IP/08/313

Bruksela, dnia 27 lutego 2008 r.

Komisja przedstawiła Radzie Europejskiej propozycje w sprawie państwowych funduszy majątkowych i stabilności finansowej.

Komisja Europejska przyjęła dziś komunikaty w sprawie państwowych funduszy majątkowych oraz dostosowania europejskich i światowych systemów finansowych pod kątem wspierania stabilności finansowej. Komunikaty te stanowią wkład Komisji w dyskusję, jaką przeprowadzą na ten temat przywódcy UE na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w dniach 13-14 marca. Jeśli chodzi o państwowe fundusze majątkowe (ang. sovereign wealth funds), Komisja wnioskuje o poparcie przez przywódców UE wspólnego podejścia w kwestii zwiększenia ich przejrzystości, przewidywalności i możliwości rozliczania. Wspólne podejście wzmocni głos Europy w międzynarodowych dyskusjach zmierzających do ustanowienia kodeksu postępowania zawierającego standardy w zakresie przejrzystości i ładu administracyjno-regulacyjnego. W kwestii stabilności finansowej Komisja chciałaby, aby Rada Europejska zatwierdziła zasady, którymi będzie kierować się UE, dążąc do zwiększenia przejrzystości rynków finansowych, wzmocnienia nadzoru ostrożnościowego i zarządzania ryzykiem, a także ustalenia kierunków niezbędnych działań.

Przewodniczący Komisji José Manuel Barroso stwierdził: „Europa musi pozostać otwarta na inwestycje zagraniczne krajów trzecich. Państwowe fundusze majątkowe krajów rozwijających się nie są zagrożeniem dla naszego dobrobytu. Jak dotąd pomogły one zwiększyć płynność i ustabilizować rynki finansowe. Mogą być źródłem pewnych, długoterminowych inwestycji, których potrzebują nasze przedsiębiorstwa. Aby zapewnić realizację tych celów, musimy osiągnąć ogólnoświatowe porozumienie w zakresie dobrowolnego kodeksu postępowania – dlatego właśnie zabieramy dzisiaj głos. Kodeks taki musi przeciwdziałać działaniu niektórych funduszy w niejasny, nieprzejrzysty sposób lub wykorzystywaniu ich do celów pozagospodarczych. UE powinna przyjąć wspólne podejście, unikając indywidualnych, różnych rozwiązań ze strony poszczególnych państw członkowskich, które mogłyby spowodować fragmentację jednolitego rynku. Wyraziłem już jasno możliwość zaproponowania w przyszłości wspólnotowych instrumentów prawnych, jeśli środki niewiążące prawnie nie przyniosą spodziewanych rezultatów. Jeśli chodzi o międzynarodowe rynki finansowe, prosimy przywódców UE, aby głośno i wyraźnie potwierdzili, że Europa przyjmie skuteczne, wspólne podejście, które pozwoli przezwyciężyć trudności będące wynikiem niedawnych zawirowań”.

Państwowe fundusze inwestycyjne

W swoim komunikacie w sprawie państwowych funduszy majątkowych Komisja proponuje przywódcom UE zrównoważone i proporcjonalne wspólne podejście na szczeblu UE, którego celem jest ochrona uzasadnionych interesów politycznych bez wpadania w pułapkę protekcjonizmu.

Ogólnym zamierzeniem jest utrzymanie otwartego klimatu inwestycyjnego przy jednoczesnym zwiększeniu przejrzystości, przewidywalności i rozliczalności inwestycji podejmowanych przez państwowe fundusze majątkowe. Wymaga to osiągnięcia większej jasności i wglądu w zasady zarządzania tymi funduszami oraz poprawy jakości informacji, jakie przekazują rynkom o swojej wielkości, celach inwestycyjnych, strategiach i źródłach pozyskiwania zasobów.

UE powinna być motorem dalszych międzynarodowych prac w tym zakresie. W październiku 2007 r. ministrowie finansów grupy G7 wezwali organizacje międzynarodowe, głównie MFW i OECD, do rozpoczęcia debaty na temat państwowych funduszy majątkowych. MFW opracowuje kodeks postępowania państwowych funduszy majątkowych we współpracy z ich właścicielami. OECD ustala najlepsze praktyki dla państw przyjmujących inwestycje. Przedstawione w komunikacie wspólne podejście powinno być wkładem UE w te międzynarodowe starania.

Komunikat określa pięć zasad:

• dążenia do idei otwartego klimatu inwestycyjnego zarówno w UE, jak i poza nią, w tym w krajach trzecich zarządzających państwowymi funduszami majątkowymi;
• wspierania prac wielostronnych na szczeblu międzynarodowych organizacji, takich jak MFW czy OECD;
• wykorzystania istniejących instrumentów na szczeblu UE i poszczególnych państw członkowskich;
• poszanowania zobowiązań wynikających z Traktatu WE i umów międzynarodowych, np. w ramach WTO;
• proporcjonalności i przejrzystości.

Ponadto w komunikacie sformułowano niektóre podstawowe standardy zarządzania i przejrzystości, które należy uwzględnić w dobrowolnym kodeksie postępowania państwowych funduszy majątkowych, który wymaga uzgodnienia na szczeblu międzynarodowym, bazując na bieżących pracach prowadzonych przez MFW. Uzgodniony na szczeblu międzynarodowym dobrowolny kodeks postępowania jest najskuteczniejszym i najbardziej proporcjonalnym sposobem rozwiania obaw dotyczących potencjalnego ryzyka, że międzynarodowe działania niektórych z tych funduszy zakłócą normalne funkcjonowanie gospodarek rynkowych.

