Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/08/1800

Bruksela, dnia 27 listopada 2008 r.

Roszczenia zbiorowe: Komisja zbiera opinie na temat rozwiązywania skarg konsumenckich na dużą skalę

Komisja Europejska opublikowała zieloną księgę w sprawie dochodzenia zbiorowych roszczeń konsumentów, dotyczącą ułatwiania skutecznego dochodzenia odszkodowań w sytuacjach, kiedy duża liczba konsumentów została poszkodowana przez praktyki jednego przedsiębiorcy, łamiące przepisy w zakresie praw konsumentów. Łamanie tych przepisów może obejmować naliczanie wygórowanych i nieuzasadnionych opłat – poprzez stosowanie ukrytych lub zawyżonych cen – wprowadzanie w błąd w reklamach na stronach internetowych lub niedostarczanie obowiązkowych informacji o produktach finansowych. Jeżeli te rodzaje nielegalnych praktyk dotykają dużą liczbę konsumentów, mogą powodować znaczne szkody dla konsumentów i zakłócenia na rynkach oraz sprzyjać nieuczciwej konkurencji. Zielona księga identyfikuje bariery w skutecznym stosowaniu przez konsumentów środków dochodzenia roszczeń pod względem dostępu do nich, ich skuteczności i przystępności, a także przedstawia różne rozwiązania zmierzające do zlikwidowania istniejących luk. Rozwiązania wyszczególnione w zielonej księdze mają zapewnić, że konsumenci, którzy stali się ofiarami nielegalnych praktyk handlowych, otrzymają odszkodowanie za swoje straty, przy jednoczesnym unikaniu dochodzenia nieuzasadnionych roszczeń. Komentarze do zielonej księgi można składać do dnia 1 marca 2009 r.

Meglena Kunewa, komisarz UE ds. konsumentów, powiedziała: „Konsumenci, którzy stali się ofiarami nielegalnych działań, takich jak naliczanie wygórowanych i nieuzasadnionych opłat, wprowadzające w błąd reklamy lub jawne oszustwa, mają prawo do odszkodowania. Obecnie, szczególnie w przypadku dochodzenia roszczeń indywidualnie i w wielu postępowaniach, prawo to pozostaje często teoretyczne ze względu na przeszkody utrudniające jego egzekwowanie. Ograniczenia finansowe, luki prawne i niedoskonałości istniejące w naszym systemie roszczeń pozostawiają konsumentów samym sobie. Obecna sytuacja jest wyraźnie niezadowalająca. Musimy znaleźć sposób, aby zagwarantować większej liczbie konsumentów ich podstawowe prawo do dochodzenia swoich roszczeń.

Sytuacja obecna

W miarę jak masowe rynki konsumenckie powiększają się, a nawet przekraczają granice, duża liczba konsumentów może zostać poszkodowana przez te same lub podobne praktyki jednego przedsiębiorcy. Skutkiem nieuczciwych praktyk mogą być nawet zakłócenia na rynkach.

Na przykład banki w Zjednoczonym Królestwie objęte są obecnie postępowaniem w związku z systematycznym naliczaniem wygórowanych i nieuzasadnionych opłat setkom tysięcy klientów korzystających z debetu[1]. Grupa konsumentów w Portugalii podjęła działania przeciwko spółce telekomunikacyjnej, która na 3 mln klientów nałożyła „opłatę za uruchomienie usługi”. W następstwie ich wspólnej skargi sąd w Lizbonie uznał, że opłata była nielegalna i musi zostać zwrócona klientom. Odszkodowanie przyznane konsumentom wyniosło 70 mln EUR.

Problem

Konsumenci zawsze mogą zwrócić się do sądu, aby indywidualnie dochodzić swoich roszczeń. Roszczenia zbiorowe mogłyby zatem w zasadzie być stosowane przy dużej liczbie roszczeń indywidualnych. Jednak badania przeprowadzone przez Komisję wskazują, że obecnie, kiedy konsumenci poszkodowani przez nieuczciwe praktyki chcą złożyć skargę, muszą stawić czoła licznym barierom[2] związanym z dostępem do środków prawnych, ich skutecznością i przystępnością.

