IP/07/158

Bruksela, 8 lutego 2007 r.

Konsumenci: działania Komisji na rzecz zwiększenia zaufania do świata technologii cyfrowych

W dniu dzisiejszym, wraz z przyjęciem zielonej księgi Komisji Europejskiej, zainicjowano nowy program mający na celu całkowite zreformowanie unijnych zasad konsumenckich – włącznie z gwarancjami, zwrotem pieniędzy, okresami odstąpienia od umowy – celem przystosowania ich do wyzwań szybko zmieniającego się świata technologii cyfrowych. Wydatki konsumentów (gospodarstw domowych oraz instytucji nieprofilowanych) składają się na 58% ogólnego PKB w Unii Europejskiej. Zaufanie konsumentów jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na to, w jaki sposób i gdzie wydadzą oni pieniądze w różnych sektorach gospodarki. Wszystko wskazuje na to, że klienci wciąż nie czują się wystarczająco pewnie w świecie technologii cyfrowych i internetowych, aby móc w pełni wykorzystać ich potencjał. Jedynie niewielki ułamek – 6% konsumentów unijnych – dokonuje międzynarodowych zakupów przez Internet. Korzystając z konsultacji poświęconych zielonej księdze Komisja zamierza zwiększyć zaufanie konsumentów do wspólnego rynku europejskiego, tworząc zbiór jednolitych i prostych zasad, dzięki którym konsumenci poznają swoje prawa, będą w stanie dokonywać właściwych wyborów i będą mieli zagwarantowaną odpowiednią ochronę, gdy sprawy przybiorą niekorzystny obrót. Przejrzyste reguły prawne zachęcą również przedsiębiorców, szczególnie w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw, do rozszerzania swojej działalności poza granice, uruchomiając w ten sposób potencjał dla integracji detalicznej strony rynku. Ideą Zielona księga, która stanie się przedmiotem konsultacji z, zawiera ponad 28 konkretnych sugestii (dotyczących przepisów ujętych w ośmiu różnych dyrektywach) dotyczących nowych działań, które można by zrealizować.

„Istnieje nagląca potrzeba działania. Świat pędzi do przodu tak szybko, Europa zaś ryzykuje, że pozostanie z tyłu”, stwierdziła Meglena Kunewa, nowa unijna komisarz ds. ochrony konsumentów podczas swojej pierwszej konferencji prasowej w Brukseli. „Potrzebujemy dokładnego przeglądu reguł konsumenckich. W chwili obecnej konsumenci dokonujący zakupów przez Internet narażeni są na nieuczciwych handlowców, zaś skomplikowane są przeszkodą dla nowych i śmiałych pomysłów biznesowych. W odpowiedzi na nowe wyzwania musimy znaleźć nowe rozwiązania. Czy możemy sobie pozwolić na istnienie 27 mini rynków internetowych w Europie, pozbawiając w ten sposób konsumentów możliwości wyboru i korzystania z różnych opcji i konkurencyjnych cen? Musimy zaszczepić nowego rodzaju zaufanie konsumenckie do świata transakcji elektronicznych, tak aby stał się on przestrzenią rynkową darzoną zaufaniem. Zasady gry uległy zmianie, najwyższy czas, aby zareagowała na to polityka konsumencka”.

Obecna sytuacja

Najnowsze dowody wskazują na to, że każdego roku do europejskich centrów konsumenckich (ECC) przychodzą setki skarg dotyczących międzynarodowych zakupów dokonywanych przez Internet. Problemy wiążą się przede wszystkim z brakiem realizacji przesyłek, opóźnionymi przesyłkami, okresami, w których można odstąpić od umowy, zwracaniem towarów oraz ze zwrotem pieniędzy.

