozwijających się i doprowadzić do zwiększenia wkładu rolników w rozwój wzrostu gospodarczego.

Przewidywane tendencje

Po osiągnięciu szczytowego poziomu ceny zaczęły spadać i Komisja ma nadzieję, że proces ten będzie postępował, prowadząc do stabilizacji rynku. Zdaniem Komisji nie należy jednakże oczekiwać powrotu do niskich cen z przeszłości.

Odpowiedź UE

Zaproponowany dziś przez Komisję trzytorowy plan obejmuje:

  • 1) środki krótkoterminowe: ocena funkcjonowania wspólnej polityki rolnej (zob. IP/08/762) oraz monitorowanie sektora detalicznego w ramach przeglądu jednolitego rynku zgodnie z zasadami konkurencji i rynku wewnętrznego;
  • 2) środki długoterminowe: inicjatywy mające na celu zwiększenie dostaw rolnych i zapewnienie bezpieczeństwa żywności, w tym promowanie kryteriów zrównoważonego rozwoju dla biopaliw oraz otrzymywania biopaliw nowej generacji w Europie i na świecie, a także rozwój badań i propagowanie wiedzy dotyczącej rolnictwa, w szczególności w krajach rozwijających się;
  • 3) wkład w światowe działania zmierzające do złagodzenia negatywnych konsekwencji wzrostu cen dla uboższych mieszkańców świata, w tym: dobrze zorganizowana jednolita międzynarodowa odpowiedź na kryzys żywnościowy, szczególnie w ramach ONZ i grupy G8; kontynuowanie polityki swobodnego handlu, która umożliwia najbiedniejszym krajom świata preferencyjny dostęp do unijnego rynku; szybkie reagowanie na pojawiające się krótkoterminowe potrzeby humanitarne; skupienie pomocy na rzecz rozwoju na projektach długoterminowych, mających na celu doprowadzenie do ożywienia rolnictwa w krajach rozwijających się.

Ogólnie rzecz biorąc Komisja będzie przez cały czas monitorować zaistniałą sytuację, aby móc w każdym momencie dostosować swoje działania do nowych okoliczności.

Czy w związku ze wzrostem cen żywności UE powinna obniżyć docelowy próg w zakresie biopaliw?

W 2007 r. Rada Europejska wyznaczyła docelowy próg dla biopaliw w transporcie, a w styczniu 2008 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący jego wdrożenia. Jednakże osiągnięcie 10% celu w zakresie biopaliw nigdy nie miało się odbywać wszelką cenę. Chodzi o 10% przy spełnieniu jasno określonych warunków. Obejmują one solidny i możliwy do zrealizowania system zrównoważonego rozwoju oraz rentowność komercyjną drugiej generacji biopaliw. Wspomniany system zrównoważonego rozwoju jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie i Parlamencie Europejskim. Będzie to pierwszy tego rodzaju system na świecie. Jego zadaniem będzie zagwarantowanie, aby produkcja nie powodowała szkodliwych skutków ubocznych. Ponadto system ten musi cechować solidność i praktyczna możliwość wprowadzenia w życie. Niezależnie od tego, czy Unia podtrzyma swój 10% cel, światowa produkcja biopaliw nadal będzie wzrastać. Najskuteczniejszym działaniem ze strony Europy będzie wykazanie, że opracowany przez nią system zrównoważonego rozwoju jest w stanie funkcjonować oraz jak najszybsze przejście do nowej generacji biopaliw. W obecnej sytuacji w sektorze transportu biopaliwa są jedyną alternatywą dla nieekologicznych paliw kopalnych. Wyznaczony przez UE cel w zakresie proekologicznych biopaliw jest decydującym czynnikiem, który umożliwi UE zmniejszenie emisji CO2 o 20% do 2020 r.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website