IP/08/1509

Brussel, 15 oktober 2008

Antitrust: Commissie legt bananenleveranciers een geldboete op van 60,3 miljoen euro wegens het organiseren van een prijskartel

De Europese Commissie is tot de bevinding gekomen dat de bananenimporteurs Chiquita, Dole en Weichert tussen 2000 en 2002 in strijd met het in het EG-Verdrag vervatte verbod op kartels en restrictieve praktijken (artikel 81) aan een kartel hebben deelgenomen. De Commissie heeft daarom aan Dole en Weichert in totaal 60 300 000 aan geldboeten opgelegd. De kartelleden coördineerden de vaststelling van hun prijsnoteringen voor bananen in acht EU-lidstaten. Ten tijde van de inbreuk handelde Weichert hoofdzakelijk in bananen van het merk Del Monte. Aan Chiquita werd geen boete opgelegd omdat deze onderneming informatie aan de Commissie verstrekte op basis waarvan zij het onderzoek kon inleiden. De aan Dole en Weichert opgelegde boeten werden met 60% verlaagd met het oog op de bijzondere omstandigheden van de zaak, waaronder de specifieke regelgeving die destijds op de bananenmarkt van toepassing was. Een extra boetevermindering van 10% werd aan Weichert toegekend omdat deze onderneming bij een deel van het kartel niet betrokken was. Del Monte wordt hoofdelijk aansprakelijk gehouden voor de aan Weichert opgelegde geldboete omdat de onderneming ten tijde van de inbreuk de zeggenschap over Weichert had. Het kartel betrof Oostenrijk, België, Denemarken, Finland, Duitsland, Luxemburg, Nederland en Zweden, waar de gecombineerde detailhandelswaarde van de in 2002 verkochte bananen circa 2,5 miljard euro beliep.

Commissaris Neelie Kroes (Concurrentie) verklaarde: "De Europese consumenten geven jaarlijks aanzienlijke bedragen uit aan bananen. Het is volkomen onaanvaardbaar dat ondernemingen op deze manier afspraken hebben gemaakt over de prijzen en de betrokken ondernemingen moeten dan maar kwaadschiks leren dat de Commissie dit soort gedrag niet zal toelaten."

Bananen worden het gehele jaar door een groot deel van de consumenten in de EU gekocht. De consumptie van bananen in de acht betrokken lidstaten beliep ongeveer 1,6 miljoen ton in 2002, met een geschatte detailhandelswaarde van circa 2,5 miljard euro.

De Commissie startte haar onderzoek in april 2005 nadat Chiquita had verzocht om immuniteit op grond van de clementieregeling van 2002 (zie IP/02/247 en MEMO/02/23) en de Commissie hield onaangekondigde inspecties in de lokalen van verscheidene bananenimporteurs.

Het kartel

De bananensector is georganiseerd in weekcyclussen. Gedurende de periode in kwestie stelden de importeurs van leidende bananenmerken in de acht EU-lidstaten, die hun ingevoerde goederen voornamelijk via Noord-Europese havens ontvangen, op donderdagochtend hun referentieprijs (hun "prijsnotering") voor de volgende week vast en maakten deze vervolgens bekend. Talrijke keren gedurende de periode van drie jaar vonden er bilaterale telefoongesprekken tussen de ondernemingen plaats, meestal de dag voordat zij hun prijs vaststelden. Tijdens deze gesprekken bespraken de ondernemingen hun voornemens op het gebied van prijszetting of kondigden zij deze aan: hoe zij de prijsontwikkeling zagen dan wel of zij voornemens waren de prijsnotering te handhaven, te verhogen of te verlagen.

Boetes

(*) Rechtspersonen binnen de onderneming kunnen hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor de betaling van de geldboete.

Schadeclaims

Particulieren of ondernemingen die van concurrentiebeperkende praktijken zoals in deze zaak te lijden hebben, kunnen de zaak voor de nationale rechter brengen en schadevergoeding eisen. Zowel de rechtspraak van de EU-rechter als Verordening (EG) nr. 1/2003 bevestigen dat een beschikking van de Commissie voor de nationale rechter als bindend bewijsmateriaal kan worden gebruikt dat de praktijken hebben plaatsgevonden en verboden waren. Zelfs indien de Commissie de betrokken ondernemingen geldboeten heeft opgelegd, kunnen toch schadevergoedingen worden toegekend zonder dat deze hoeven te worden verlaagd omdat de Commissie al een geldboete heeft opgelegd. Over schadeclaims in antitrustzaken is een witboek gepubliceerd (zie IP/08/515 en MEMO/08/216). Meer informatie over het witboek, met onder meer de publiekssamenvatting, is te vinden onder:

http://ec.europa.eu/comm/competition/antitrust/actionsdamages/documents.html

Voor meer informatie over de strijd van de Commissie tegen kartels, zie MEMO/08/623.