Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/07/114

Bruksela, 31 stycznia 2007

Konkurencja: Przeprowadzone przez Komisję badanie sektorowe ujawnia poważne bariery w sektorze bankowości detalicznej

Komisja Europejska opublikowała końcowe sprawozdanie z badania stanu konkurencji w sektorze bankowości detalicznej. Wynika z niego, że na rynku kart płatniczych, systemów płatniczych i produktów bankowości detalicznej istnieje szereg zagrożeń dla konkurencji. Wskazują na to zwłaszcza duże różnice w opłatach za transakcje przy użyciu kart płatniczych (opłaty akceptanta i opłaty interchange ), bariery utrudniające nowym podmiotom wejście na rynek systemów płatniczych i rejestrów kredytowych, ograniczenia w swobodzie zmiany banku oraz praktyka tzw. sprzedaży wiązanej. Niektórzy uczestnicy rynku już zapowiedzieli wprowadzenie dobrowolnych reform w reakcji na opublikowanie wstępnych ustaleń na temat kart płatniczych w 2006 r. (zob. IP/06/496 i MEMO/06/164). Komisja, działając w ścisłej współpracy z krajowymi organami ds. ochrony konkurencji, wykorzysta uprawnienia nadane jej w prawie konkurencji, aby wyeliminować wszelkie poważne nadużycia w tej dziedzinie. Wyniki badania powinny wpłynąć na poprawę konkurencji w sektorze bankowości detalicznej, sprzyjając procesowi tworzenia jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA).

„W wyniku badania odkryto liczne bariery na drodze do wolnej konkurencji, które niepotrzebnie podrażają usługi bankowości detalicznej dla europejskich firm i klientów indywidualnych. Komisja wykorzysta w pełni uprawnienia, jakimi dysponuje na mocy prawa konkurencji, by wyeliminować te przeszkody, zarówno na rynku kart płatniczych, jak i wszędzie tam, gdzie powstają w wyniku zachowań antykonkurencyjnych” – powiedziała Neelie Kroes, komisarz odpowiedzialna za sprawy konkurencji.

Karty i systemy płatnicze

Europejski sektor kart płatniczych jest ogromny – rocznie zapewnia obsługę płatności o łącznej wartości 1 350 mld euro. Ocenia się, że prowizje, jakie banki pobierają co roku z tytułu takich płatności od firm działających na terenie UE, sięgają 25 mld euro. W przeprowadzonym przez Komisję badaniu wskazuje się na kilka zagrożeń:

  • wysoki stopień koncentracji rynków w wielu państwach członkowskich, szczególnie jeśli chodzi o usługi tzw. acquiringu, może dawać bankom o ugruntowanej pozycji na rynku możliwość ograniczania dostępu nowym podmiotom i pobierania wysokich prowizji za obsługę kart.
  • duże zróżnicowanie w opłatach pobieranych od podmiotów przyjmujących płatności kartą (tzw. opłaty akceptanta) na terenie UE. Dla przykładu firmy w państwach członkowskich, gdzie obowiązują wysokie opłaty, muszą płacić bankom trzy lub cztery razy więcej za transakcje sprzedaży zrealizowane przy użyciu kart niż firmy z państw, gdzie takie opłaty są niskie
  • duże zróżnicowanie w opłatach za transakcje międzybankowe (opłaty interchange) na terenie UE, co nie przekłada się w pełni na niskie opłaty dla posiadaczy kart. Komisja nie domaga się całkowitego zniesienia opłat interchange; jednak operacje w niektórych sieciach płatniczych budzą zastrzeżenia
  • wysoka i trwała rentowność – szczególnie w dziedzinie emisji kart – sugeruje, że banki w niektórych państwach mają bardzo silną pozycję rynkową, dzięki czemu mogą narzucać wysokie opłaty za obsługę kart płatniczych dla firm i klientów indywidualnych
  • zasady i praktyki, które osłabiają konkurencję na poziomie detalicznym; np. łączenie opłat akceptanta z zakazem podnoszenia marży
  • zróżnicowane normy techniczne na terenie UE uniemożliwiają wielu dostawcom usług skuteczne działanie w skali ogólnoeuropejskiej.

Po ukazaniu się sprawozdania okresowego na temat kart i systemów płatniczych Komisja spotkała się z przedstawicielami banków w kilku państwach członkowskich. Tematem rozmów było ustalenie dziedzin, w których da się wyeliminować zagrożenia dla konkurencji bez wprowadzania nowych uregulowań prawnych. Rezultaty tych spotkań są obiecujące. Dobrymi przykładami są Austria, Finlandia i Portugalia, gdzie liczące się na rynku podmioty podjęły już pierwsze kroki w odpowiedzi na zastrzeżenia Komisji.

Europejski sektor bankowy – przy pełnym poparciu ze strony Komisji i Europejskiego Banku Centralnego – pracuje nad stworzeniem jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA), który pozwoli na poprawę skuteczności i obniżenie kosztów płatności detalicznych. Badanie sektorowe ujawniło istnienie kilku barier rynkowych, które należy zlikwidować, jeśli projekt SEPA ma się powieść.

Rynki produktów bankowości detalicznej

Unijny sektor bankowości detalicznej przynosi rocznie dochód brutto w wysokości 250–275 mld euro, co odpowiada 2% PKB Unii Europejskiej. Linie podziału rynków przebiegają na ogół wzdłuż granic państwowych, a do czynników decydujących o takim rozdrobnieniu należą bariery dla konkurencji, różnice regulacyjne, prawne i kulturowe. Badanie sektorowe ujawniło problemy w kilku dziedzinach:

  • w niektórych państwach członkowskich połączenie wysokiej i trwałej rentowności, wysokiego stopnia koncentracji rynku i jawnych ograniczeń w dostępie do rynku budzi obawy co do zdolności banków do wpływania na poziom cen dla konsumentów i małych firm
  • niektóre rejestry kredytowe, w których przechowuje się poufne dane wykorzystywane przez kredytodawców do ustalania stawek kredytowych, mogą być stosowane do blokowania dostępu podmiotom chcącym wejść na rynki bankowości detalicznej
  • niektóre aspekty współpracy między bankami, między innymi bankami oszczędnościowymi i spółdzielczymi, mogą wpływać na ograniczanie konkurencji i stanowić przeszkodę dla firm chcących wejść na rynek
  • sprzedaż wiązana, np. sytuacje, w których kredytobiorca zmuszony jest do nabycia dodatkowego ubezpieczenia lub otwarcia rachunku bieżącego, jest praktyką powszechnie stosowaną w większości państw członkowskich. Może to prowadzić do ograniczenia wyboru dla klienta i zwiększenia siły rynkowej banku, a co za tym idzie wpływać na ceny
  • ograniczenia swobody zmiany banku – szczególnie niedogodności związane ze zmianą rachunku bieżącego – są bardzo duże. Z zawartej w badaniu analizy wynika, że marża zysku banków zmniejsza się wraz ze zwiększeniem swobody, jaką dysponuje klient.

Badanie sektorowe rozpoczęło się w czerwcu 2005 r. (zob. IP/05/719). Sprawozdania okresowe na temat kart płatniczych opublikowano w kwietniu 2006 r. (zob. IP/06/496), a na temat rachunków bieżących i usług powiązanych w lipcu 2006 r. (zob. IP/06/999).
Sprawozdanie końcowe z badania sektorowego i odnośne dokumenty można znaleźć pod adresem:

http://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/others/sector_inquiries/financial_services/

Dodatkowe informacje – patrz także: MEMO/07/40.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website