Niepokoi nas głównie to, że niektóre fundusze działają w sposób mało przejrzysty, nie ujawniając np. wartości posiadanych aktywów, celów inwestycyjnych i charakteru swoich systemów zarządzania ryzykiem. Istnieją również obawy, że właściciele państwowych funduszy majątkowych mogą wykorzystywać je w celu realizacji własnych interesów strategicznych, a nie zwyczajnych interesów handlowych, zakłócając w ten sposób funkcjonowanie rynków i stwarzając potencjalne problemy zagrażające bezpieczeństwu UE i jej państw członkowskich.

Przyjęcie wspólnego podejścia, które proponuje Komisja, pozwoli uniknąć nieskoordynowanych działań pojedynczych państw członkowskich, które spowodowałyby fragmentację rynku wewnętrznego i zaszkodziły gospodarce europejskiej jako całości. Pomoże również w realizacji unijnego celu handlowego polegającego na otwarciu rynków krajów trzecich dla inwestorów z UE. Byłoby to trudniejsze, gdyby UE była postrzegana jako narzucająca nieuzasadnione bariery inwestycyjne w Europie. Komisja zwraca się do Rady Europejskiej o poparcie tego podejścia i wykorzystanie go jako zachęty dla państw przyjmujących inwestycje, aby nie zamykały swoich rynków i udzielały jasnych wytycznych dotyczących dostępu do inwestycji, a także dla krajów będących właścicielami funduszy, do osiągnięcia porozumienia w sprawie kodeksu postępowania, najlepiej do końca 2008 r.

Stabilność finansowa

Rada ECOFIN uzgodniła w październiku 2007 r. strategię zmierzającą do wzmocnienia europejskiej i ogólnoświatowej kontroli finansowej i nadzoru, aby wypełnić luki, które ujawniły ostatnie zawirowania finansowe w następstwie kryzysu na amerykańskim rynku kredytów hipotecznych. Strategia ta przewiduje prace w czterech głównych obszarach: zwiększenia przejrzystości, wyceny produktów finansowych, wzmocnienia wymogów ostrożnościowych i poprawy funkcjonowania rynków.

W dzisiejszym komunikacie w sprawie stabilności finansowej Komisja zwraca się do przywódców UE, aby na wiosennym szczycie Rady Europejskiej rozwinęli tę strategię oraz zrobili kolejny krok, potwierdzając na szczeblu szefów państw i rządów zasady, którymi UE będzie kierować się wewnętrznie oraz na arenie międzynarodowej.

Zgodnie z tymi zasadami podstawowa odpowiedzialność za zarządzanie ryzykiem powinna spoczywać na poszczególnych instytucjach finansowych i inwestorach, a krajowe ramy regulacyjne i kontrolne powinny uwzględniać problem nagłych zmian i innowacji w zakresie produktów finansowych. Należy także zacieśnić współpracę między organami regulacyjnymi w UE i na szczeblu globalnym.

Komisja pragnie również, aby Rada Europejska zatwierdziła szereg kierunków działań w polityce wewnętrznej i na arenie międzynarodowej. Działania te obejmują:

• poprawę jakości informacji dostarczanych przez agencje ratingowe poprzez podjęcie środków regulacyjnych, jeśli agencje te nie działają dobrowolnie;
• uaktualnianie zasad rachunkowości i wyceny, umożliwiające dostarczanie pełnych informacji o stopniu narażenia banków i innych instytucji finansowych na ryzyko wynikające z korzystania z instrumentów pozabilansowych;
• wspieranie szybkiego i pełnego ujawniania strat przez instytucje finansowe;
• poprawę systemów wczesnego ostrzegania dotyczących stabilności finansowej;
• doskonalenie skuteczności unijnych sieci organów nadzoru finansowego oraz zapewnienie dobrego i skutecznego nadzoru grup międzynarodowych;
• pracę nad wspólnymi zasadami ramowymi oceny systemowych implikacji potencjalnego kryzysu.

Komisja chciałaby, aby polityczne porozumienie z Radą i Parlamentem Europejskim doprowadziło do przyjęcia niezbędnych zmian legislacyjnych do końca marca 2009 r.

W komunikacie podkreśla się, że chociaż niezbędne są działania w tej dziedzinie, gospodarka europejska reaguje stosunkowo dobrze na zawirowania na rynkach finansowych, spowolnienie wzrostu gospodarczego w Stanach Zjednoczonych oraz wysokie ceny energii i surowców. Pomimo skorygowania w dół niektórych danych zawartych w śródokresowej prognozie gospodarczej Komisji, nadal prognozuje się stopę wzrostu gospodarczego na poziomie 2% dla całej UE. Reformy przeprowadzone w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia sprawiły, że gospodarki państw UE są bardziej odporne na niekorzystne zmiany. Następny etap strategii lizbońskiej, który ma być zatwierdzony przez Radę Europejską, będzie stanowił dodatkowe zabezpieczenie przed przyszłymi zawirowaniami na rynkach międzynarodowych.

Więcej szczegółowych informacji na temat obu komunikatów znajduje się w MEMO/08/123 i MEMO/08/126. Teksty zostaną niedługo opublikowane na stronie internetowej: http://ec.europa.eu/commission_barroso/president/index_en.htm