Navigation path

Left navigation

Additional tools

IP/06/848

Bruksela, dnia 28 czerwca 2006 r.

Od Tampere do Tampere: Komisja wychodzi naprzeciw oczekiwaniom obywateli UE domagających się przekształcenia Europy w obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości

W nawiązaniu do specjalnego posiedzenia Rady Europejskiej, które odbyło się w Tampere w dniach 15–16 października 1999 r. I na którym zdecydowano o ustanowieniu obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej, oraz w oczekiwaniu na nieformalne posiedzenie Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Tampere, zaplanowane na 20–22 września 2006 r., Komisja przedstawia pierwszą polityczną ocenę postępów w realizacji programu haskiego. Obywatele europejscy oczekują od UE wprowadzenia środków niezbędnych do tego, by Europa stała się bezpiecznym miejscem do życia. Unia i państwa członkowskie muszą wspólnie dążyć do osiągnięcia większej skuteczności w walce ze zorganizowaną przestępczością i terroryzmem, ale także w zarządzaniu przepływami migracyjnymi i kontroli granic zewnętrznych. Zrealizowanie wieloletniego programu wzmacniania wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej, tzw. „programu haskiego”, jest wspólnym celem, który narzuca konieczność ustanowienia skutecznego i przejrzystego procesu decyzyjnego oraz jasno sformułowanych priorytetów politycznych.

Tworzenie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości należy do priorytetowych zadań Unii, nie tylko jako jeden z podstawowych celów jej działalności, ale także (a może przede wszystkim) jako zagadnienie o nadrzędnym znaczeniu z punktu widzenia interesów obywateli UE. O tym, jak ważne miejsce w programie reform Komisji zajmuje obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, świadczy fakt, że aż 17 % spośród wszystkich wniosków legislacyjnych składanych przez Komisję dotyczy spraw związanych z tym właśnie obszarem. Jego priorytetowe znaczenie znalazło wyraźne potwierdzenie w komunikacie Komisji dla Rady Europejskiej w sprawie „programu działań dla Europy z myślą o obywatelach” z 10 maja 2006 r.

W przeddzień nieformalnego posiedzenia Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, które ma się odbyć we wrześniu 2006 r. i na którym oceniony zostanie postęp w omawianej dziedzinie, przyszedł czas na pierwszą polityczną ocenę postępów w realizacji programu haskiego oraz na zaproponowanie koniecznych zmian. Celem kompleksowego pakietu czterech komunikatów przyjętych dzisiaj przez Komisję jest 1) przegląd dotychczasowych osiągnięć oraz ocena stopnia realizacji programu na poziomie UE i na poziomie krajowym, 2) opracowanie mechanizmu gruntownej oceny wyników oraz 3) zaproponowanie przyszłych działań służących poprawie funkcjonowania polityki w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

„Pakiet ten ma stanowić zdecydowaną odpowiedź na obawy obywateli UE w dziedzinie, w której istnieje potrzeba zwiększenia ilości działań na poziomie europejskim. Potrzebujemy bardziej skutecznego i rozliczalnego procesu decyzyjnego oraz lepszej ochrony sądowej dla obywateli UE. Należy to osiągnąć poprzez lepsze wykorzystanie obecnie obowiązujących traktatów zamiast prób odwoływania się do konstytucji” – powiedział przewodniczący Barroso.

Z kolei wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej, Franco Frattini, odpowiedzialny za sprawy sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa oświadczył, że „rytm składania wniosków legislacyjnych na szczeblu UE jest wprawdzie zadawalający, ale potrzebujemy lepszych metod monitorowania skuteczności wdrażania naszych aktów prawnych i oceny ich rzeczywistych skutków i korzyści dla obywateli".

