IP/05/1457

Bruksela, dnia 23 listopada 2005 r.

Intensywne działania w celu zapewnienia bezpieczeństwa transportu morskiego

W następstwie katastrof tankowców „Erika” i „Prestige” Unia Europejska błyskawicznie zareagowała na tragedię, przystępując do ustanowienia mechanizmu „obronnego” mającego chronić Europę przed wypadkami na morzu i zanieczyszczeniem środowiska. Dzisiaj, poddając pod dyskusję trzeci pakiet środków prawnych dotyczących bezpieczeństwa na morzu, Komisja zamierza przejść do polityki bardziej „ofensywnej”, której celem jest przywrócenie w sposób trwały warunków zdrowej konkurencji pomiędzy podmiotami gospodarczymi przestrzegającymi przepisów międzynarodowych.

„Jakość usług oferowanych przez podmioty gospodarcze działające na morzu stanowi nieodzowny składnik konkurencyjności sektora i, w tym kontekście, możliwość świadczenia bezpiecznych i przyjaznych dla środowiska usług ma pierwszorzędne znaczenie” powiedział wice-przewodniczący Komisji Europejskiej Jacques Barrot. „Do zwiększenia jakości transportu morskiego ma się również przyczynić ostrzejsze traktowanie nieuczciwych, zakłócających zdrową konkurencję podmiotów oraz zapewnienie skuteczności administracji odpowiedzialnej za gospodarkę morską i towarzystw klasyfikacyjnych.”

Trzeci pakiet w sprawie bezpieczeństwa na morzu zawiera siedem wniosków legislacyjnych, które można podzielić na dwie główne grupy tematyczne:

1. Intensyfikacja działań na rzecz zapobiegania wypadkom i zanieczyszczeniu środowiska

W związku z faktem, że rozszerzenie Unii Europejskiej o nowe Państwa Członkowskie uczyniło z niej światową potęgę morską, pierwszy z wniosków przedłożonych przez Komisję ma na celu zaostrzenie warunków przyznawania bander europejskich. Komisja pragnie w ten sposób nałożyć na Państwa Członkowskie obowiązek skutecznej kontroli przestrzegania norm międzynarodowych przez pływające pod ich banderą statki oraz posiadania urzędów morskich, stosujących surowe kryteria jakości. Nałożenie na Państwa Członkowskie odpowiedzialności za te zadania stanowi pierwszy krok do stworzenia w przyszłości bandery europejskiej.

Dwa inne wnioski mają na celu wzmocnienie istniejących przepisów w zakresie towarzystw klasyfikacyjnych oraz kontroli przez państwo portu. Przystąpiono już zresztą do konsolidacji i przekształcenia obydwu tekstów, w celu uzyskania jednego bardziej jasnego i zrozumiałego instrumentu prawnego.

• Poprawa jakości pracy towarzystw klasyfikacyjnych ma się dokonać poprzez stworzenie niezależnego systemu kontroli jakości oraz ustanowienie stopniowanych i bardziej proporcjonalnych sankcji finansowych.
• W zakresie kontroli przez państwo portu, zaostrza się środki obowiązujące w ramach aktualnego systemu względem statków, które nie spełniają odpowiednich norm, między innymi poprzez zakaz wpływania na terytorium. Wniosek zawiera również założenia dotyczące gruntownej reformy mającej na celu zastąpienie aktualnie obowiązującego systemu (opartego na zasadzie, zgodnie z którą każde Państwo Członkowskie kontroluje 25 % statków wpływających do jego portów) celem wspólnotowym, w ramach którego docelowo kontroli podlegałoby 100 % statków. Należy przy tym uwzględnić konieczność obniżenia częstotliwości inspekcji na statkach wysokiej jakości.

Komisja proponuje również wprowadzenie zmian w dyrektywie o monitorowaniu ruchu. Jednym z celów tej propozycji jest udoskonalenie ram prawnych w odniesieniu do miejsc schronienia dla statków znajdujących się w niebezpieczeństwie. Obowiązek wyznaczenia niezależnego organu i wcześniejsze wyszczególnienie wszystkich ewentualnych miejsc schronienia zwiększą skuteczność i tempo podejmowania decyzji w razie wypadków morskich. Komisja proponuje również wyposażenie łodzi rybackich w systemy automatycznej identyfikacji i lokalizacji (AIS) w celu zmniejszenia ryzyka wejścia na pokład lub kolizji.

2. Działania w następstwie wypadków

Jakość norm bezpieczeństwa na morzu zależy od zdolności do analizowania przyczyn wypadków i wciągania z nich wniosków. Wniosek dotyczący nowej dyrektywy ma na celu ustanowienie zharmonizowanych wspólnotowych ram prawnych w zakresie prowadzenia dochodzeń powypadkowych oraz wzmocnienie niezależności organów prowadzących dochodzenia.

Dwa ostatnie wnioski stanowiące część pakietu mają na celu podniesienie jakości ogólnych ram prawnych dotyczących odpowiedzialności oraz odszkodowania z tytułu wypadków na morzu. Chodzi o to, by włączyć do prawa europejskiego postanowienia Konwencji Ateńskiej z 2002 r. w celu objęcia systemem ochrony ustanowionym tą konwencją wszystkich pasażerów statków w Unii Europejskiej, w tym również pasażerów w ruchu wewnątrzwspólnotowym oraz wewnętrznym. Celem wniosku jest zwiększenie odpowiedzialności armatorów oraz nałożenie na nich obowiązku posiadania polisy ubezpieczeniowej lub innej gwarancji finansowej na rzecz szkód poniesionych przez osoby trzecie, oraz na pokrycie kosztów powrotu do kraju pozostawionych na morzu marynarzy.
Bardziej szczegółowe informacje na temat zawartości trzeciego pakietu w sprawie bezpieczeństwa na morzu znajdują się w załączniku. Teksty opisanych wniosków dotyczących aktów prawnych dostępne są na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu pod następującym adresem:

http://ec.europa.eu/transport/maritime/safety/2005_package_3_en.htm