Navigation path

Left navigation

Additional tools

Koszty związane ze starzeniem się społeczeństw: zmniejszyć deficyt i jak najszybciej przystąpić do reform systemu emerytalnego, aby zostawić naszym dzieciom stabilny dorobek

European Commission - IP/06/1356   12/10/2006

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL

IP/06/1356

Brussels, 12 October 2006

Koszty związane ze starzeniem się społeczeństw: zmniejszyć deficyt i jak najszybciej przystąpić do reform systemu emerytalnego, aby zostawić naszym dzieciom stabilny dorobek

Jeśli państwa członkowskie UE osiągną w określonym czasie równowagę budżetową, mogłyby z większym zaufaniem stawić czoła rosnącym w zastraszającym tempie kosztom emerytur związanym ze starzeniem się społeczeństw. Jeżeli osiągniemy ten cel, średni stosunek zadłużenia do PKB w UE wzrósłby z aktualnych 63 % do około 80 % w 2050 r. zamiast prawie do 200 %, przewidzianych przy utrzymaniu obowiązujących kierunków polityki, zgodnie z komunikatem skierownym do Rady i Parlamentu w sprawie długoterminowej stabilności finansów publicznych w UE. Komunikat ten pokazuje, że ryzyko jest większe w przypadku państw członkowskich, które wykazują brak równowagi budżetowej i przewidują znaczny wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Jednak walka ze skutkami budżetowymi starzenia się społeczeństw stanowi główne wyzwanie polityczne dla całej UE. Rozwiązanie polega na zmniejszeniu zadłużenia publicznego, zwiększeniu stopy zatrudnienia i poprawie produktywności przy jednoczesnym przeprowadzaniu reformy systemu emerytalnego, opieki zdrowotnej oraz opieki długoterminowej.

„Jeżeli większość państw członkowskich nie podejmie poważnych działań, aby zapobiec wybuchowi tej emerytalnej bomby z opóźnionym zapłonem, wybuchnie ona w rękach naszych dzieci oraz naszych wnuków, stwarzając ciężar nie do udźwignięcia. Problem ten musi zostać rozwiązany poprzez jednoczesne zmniejszenie deficytu i zadłużenia publicznego oraz dalsze reformy systemu emerytalnego, opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Dokonano pewnego postępu, ale na pewno nie jest on wystarczający, a czas, w którym ludność w wieku produkcyjnym i poziom zatrudnienia stale rosną, szybko się skończy”, stwierdził Joaquín Almunia, Komisarz ds. Gospodarczych i Walutowych.

Ze względu na obniżenie wskaźników płodności, odejście na emeryturę pokolenia baby boom oraz wydłużenie się oczekiwanej długości życia, w 2050 r. populacja Unii Europejskiej będzie znacznie starsza, a to, jak wskazuje badanie opublikowane w lutym przez Komisję Europejską oraz Komitet Polityki Gospodarczej[1], ogromnie obciąży finanse publiczne.

Komunikat przyjęty w dniu dzisiejszym przez Komisję oraz dołączone do niego badanie dotyczące długoterminowej stabilności finansów publicznych w UE, pokazują, że państwa członkowskie osiągną ogromne korzyści ze zmniejszenia swoich długów i deficytu publicznego oraz z przeprowadzenia reform strukturalnych.

Z badania wynika, że zachwianie równowagi pomiędzy strukturalną sytuacją budżetową w 2005 r. i trwałą sytuacją budżetową, w oparciu o niezmienione scenariusze, wynosi około 3,5 % PKB zarówno w UE, jak i w strefie euro. Innymi słowy, w 2005 r. deficyt strukturalny w całej UE wyniósł około 2 % PKB. Aby odwrócić tę tendencję, należałoby zamienić ten deficyt na nadwyżkę strukturalną w wysokości około 1,5 % PKB.

Jeżeli średniookresowe cele budżetowe dla poszczególnych krajów[2] wprowadzone w ramach nowego Paktu Stabilności i Wzrostu, zostaną osiągnięte do 2010 r., zmniejszy to wzrost zadłużenia publicznego ze średniej UE w wysokości 63 % PKB w 2005 r. do około 80 % PKB w 2050 r. Jeżeli cele te nie zostaną osiągnięte, z braku dalszych reform, w 2050 r. stosunek zadłużenia do PKB może osiągnąć około 200 % PKB.

Badanie pokazuje również, że jeżeli stopy zatrudnienia, szczególnie w przypadku pracowników w starszym wieku, wzrosną w stopniu większym, niż przewidywano, znacznie poprawi się równowaga fiskalna.

Opłaca się utrzymywać zdrowe finanse publiczne i wprowadzać reformy

Niektóre kraje mają już zdrowe finanse publiczne, a wiele innych krajów przeprowadziło reformy, szczególnie w sektorze emerytur, aby sprostać wyzwaniu. Kraje te mogą patrzeć w przyszłość z większym zaufaniem. Jednak znaczna większość musi jeszcze pokonać wiele problemów.