Jak wynika z pierwszej oceny, stopień realizacji polityki w zakresie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa na poziomie krajowym wydaje się na obecnym etapie zdecydowanie niedostateczny. Szczególnie uderzające są braki pod względem ilościowym i jakościowym w ogólnym poziomie transpozycji przepisów dotyczących policji i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

Ponadto, jak pokazuje „tabela wyników plus”, w tzw. „trzecim filarze” (współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych) znaczna część dorobku prawnego Wspólnoty pozostaje nadal w sferze teorii. Wynika to z dwóch przyczyn:

  • po pierwsze, poziom realizacji na poziomie krajowym jest niezadowalający, a państw członkowskich nie można postawić przed sądem w przypadku naruszenia prawa wspólnotowego;
  • po drugie, negocjacje w Radzie są często trudne i długotrwałe, a wymóg jednogłośności niejednokrotnie prowadzi do mało zdecydowanych uzgodnień;

Komisja składa szereg wniosków dotyczących działań i realizacji programu haskiego przed jego wygaśnięciem (2009 r.) w następujących dziedzinach:

1. prawa podstawowe i obywatelstwo;

2. druga faza wdrażania polityki azylowej;

3. zarządzanie migracją;

4. zintegrowane zarządzanie granicami zewnętrznymi i interoperacyjność systemów informatycznych;

5. wzajemne uznawanie (w sprawach cywilnych i karnych);

6. dostęp do informacji potrzebnych do zwalczania terroryzmu i zorganizowanej przestępczości;

7. Przyszłość Europolu.

Dodatkowe informacje na temat wymienionych dziedzin można znależć w notatce III – Realizacja programu haskiego: przyszłe działania.

Celem zaproponowanego mechanizmu oceny będzie poprawa skuteczności działań podejmowanych przez Unię dzięki wykorzystywaniu uzyskanych wyników w procesie kształtowania polityki. Nabierze to szczególnego znaczenia z chwilą wygaśnięcia programu haskiego w 2009 r. Ocena polityki w zakresie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa przyczyni się także do osiągnięcia ogólnych celów UE, czyli przejrzystości działania i lepszego stanowienia prawa.

Komisja we współpracy z innymi instytucjami UE i państwami członkowskimi zamierza rozpocząć dyskusję na temat sposobów skutecznej realizacji programu politycznego w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Na podstawie wyników tej dyskusji w okresie zbliżającego się przewodnictwa Finlandii w Radzie Komisja jest gotowa podjąć inicjatywy na mocy tzw. klauzul pomostowych traktatów (art. 42 TUE i art. 67 ust. 2 tiret drugie TWE). Komisja składa również szczegółowy wniosek mający na celu zapewnienie skuteczniejszej ochrony sądowej przy większym udziale Trybunału Sprawiedliwości.

Podstawa

Pakiet zawiera (patrz także cztery powiązane notatki):

1) komunikat zatytułowany „Pierwsze sprawozdanie z realizacji programu haskiego i planu działania" („tabela wyników plus”), w którym dokonuje się przeglądu wszystkich działań podjętych w 2005 r., skupiając się po raz pierwszy na realizacji programu na poziomie krajowym;

2) komunikat w sprawie oceny polityki w zakresie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, którego głównym celem jest ustanowienie mechanizmu zapewniającego skuteczną ocenę realizacji i wyników polityki prowadzonej w tej dziedzinie;

3) komunikat „Realizacja programu haskiego: przyszłe działania”: który w dziedzinie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa stanowi kontynuację komunikatu Komisji w sprawie „programu politycznego z myślą o obywatelach: osiąganie wyników dla Europy", przyjętego 10 maja (COM(2006) 211 wersja ostateczna). Komunikat ten jest odpowiedzią na wystosowany w trakcie czerwcowego posiedzenia Rady Europejskiej apel „do zbadania możliwości poprawy procesu podejmowania decyzji i działań w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o obecnie obowiązujące traktaty”.

4) komunikat w sprawie dostosowania przepisów tytułu IV dotyczącego uprawnień Trybunału Sprawiedliwości, mający na celu zapewnienie skuteczniejszej ochrony sądowej.


Side Bar