IP/06/1862

Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 2006

Αλλαγή του κλίματος: η Επιτροπή προτείνει την ένταξη των αεροπορικών μεταφορών στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόνισε την αποφασιστικότητά της στο ζήτημα της καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος, προτείνοντας νομοθετικά μέτρα για την ένταξη των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που προέρχονται από την πολιτική αεροπορία στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Οι εκπομπές της ΕΕ από τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές αυξάνονται ταχύτερα απ’ ό,τι σε οποιονδήποτε άλλο τομέα. Η αύξηση αυτή απειλεί να υποσκάψει την πρόοδο της ΕΕ στον περιορισμό των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Η ένταξη της πολιτικής αεροπορίας στο ΣΕΔΕ της ΕΕ συνιστά έναν αποτελεσματικό σε σχέση με το κόστος του τρόπο αντιμετώπισης, εκ μέρους του κλάδου, των εκπομπών του και αποτελεί εφαρμογή μιας προσέγγισης στηριζόμενης από τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO). Η προτεινόμενη οδηγία θα καλύπτει τις εκπομπές που προέρχονται από τις πτήσεις στο εσωτερικό της ΕΕ από το 2011 και από όλες τις πτήσεις από και προς τους αερολιμένες της ΕΕ από το 2012. Θα καλύπτονται τόσο οι κοινοτικοί, όσο και οι ξένοι αερομεταφορείς. Όπως οι βιομηχανικές εταιρίες που είναι ήδη ενταγμένες στο ΣΕΔΕ της ΕΕ, οι αεροπορικές εταιρείες θα μπορούν να πωλούν τα οικεία πλεονάσματα δικαιωμάτων, εφόσον μειώνουν τις εκπομπές τους και θα υποχρεούνται να αγοράσουν πρόσθετα δικαιώματα, εφόσον αυξηθούν οι εκπομπές τους. Oι τυχόν αυξήσεις του κόστους των εισιτηρίων ως επακόλουθο του συστήματος αναμένεται να είναι περιορισμένες και μάλιστα χαμηλότερες απ’ ό,τι οι αυξήσεις που οφείλονται στις αλλαγές της τιμής του πετρελαίου τα τελευταία χρόνια.

Ο αρμόδιος για το Περιβάλλον Επίτροπος, κ. Σταύρος Δήμας, δήλωσε: «Η αεροπορία θα πρέπει να συμμετάσχει δίκαια στις προσπάθειές μας για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους μας για την προώθηση των στόχων μιας διεθνούς συμφωνίας στον αεροπορικό τομέα. Η ένταξη των εκπομπών που προέρχονται από τις αερομεταφορές στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ είναι μια λύση αποτελεσματική σε σχέση με το κόστος της και ικανοποιητική για το περιβάλλον, που αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους αερομεταφορείς.»

Η αύξηση των εκπομπών από την αεροπορία

Ενώ οι εκπομπές από τις εσωτερικές πτήσεις καλύπτονται από τους στόχους του Πρωτοκόλλου του Κυότο, δεν συμβαίνει το ίδιο με τις διεθνείς αερομεταφορές. Πέραν τούτου, τα καύσιμα αεριωθουμένων των διεθνών πτήσεων παραδοσιακά δεν φορολογούνται. Σήμερα τροποποιούνται οι διμερείς αεροπορικές συμφωνίες μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών, προκειμένου να καταστεί εφικτή η δυνατότητα αυτή, όμως η σχετική εφαρμογή θα απαιτήσει χρόνο.

Οι εκπομπές από την αεροπορία αντιπροσωπεύουν σήμερα το 3% περίπου των συνολικών εκπομπών αερίου θερμοκηπίου, πλην όμως αυξάνονται ταχύτατα – κατά 87% από το 1990 και μετά – στο βαθμό που τα αεροπορικά ταξίδια γίνονται φθηνότερα, χωρίς όμως να αντιμετωπίζεται το ζήτημα του περιβαλλοντικού τους κόστους. Π.χ., κάποιος που πετά από το Λονδίνο στη Νέα Υόρκη με επιστροφή παράγει τις ίδιες περίπου εκπομπές με τον μέσο πολίτη της ΕΕ που θερμαίνει το σπίτι του επί ένα ολόκληρο έτος.

