IP/07/1959

Bruksela, dnia 19 grudnia 2007 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym Komisja zakazuje MasterCard naliczania wielostronnych prowizji interchange na terytorium EOG

Komisja Europejska przyjęła decyzję, zgodnie z którą naliczane przez MasterCard wielostronne prowizje interchange od transgranicznych transakcji przy użyciu kart debetowych i kredytowych marki MasterCard i Maestro na terytorium EOG naruszają przepisy Traktatu WE dotyczące praktyk handlowych ograniczających konkurencję (art. 81). Komisja stwierdziła, że prowizje MasterCard, naliczane przy przetwarzaniu każdej płatności dokonanej w punkcie sprzedaży detalicznej, nadmiernie zwiększają koszty akceptacji kart przez sprzedawców detalicznych, nie prowadząc do udokumentowanego zwiększenia wydajności. Firma MasterCard ma sześć miesięcy na realizację polecenia Komisji dotyczącego wycofania powyższych prowizji. Jeśli firma nie dostosuje się do tego polecenia, Komisja może nałożyć na nią dzienne kary pieniężne w wysokości 3,5 % jej dziennego globalnego obrotu w poprzednim roku finansowym. Wielostronne prowizje interchange nie są same w sobie niezgodne z prawem. Jednakże prowizje takie w otwartym systemie kart płatniczych, takim jak system MasterCard, są tylko wtedy zgodne z przepisami UE dotyczącymi konkurencji, jeśli przyczyniają się do osiągnięcia postępu technicznego i gospodarczego oraz są korzystne dla konsumentów. Na obszarze UE rocznie dokonuje się 23 miliardy transakcji z użyciem kart płatniczych, o wartości ponad 1350 mld EUR.

Jak stwierdziła komisarz ds. konkurencji, Neelie Kroes: „Umowy wielostronne o prowizjach interchange, takie jak te MasterCard, nadmiernie zwiększają koszty akceptacji kart przez punkty sprzedaży detalicznej. Ostatecznie koszty ponosi konsument, który jest wystawiony na ryzyko podwójnego płacenia za kartę płatniczą: pierwszy raz w ramach rocznej prowizji płaconej bankowi, który wydał kartę, a drugi raz w ramach zawyżonych cen detalicznych, które obciążają nie tylko posiadaczy kart, ale również klientów płacących gotówką. Komisja zaakceptuje te prowizje, tylko jeśli będą wyraźnie służyły wspieraniu innowacyjności dla dobra wszystkich użytkowników”.

Wielostronne prowizje interchange

Model działalności gospodarczej MasterCard obejmuje mechanizm określający minimalną cenę, którą kupcy muszą płacić w celu akceptacji kart płatniczych tej firmy. Mechanizm ten oparty jest na kompleksowej sieci wielostronnie uzgadnianych prowizji międzybankowych, określanych w tej branży jako „prowizje interchange”. Niniejsza decyzja kładzie na szali wielostronne prowizje interchange firmy MasterCard.

Jest to prowizja doliczana do każdej płatności w punkcie handlowym. Waha się ona w granicach od 0,4 % do 1,05 % wartości transakcji plus 0,05 EUR przy płatnościach kartą debetową Maestro oraz w granicach od 0,80 % do 1,20 % wartości transakcji przy płatnościach kartą kredytową MasterCard. Prowizja ta jest zatrzymywana przez bank klienta („bank wystawiający kartę”) i obciąża bank sprzedawcy detalicznego („bank otrzymujący płatność”), który następnie bierze ten koszt pod uwagę przy ustalaniu swoich cen dla sprzedawców detalicznych.

Wielostronne prowizje interchange naliczane są przez MasterCard praktycznie w odniesieniu do wszystkich transgranicznych płatności kartą na terytorium EOG oraz w odniesieniu do krajowych płatności kartą w Belgii, Irlandii, Włoszech, Republice Czeskiej, Łotwie, Luksemburgu, Malcie i Grecji. Około 45 % wszystkich kart płatniczych na terytorium EOG nosi logo MasterCard lub Maestro, a karty MasterCard są akceptowane na terytorium EOG w około 85 % punktów handlowych akceptujących karty debetowe.