Ponieważ roszczenia zbiorowe w krajach, gdzie zostały wprowadzone, mogą potencjalnie przyczynić się do ograniczenia strat ponoszonych przez konsumentów, zielona księga skupia się na roszczeniach zbiorowych jako narzędziu rozwiązywania problemów, które stoją przed konsumentami dochodzącymi swoich praw na podstawie roszczeń zbiorowych, zarówno w kontekstach krajowych, jak i transgranicznych. 76% konsumentów byłoby bardziej skłonnych bronić swoich praw w sądzie, gdyby mieli możliwość występować wspólnie z innymi konsumentami.

Zwiększanie możliwości konsumentów w zakresie dostępu do środków skutecznego dochodzenia roszczeń ma wiele zalet:

  • gwarantuje, że konsumenci poszkodowani przez nielegalne i nieuczciwe praktyki handlowe otrzymają odszkodowanie za swoje straty;
  • zwiększa ogólny poziom zaufania do prawa unijnego przez zniechęcanie przedsiębiorstw do angażowania się w nielegalne działania, które dają im nieuczciwą przewagę w konkurencji z innymi podmiotami.

W zielonej księdze poddano pod dyskusję kilka rozwiązań: 1) brak natychmiastowego działania, 2) współpraca między państwami członkowskimi rozszerzająca krajowe systemy roszczeń zbiorowych na konsumentów z innych państw członkowskich, bez wprowadzania mechanizmu roszczeń zbiorowych, 3) połączenie instrumentów politycznych w celu zwiększenia możliwości konsumentów w zakresie dochodzenia odszkodowań (w tym alternatywne metody rozwiązywania konsumenckich sporów zbiorowych, upoważnienie krajowych organów egzekwowania prawa do żądania od przedsiębiorstw wypłaty odszkodowań konsumentom i rozszerzające drobne roszczenia w celu rozstrzygania roszczeń zbiorowych), 4) wprowadzenie wiążących lub niewiążących środków dla procedur sądowych w zakresie roszczeń zbiorowych we wszystkich państwach członkowskich. Rozważane jest także połączenie różnych elementów tych rozwiązań.

Kontekst

Badania i ankiety przeprowadzone przez Komisję wskazują, że przeszkody stojące przed konsumentami, w tym szczególnie wysokie koszty, ryzyko postępowania sądowego, długie i złożone procedury, oznaczają, że jeden na pięciu konsumentów w Europie nie zwróci się do sądu, aby dochodzić roszczeń poniżej 1000 EUR. Połowa twierdzi, że nie zwróci się do sądu, aby dochodzić roszczeń poniżej 200 EUR. Obecnie tylko 13 państw członkowskich stosuje różne krajowe systemy dające konsumentom możliwość dochodzenia swoich roszczeń zbiorowo. Dowody wskazują, że te krajowe mechanizmy zastosowane zostały w ostatnich latach tylko w kilku przypadkach. Na przykład tylko cztery osoby na dziesięć milionów bierze udział co roku w roszczeniach zbiorowych w Niemczech, natomiast w Portugalii system roszczeń zbiorowych objął największą liczbę osób w jednej sprawie.

Zielona księga:

http://ec.europa.eu/consumers/redress_cons/collective_redress_en.htm

Komentarze należy nadsyłać do dnia 1 marca 2009 r. na adres:

mailto:Sanco-consumer-collective-redress@ec.europa.eu

Zob. MEMO/08/741; MEMO/05/489


[1] http://www.oft.gov.uk/advice_and_resources/resource_base/market-studies/current/personal/personal-test-case

[2] Por. badanie dotyczące trudności, przed jakimi stoją konsumenci starający się dochodzić swoich praw w przypadkach naruszenia przepisów w zakresie ochrony konsumentów oraz ekonomicznych konsekwencji tych trudności (studium problemu), s. 35, http://ec.europa.eu/consumers/redress_cons/collective_redress_en.htm


Side Bar