Η ραγδαία αύξηση των εκπομπών που προέρχονται από την αεροπορία έρχεται σε αντίθεση με την επιτυχία που γνωρίζουν πολλοί οικονομικοί κλάδοι όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών. Εάν δεν ληφθούν μέτρα, η αύξηση των εκπομπών από τις πτήσεις από τους αερολιμένες της ΕΕ θα έχει ακυρώσει, μέχρι το 2012, περισσότερο από το ένα τέταρτο της κατά 8% μείωσης των εκπομπών που καλείται να επιτύχει η ΕΕ-15 στο πλαίσιο του οικείου στόχου του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Μέχρι το 2020, οι εκπομπές από την αεροπορία αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.

Η προτεινόμενη οδηγία

Η πρόταση οδηγίας αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης του Σεπτεμβρίου 2005^[1], στην οποία συμπεραίνεται ότι η ένταξη των αερομεταφορών στο ΣΕΔΕ της ΕΕ συνιστούσε την καλύτερη προσέγγιση από οικονομικής και περιβαλλοντικής πλευράς για την αντιμετώπιση του ζητήματος των εκπομπών του τομέα. Η άποψη αυτή υποστηρίχθηκε στη συνέχεια από το Συμβούλιο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η οδηγία θα αντιμετωπίζει ισότιμα όλες τις αεροπορικές εταιρείες, είτε έχουν την έδρα τους στην ΕΕ, είτε εκτός αυτής. Από το 2011 και μετά, θα καλύπτονται όλες οι εσωτερικές και διεθνείς πτήσεις μεταξύ αερολιμένων της ΕΕ και από το 2012 και μετά, το πεδίο εφαρμογής θα διευρυνθεί ώστε να καλύπτονται όλες οι διεθνείς πτήσεις προς και από αερολιμένες της ΕΕ. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2020 θα ήταν δυνατή η μείωση των εκπομπών CO₂ μέχρι και κατά 46% - δηλαδή κατά 183 εκατ. τόνους ετησίως – ποσότητα που ισοδυναμεί, π.χ., με το διπλάσιο των ετήσιων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από το σύνολο των πηγών της Αυστρίας - σε σύγκριση με την επιλογή της απραξίας.

Προκειμένου να περιοριστεί η ραγδαία αύξηση των εκπομπών από την αεροπορία, ο συνολικός αριθμός των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών θα έχει ως ανώτατο όριο τα μέσα επίπεδα εκπομπών των ετών 2004-2006. Ορισμένα δικαιώματα θα δημοπρατηθούν από τα κράτη μέλη, πλην όμως η συντριπτική πλειονότητά τους θα διατεθεί δωρεάν, βάσει εναρμονισμένου μέτρου σύγκρισης της απόδοσης, που θα αντανακλά το παραδοσιακό μερίδιο κάθε φορέα εκμετάλλευσης στις συνολική εναέρια κυκλοφορία.

Προκειμένου να μειωθεί το διοικητικό κόστος, δεν θα καλυφθούν τα πολύ ελαφρά αεροσκάφη και κάθε φορέας εκμετάλλευσης θα υπάγεται σε ένα και μόνο κράτος μέλος.

Η οδηγία συνιστά μέρος μιας συνολικότερης προσέγγισης για την αντιμετώπιση των εκπομπών της αεροπορίας, η οποία, επίσης, προβλέπει περαιτέρω έρευνα με αντικείμενο τις οικολογικότερες (πιο πράσινες) τεχνολογίες και βελτιώσεις της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.

Αντίκτυπος στην τιμή των εισιτηρίων

Εάν υποτεθεί ότι οι αερομεταφορείς μετακυλίσουν στους πελάτες το τυχόν πρόσθετο κόστος, μέχρι το 2020 η τιμή του εισιτηρίου για μια τυπική πτήση με’ επιστροφή στην ΕΕ θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 1,8 έως 9 ευρώ. Τα εισιτήρια των πτήσεων μεγάλων αποστάσεων θα μπορούσαν να αυξηθούν λίγο περισσότερο, ανάλογα με την ακριβή απόσταση του ταξιδίου, λόγω των μεγαλύτερων εν προκειμένω περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Πάντως, οι αυξήσεις των τιμών των εισιτηρίων αναμένεται να είναι σημαντικά χαμηλότερες απ’ ό,τι το μετακυλιόμενο στους καταναλωτές πρόσθετο κόστος λόγω των παγκόσμιων αυξήσεων της τιμής του πετρελαίου των τελευταίων ετών.

Βλ. επίσης MEMO/06/506
Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στον δικτυακό τόπο

http://ec.europa.eu/environment/climat/aviation_en.htm

^[1] Περιορισμός του αντίκτυπου των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματος, COM(2005) 459 τελικό.