Pole działania

Istniejące zasady w dobry sposób służyły konsumentom, jednakże w ciągu ostatnich 15 – 20 lat struktura rynku uległa zmianie. W praktyce mamy do czynienia z wieloma różnymi zbiorami reguł krajowych, zaś podstawowe standardy unijne w różnych krajach funkcjonują na różnych poziomach. W świecie Internetu istnieje również cały szereg nowych wyzwań, co do których nie ma skutecznego rozwiązania, tak więc klienci narażeni są na nieuczciwe traktowanie, zaś przedsiębiorstwa gubią się w gąszczu skomplikowanych przepisów.

Zielona księga przedstawia wyniki konsultacji dotyczących możliwych działań obejmujących 28 kwestii, między innymi:

• Nadanie większej wagi pojęciu dostawy w przypadku zakupów międzynarodowych (jest to obszar najczęstszych skarg klientów), zwiększając w ten sposób zakres ochrony konsumentów oraz przejrzystość przysługujących im praw w przypadku opóźnienia dostawy, jej braku lub częściowej realizacji.
• Uproszczenie zasad dotyczących zwrotu produktów – obecne standardy UE różnią się w poszczególnych przypadkach – od powiadomienia sprzedawcy drogą elektroniczną do obowiązku przesłania listu poleconego.
• Ustalenie zasad dotyczących prawa do zwrotu towarów i związanych z tym kosztów – tu również występują znaczne różnice – od zrealizowania reklamacji za darmo do obarczenia klienta całością kosztów zwrotu.
• Uproszczenie przy pomocy wspólnych reguł środków odwoławczych dostępnych konsumentom. W chwili obecnej obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy można zażądać tylko w przypadku, gdy naprawa lub wymiana są niemożliwe lub ich koszt byłby nieproporcjonalny do wartości przedmiotu. Trudno jest konsumentom, zwłaszcza na odległość, ocenić zasadność twierdzenia sprzedawcy dotyczącego proporcjonalności określonego działania odwoławczego. Autorzy zielonej księgi zastanawiają się nad systemem, który umożliwiłby konsumentom swobodny wybór środków, z których zechcą skorzystać.
• Wprowadzenie, przez przyjęcie jednolitych norm w całej UE, bardziej przejrzystych reguł dotyczących „okresu odstąpienia od umowy” – prawa konsumenta do odesłania towaru w określonym terminie, jeżeli po namyśle zdecyduje on, że jednak go nie chce.
• Istnieją również inne, nowe wyzwania, którym trzeba stawić czoła. Na przykład - czy obecnie istniejące gwarancje i prawa obejmujące produkty należy poszerzyć o wybrane usługi? Przy obecnym stanie prawnym konsument nabywający płytę kompaktową w sklepie dysponuje gwarancją, w razie gdyby kupiona płyta nie zadziałała. W przypadku pobierania muzyki z Internetu konsument nie jest objęty tego rodzaju ochroną. Reguły te należy uczynić bardziej przejrzystymi również po to, aby rozwiać wszelkie wątpliwości wokół wyjątku od „towarów używanych sprzedawanych na aukcjach publicznych” wymienionego w obowiązującej obecnie dyrektywie o sprzedaży bezpośredniej.

Co dalej?

Konsultacje dotyczące „Zielonej księgi w sprawie przeglądu dorobku wspólnotowego w dziedzinie praw konsumenta” potrwają trzy miesiące. W tym czasie komisarz ds. ochrony konsumentów odbędzie konsultacje z zainteresowanymi stronami. Meglena Kunewa spotka się z przedstawicielami wielu grup konsumenckich – począwszy od grup kobiet, przez starszych konsumentów, organizacje konsumenckie, małe i średnie przedsiębiorstwa, posłów do Parlamentu Europejskiego, aż po rządy państw członkowskich i przedstawicieli największych detalistów. Podczas tych spotkań przedyskutowane zostaną wnioski dotyczące konkretnych inicjatyw – prawnych lub innych – mających na celu rozwiązanie istniejących problemów.

Szczegółowe informacje dotyczące podstawowych praw konsumenckich w UE i najczęstszych skarg można znaleźć w dokumencie MEMO/07/48