W oparciu o aktualną sytuację budżetową i przewidywany wzrost kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa, kraje UE można podzielić na trzy grupy w zależności od ryzyka związanego z równowagą ich finansów publicznych w perspektywie długoterminowej:

  • kraje o podwyższonym ryzyku (w porządku alfabetycznym): Cypr, Grecja, Portugalia, Republika Czeska, Słowenia i Węgry,
  • kraje o średnim ryzyku: Belgia, Francja, Hiszpania, Irlandia, Luksemburg, Malta, Niemcy, Słowacja, Włochy i Zjednoczone Królestwo.
  • kraje o niskim ryzyku: Austria, Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa, Holandia, Polska i Szwecja.

Pierwsza grupa charakteryzuje się znacznym wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa w perspektywie długoterminowej, co wymaga przeprowadzenia reform. Jednak równie potrzebna i pilna jest konsolidacja budżetu, ponieważ większość z tych krajów ma duże deficyty (zwłaszcza Grecja, Węgry i Portugalia, ale również, choć w mniejszym stopniu, Republika Czeska i Cypr).

Druga grupa składa się z krajów, dla których koszt starzenia się społeczeństwa jest znaczny i wymaga przeprowadzenia reform strukturalnych (Hiszpania, Irlandia i Luksemburg) oraz krajów, które potrzebują konsolidacji ich własnych finansów publicznych w średniej perspektywie czasowej (Niemcy, Francja, Włochy, Malta, Słowacja i Zjednoczone Królestwo). Belgia wykazuje cechy zarówno pierwszej, jak i drugiej grupy.

Ogólnie, trzecia grupa podjęła więcej działań mających na celu rozwiązanie problemu związanego ze starzeniem się społeczeństwa. Jednak niskie ryzyko nie oznacza, że nie ma go w ogóle w odniesieniu do równowagi fiskalnej.

Strategia trójczłonowa

Aby zmniejszyć skutki budżetowe starzenia się społeczeństw potrzebna jest strategia trójczłonowa.

Po pierwsze, państwa członkowskie muszą osiągnąć i utrzymać zdrową sytuację budżetową oraz szybciej zmniejszać swoje zadłużenia publiczne. Zdrowe finanse publiczne stanowią natomiast warunki umożliwiające osiągnięcie niskich stóp procentowych oraz wysokiego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Po drugie, państwa członkowskie muszą podwyższyć stopę bezrobocia, zwłaszcza w odniesieniu do kobiet i pracowników w starszym wieku oraz zwiększyć wydajność pracy. W 2005 r. stopa zatrudnienia w UE wynosiła 63,8 %, podczas gdy w 2000 r. wynosiła 62,4 %[3]; jednak cały czas była daleko od celu wyznaczonego przez państwa członkowskie na poziomie 70 %. Wprowadzenie środków wykonawczych w celu zwiększenia zatrudnienia oraz wzmocnienia produktywności, zgodnie z celami strategii lizbońskiej, pozwoliłoby na podwyższenie stopy potencjalnego wzrostu i poprawę poziomu życia w przyszłości, jak również przyczyniłoby się do zrównoważonego rozwoju.

Po trzecie, rządy muszą przeprowadzić reformę systemów emerytalnych, opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej w celu zapewnienia ich skuteczności i adekwatności. Reformy przeprowadzone w mniej więcej połowie państw członkowskich pozwoliły na zmniejszenie skutków budżetowych starzenia się społeczeństw. Jednak reformy systemów emerytalnych będą w pełni skuteczne dopiero wtedy, gdy zostaną połączone z wydłużeniem życia zawodowego. Pozwoliłoby ono na akumulację większej liczby uprawnień emerytalnych i miałoby pozytywny wpływ na poziom emerytur w stosunku do płac w przyszłości; jednak osiągnięcie tych celów mogłoby wymagać przeprowadzenia innych reform strukturalnych.
Pełne sprawozdanie można znaleźć na stronie:

http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/2006/ee0406sustainability_en.htm


[1] Wpływ starzenia się społeczeństwa na wydatki publiczne: prognozy dla państw członkowskich UE-25 dotyczące transferu rent, opieki zdrowotnej, długoterminowej opieki, edukacji i bezrobocia (2004-2050) (patrz IP/06/150)

http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/2006/eespecialreport0106_en.htm

[2] Cele średniookresowe wykazują różnorodność od równowagi budżetowej lub nadwyżki w odniesieniu do krajów wykazujących duże zadłużenie/wolny wzrost, do równowagi lub niewielkiego deficytu w odniesieniu do krajów wykazujących ograniczone zadłużenie i duży potencjał wzrostu.

[3] Patrz informacja prasowa Eurostatu STAT/118/2006 z dnia 11 września 2006 r.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website