IP/08/1988

Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 2008

Περιβάλλον: χρειάζονται πρόσθετες μεγάλες προσπάθειες για να ανασχεθεί η απώλεια της βιοποικιλότητας έως το 2010

Η ΕΕ δεν θα επιτύχει τον στόχο της για ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας έως το 2010, εκτός εάν καταβληθούν σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες τα δύο προσεχή έτη. Αυτό είναι το κύριο συμπέρασμα της πρώτης γενικής εκτίμησης της προόδου που έχει σημειωθεί στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης για τη βιοποικιλότητα για να ανασχεθεί η απώλεια της βιοποικιλότητας στην ΕΕ. Μολονότι υπάρχουν ορισμένα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, κυρίως χάρη στην περαιτέρω επέκταση του δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 και στις σημαντικές επενδύσεις στη βιοποικιλότητα, η ενσωμάτωση των προβληματισμών για τη βιοποικιλότητα και το οικοσύστημα σε άλλες τομεακές πολιτικές παραμένει σημαντική πρόκληση. Η νέα ανακοίνωση της Επιτροπής προσδιορίζει τις προτεραιότητες για ανάληψη περαιτέρω δράσης.

«Η συνεχιζόμενη απώλεια της βιοποικιλότητας είναι μείζονος σημασίας, όχι μόνο λόγω της εγγενούς αξίας της φύσης, αλλά και λόγω της απορρέουσας μείωσης ζωτικών «υπηρεσιών οικοσυστήματος». Θέσαμε έναν φιλόδοξο στόχο για το 2010 όσον αφορά τη βιοποικιλότητα, ξέρουμε τι χρειάζεται να γίνει και έχουμε τα μέσα να τον επιτύχουμε. Συνεπώς, απευθύνω έκκληση σε όλα τα κράτη μέλη να πολλαπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για τη στήριξη της πολυμορφίας της ζωής και της υγείας των οικοσυστημάτων που στηρίζουν την ευμάρεια και την ευημερία μας», δήλωσε ο κ. Σταύρος Δήμας, Επίτροπος αρμόδιος για το περιβάλλον.

Απαιτούνται τεράστιες προσπάθειες

Το 2006 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε σχέδιο δράσης για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας έως το 2010, στο οποίο προβλέπονται συγκεκριμένες δράσεις και περιγράφεται την ευθύνη των κοινοτικών οργάνων και των κρατών μελών. Η σημερινή έκθεση αποτελεί επισκόπηση της προόδου που έχει σημειωθεί και αποτελεί την τελευταία πραγματική ευκαιρία καταγραφής των αποτελεσμάτων πριν το 2010. Η έκθεση εξετάζει τέσσερεις κύριους τομείς πολιτικής: τη βιοποικιλότητα στην ΕΕ, την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια βιοποικιλότητα, τη βιοποικιλότητα και την αλλαγή του κλίματος, και τη γνωστική βάση. Για πρώτη φορά περιλαμβάνεται σύνοψη της προόδου που έχει σημειωθεί σε κάθε κράτος μέλος.

Τα κύρια πορίσματα είναι ότι απαιτούνται τεράστιες προσπάθειες προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει τον στόχο της για το 2010 και ότι θα χρειαστούν έντονες προσπάθειες τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, προκειμένου η ΕΕ να προσεγγίσει τουλάχιστον τον στόχο της.

Οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ αποτελούν ήδη σθεναρή βάση για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της βιοποικιλότητας, χρειάζεται όμως να εφαρμοστούν αποτελεσματικά. Η νέα εκτίμηση εστιάζεται στα μέτρα προτεραιότητας κατά τα προσεχή έτη. Τα μέτρα αυτά κυμαίνονται από τις περαιτέρω δράσεις για τη διαχείριση και αποκατάσταση των τόπων του δικτύου Natura 2000 έως την αποκατάσταση της υγείας και των υπηρεσιών των οικοσυστημτάτων στην ευρύτερη ύπαιθρο της ΕΕ, καθώς και στα γλυκά και θαλάσσια ύδατα.