Komisja zakazała firmie MasterCard naliczania wyżej opisanych prowizji, ponieważ zawyżają one kwotę bazową, na podstawie której banki otrzymujące płatności naliczają ceny sprzedawcom detalicznym za akceptację kart płatniczych, biorąc pod uwagę, że prowizje te stanowią znaczną część ostatecznej ceny płaconej przez przedsiębiorstwa za akceptację kart płatniczych MasterCard. Takie ograniczenie konkurencji cenowej szkodzi przedsiębiorstwom i ich klientom.

Firma MasterCard przedstawiła powyższe prowizje jako instrument „maksymalizacji wydajności systemu”. Jednak w ciągu czterech lat postępowania firma nie przedstawiła wymaganych danych empirycznych potwierdzających jakikolwiek pozytywny wpływ na innowacyjność i wydajność, co umożliwiałoby przekazanie sprawiedliwej części korzyści z tych prowizji na rzecz klientów. Dlatego Komisja stwierdziła, że powyższe prowizje MasterCard nie powodują obiektywnego zwiększenia wydajności, które mogłoby zrównoważyć negatywny wpływ na konkurencję cenową między uczestniczącymi bankami.

Postępowanie

Postępowanie Komisji było początkowo oparte na szeregu zawiadomień, złożonych przez poprzednika prawnego MasterCard, firmę Europay International S.A., między majem 1992 r. a lipcem 1995 r., jak również na skardze firmy EuroCommerce złożonej w maju 1997 r. Po dwóch pisemnych zgłoszeniach zastrzeżeń (zob. MEMO/06/260) i spotkaniu wyjaśniającym w listopadzie 2006 r., Komisja poddała argumenty firmy MasterCard dodatkowej weryfikacji poprzez podjęcie dodatkowych działań zmierzających do ustalenia faktów.

Dotychczasowa praktyka

W 2002 r. Komisja zwolniła podobny system oferowany przez firmę Visa (zob. IP/02/1138), po tym jak firma ta zaproponowała istotną reformę stosowanych prowizji. W szczególności firma zaproponowała stopniowe ograniczanie swoich prowizji ze średniego poziomu 1,1 % do 0,7 % do końca 2007 r. oraz ograniczenie prowizji dla określonych usług do ustalonego pułapu. Visa poprawiła również przejrzystość prowizji oraz zezwoliła bankom na udzielanie przedsiębiorstwom informacji o wielostronnych prowizjach interchange. Jednak zwolnienie to wygasa dnia 31 grudnia 2007 r. i od tego dnia Visa będzie zobowiązana do zapewnienia pełnej zgodności jej systemu z przepisami UE dotyczącymi konkurencji.

SEPA

Decyzję dotyczącą prowizji firmy MasterCard poprzedziło przeprowadzone przez Komisję w 2005 i 2006 r. badanie sektora bankowości detalicznej (zob. IP/07/114 i MEMO/07/40), które wykazało, że umowy dotyczące prowizji interchange mogą utrudniać wprowadzenie tańszych kart płatniczych oraz utworzenie jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA). Badanie wykazało, że w pięciu krajach EOG (w Danii, Niderlandach, Norwegii, Finlandii i Luksemburgu) system płatności kartą funkcjonuje bez jakichkolwiek wielostronnych prowizji interchange. Decyzja w sprawie MasterCard przyczyni się do utworzenia obszaru SEPA, umacniając konkurencję na rynku kart płatniczych i zapobiegając sztucznemu podnoszeniu prowizji sprzedawców detalicznych z powodu nielegalnego mechanizmu cenowego, takiego jak opisane prowizje MasterCard.

Zob. również dokument MEMO/07/590.