IP/08/1931

Bruksela, dnia 10 grudnia 2008 r.

Komisja przedstawia sposoby obniżenia cen żywności w Europie i zwiększenia ich konkurencyjności

Komisja Europejska zatwierdziła komunikat zmierzający do usprawnienia funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w celu zaoferowania konsumentom niższych cen. Ceny żywności znacznie spadły w porównaniu z ich rekordowym poziomem osiągniętym wcześniej w roku bieżącym, niemniej przyczyny gwałtownego wzrostu cen towarów rolnych w perspektywie średniookresowej, w tym ograniczenia regulacyjne, niewystarczająca konkurencja i spekulacja, wciąż istnieją i stanowią wyzwanie, z którym trzeba się zmierzyć.

„W okresie pomiędzy sierpniem 2007 r. a lipcem 2008 r. inflacja cen żywności stanowiła prawie jedną trzecią całkowitej inflacji, dotykając przede wszystkim gospodarstwa domowe o niskich dochodach. W obserwowanej obecnie sytuacji spowolnienia gospodarczego jest ogromnie ważne, abyśmy przesłali wyraźny sygnał o głębokim zaangażowaniu w zniesienie ograniczeń i innych przeszkód uniemożliwiających rynkowi optymalne funkcjonowanie. Powinno to doprowadzić nie tylko do osiągnięcia bardziej konkurencyjnych i uczciwych cen, ale również pozwoli ochronić siłę nabywczą obywateli znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i wesprzeć tworzenie miejsc pracy” stwierdził Joaquin Almunia, komisarz ds. gospodarczych i walutowych.

„Polityka rolna ma do odegrania zasadniczą rolę w zapewnieniu umiarkowanego poziomu cen żywności na poziomie konsumenta. Zmiany zaproponowane w ostatniej ocenie funkcjonowania reformy WPR dały rolnikom większą swobodę reagowania na sygnały rynkowe. Mam nadzieję, że będziemy mogli teraz znieść niektóre ograniczenia w międzynarodowym obrocie żywnością w drodze zrównoważonego porozumienia w ramach dauhańskiej rundy negocjacji w sprawie handlu światowego”, stwierdziła Mariann Fischer Boel, komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich.

Dzisiejszy komunikat przedstawia sposoby usprawnienia funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie, tak aby zapewniał on stale konkurencyjne ceny unijnym gospodarstwom domowym. Stanowi on odpowiedź na wniosek z czerwcowego posiedzenia Rady Europejskiej, którego celem było zbadanie przyczyn gwałtownego wzrostu cen żywności spowodowanego jeszcze silniejszym wzrostem cen towarów rolnych.

Komisja proponuje:

• wspieranie konkurencyjności łańcucha dostaw żywności w celu zwiększenia jego odporności na skoki cen na rynku światowym. Na początku 2009 r. Grupa Wysokiego Szczebla ds. Konkurencyjności Przemysłu Rolno-Spożywczego sformułuje odpowiednie zalecenia;
• zapewnienie zdecydowanego i jednolitego egzekwowania zasad konkurencyjności na poziomie unijnym i krajowym poprzez Europejską Sieć Konkurencji oraz zwalczanie szczególnie szkodliwych praktyk i ograniczeń;
• przeprowadzenie przeglądu przepisów krajowych lub unijnych o potencjalnie restrykcyjnym charakterze. Przepisy, które ograniczają dostęp do rynku, muszą zostać poddane analizie i w razie konieczności uchylone, przy jednoczesnym uwzględnieniu zawartych w nich celów społecznych i środowiskowych. Zostanie to dokonane w kontekście monitorowania rynku detalicznego i transpozycji dyrektywy o usługach. Na poziomie krajowym należy przeprowadzić analizę przepisów, które ograniczają konkurencyjność cenową. Należy zbadać opóźnienia w płatnościach ze strony detalistów i nadmiernie wysokie opłaty narzucane producentom z tytułu ofert promocyjnych. Należy również poddać konsultacjom na poziomie krajowym przepisy dotyczące godzin otwarcia sklepów;
• zapewnienie konsumentom większych możliwości porównywania cen. Zostanie ustanowiony stały europejski system monitorowania cen;
• Komisja, wraz z organami regulacyjnymi rynku towarów rolnych, zajmie się sposobami zwalczania nadmiernej niestabilności rynkowej, która nie jest korzystna ani dla producentów, ani dla konsumentów.

Należy wzmocnić wysiłki zmierzające do przywrócenia równowagi pomiędzy podażą a popytem w skali światowej, wspierać rozwój badań naukowych w dziedzinie rolnictwa i otwarcie rynków międzynarodowych.

Mimo że ceny produktów rolnych znacznie spadły, w perspektywie średnioterminowej czynniki strukturalne, takie jak wzrost popytu w skali światowej, spowodują prawdopodobnie utrzymanie się cen.

Wzrostowi cen notowanemu od 2006 r. towarzyszył gwałtowny napływ inwestycji w powiązane z nimi instrumenty pochodne. Obserwowany od niedawna gwałtowny odpływ inwestycji z rynku transakcji terminowych może być oznaką pęknięcia bańki spekulacyjnej. Niemniej problemy związane z niestabilnością rynku utrzymują się.

Istotną rolę odegrały również nieprawidłowości w funkcjonowaniu łańcucha dostaw żywności związane ze stopniem konkurencji i uregulowań prawnych.

Reakcje cen żywności na zachodzące zmiany były różne w zależności od państwa członkowskiego, co oznacza, że rynek unijny jest wciąż rozdrobniony. Skonsolidowanie rynku doprowadzi do zwiększenia efektywności i obniżki cen. Nie może to jednak pogorszyć warunków konkurencyjności na poziomie lokalnym, ze szkodą dla konsumentów i przedsiębiorców.

Wydaje się, że możliwe byłoby istotne usprawnienie funkcjonowania łańcucha dostaw żywności, które zagwarantowałoby, że integracja i konsolidacja sektorów będzie szła w parze ze wzrostem konkurencyjności i spadkiem cen, jak również z rozszerzeniem oferty produktów żywnościowych.

Wspieranie polityki otwartego rynku, w drodze zakończenia negocjacji handlowych WTO w ramach rundy dauhańskiej, może być korzystne dla wszystkich, w tym także dla krajów rozwijających się, najbardziej dotkniętych wzrostem cen. Przyjmując ocenę funkcjonowania reformy WPR Unia Europejska wykonała decydujący krok, który ułatwi rolnikom sprawniejsze reagowanie na sygnały rynkowe i wykorzystywanie nowych możliwości, oferując im jednocześnie nowoczesną „siatkę bezpieczeństwa” na wypadek rzeczywistych kryzysów rynkowych.

Kontekst

W czasie czerwcowego szczytu Rada wezwała Komisję do poprawy monitorowania zmian cen towarów rolnych i żywności, do zanalizowania wpływu działań spekulacyjnych na ceny towarów rolnych oraz do zbadania funkcjonowania łańcucha dostaw żywności.

Pełen tekst komunikatu jest dostępny na stronie:

http://ec.europa.eu/economy_finance/thematic_articles/article13524_en.htm.