Η βιοποικιλότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η εκτίμηση περιλαμβάνει πολλά θετικά στοιχεία. Οι στοχοθετημένες δράσεις για την ανατροπή της μείωσης των ειδών που απειλούνται από εξαφάνιση και των ενδιαιτημάτων ήταν επιτυχείς, αλλά οι εν λόγω δράσεις χρειάζεται να αναπαραχθούν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Το δίκτυο Natura 2000 επεκτάθηκε σημαντικά και αυτή τη στιγμή περιλαμβάνει περισσότερους από 25.000 τόπους, καλύπτοντας το 17% των χερσαίων εδαφών της ΕΕ· χρειάζονται ωστόσο περαιτέρω προσπάθειες για την ολοκλήρωση του δικτύου, ιδίως όσον αφορά τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές.

Έχει επίσης σημειωθεί πρόοδος στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των οικοσυστημάτων των γλυκών υδάτων, ιδίως με την έγκριση της νέας οδηγίας για τη θαλάσσια στρατηγική, μολονότι η μη έγκριση της οδηγίας-πλαισίου για το έδαφος αφήνει μεγάλο νομοθετικό κενό. Η Επιτροπή πρόσφατα υπέβαλε επιλογές για μια στρατηγική της ΕΕ, ώστε να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη απειλή των χωροκατακτητικών ειδών.

Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο την κοινοτική χρηματοδότηση για να στηρίξουν τη φύση και τη βιοποικιλότητα, ιδίως σε σχέση με τις πολιτικές για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη, μολονότι δεν έχουν προσδιοριστεί τα πραγματικά οφέλη για τη βιοποικιλότητα. Χρειάζεται επίσης περαιτέρω έργο για την καλύτερη ενσωμάτωση των προβληματισμών για τη βιοποικιλότητα στις διαφορετικές τομεακές πολιτικές.

Η ΕΕ και η παγκόσμια βιοποικιλότητα

Εκτός της ΕΕ, παρατηρείται απώλεια της παγκόσμιας βιοποικιλότητας σε επίπεδα άνευ προηγουμένου, με τα οικοσυστήματα να υποβαθμίζονται συχνά σε κρίσιμο σημείο. Έχουν ανακύψει νέα ζητήματα όπως τα βιοκαύσιμα και η ασφάλεια των τροφίμων ως μείζονες προκλήσεις της αειφόρου ανάπτυξης. Μια υπό εκπόνηση μελέτη για την οικονομική διάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, η οποία δρομολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη Γερμανία, θα βοηθήσει τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή σε αυτό το θέμα και τη σχέση του με την εξάλειψη της φτώχιας. Υπάρχει επίσης ανάγκη καλύτερης κατανόησης του αντικτύπου της κατανάλωσης τροφίμων και μη εδώδιμων προϊόντων στην ΕΕ, όπως οι σπόροι σόγιας, το φοινικέλαιο και τα μεταλλεύματα, καθώς και του τρόπου με τον οποίο η κατανάλωση αυτή συμβάλλει στην παγκόσμια απώλεια της βιοποικιλότητας.

Η βιοποικιλότητα και η αλλαγή του κλίματος

Στην έκθεση γίνεται έκκληση για ευρύτερη αναγνώριση του καίριου ρόλου των οικοσυστημάτων στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην πίεση που ασκείται στο περιβάλλον και στη μείωση της έκθεσης στην αλλαγή του κλίματος. Το 2009 η Επιτροπή θα εκδώσει Λευκή Βίβλο για την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, η οποία αναμένεται να ενισχύσει τη συνέργεια μεταξύ των πολιτικών για τη βιοποικιλότητα και την αλλαγή του κλίματος.

Η βάση γνώσεων

Δεδομένης της καίριας σημασίας των γνώσεων για τη στήριξη της ανάπτυξης της πολιτικής για τη βιοποικιλότητα, υπάρχει συνεχής ανάγκη να διασφαλισθεί ότι παρέχονται κατάλληλα επίπεδα χρηματοδότησης τόσο σε επίπεδο Κοινότητας όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Η Επιτροπή στηρίζει επίσης την πρόταση για θέσπιση Διακυβερνητικής Πλατφόρμας Επιστήμης-Πολιτικής για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), ώστε να ενισχυθεί η παροχή ανεξάρτητων επιστημονικών συμβουλών στη χάραξη παγκόσμιας πολιτικής.

Περισσότερες πληροφορίες

http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity/comm2006/index_en.htm