Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

IP/03/857

Βρυξέλλες, 18 Ιουνίου 2003

Δύσκολοι καιροί για αδίστακτους εμπόρους: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στο σύνολο της ΕΕ

[ Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε σήμερα πρόταση οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. Τα δικαιώματα των καταναλωτών θα καταστούν σαφέστερα και το διασυνοριακό εμπόριο θα απλοποιηθεί στο πλαίσιο αυτής της οδηγίας, η οποία επιβάλλει μια ενιαία, κοινή, γενική απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών που στρεβλώνουν την οικονομική συμπεριφορά των καταναλωτών. Αυτό το ενιαίο σύνολο κοινών κανόνων θα αντικαταστήσει ολόκληρους τόμους εθνικών κανόνων και δικαστικών αποφάσεων που ισχύουν σήμερα σχετικά με τις εμπορικές πρακτικές. Θα εξασφαλίσει επίσης για τους καταναλωτές το ίδιο επίπεδο προστασίας από δόλιες εμπορικές πρακτικές και αδίστακτους εμπόρους είτε κάνουν τις αγορές τους στο κατάστημα της γειτονιάς τους ή σε ιστοχώρο σε άλλο κράτος μέλος. Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες αθέμιτων πρακτικών: οι παραπλανητικές και οι επιθετικές πρακτικές. Σύμφωνα με ανεξάρτητες οικονομικές μελέτες προβλέπεται ότι η οδηγία θα αυξήσει τις δυνατότητες επιλογής των καταναλωτών, θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό και θα διευρύνει τους ορίζοντες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Η πρόταση της Επιτροπής υποβάλλεται μετά από αρκετά έτη διαβουλεύσεων με ομάδες καταναλωτών, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις και συνοδεύεται από μια ευρεία εκτίμηση του αντικτύπου. Η πρόταση θα υποβληθεί στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για έγκριση μέσω της διαδικασίας συναπόφασης και θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ στις αρχές του 2005.]

«Αυτή η οδηγία δημιουργεί μια τριπλά επωφελή κατάσταση: είναι προς όφελος των καταναλωτών, των επιχειρήσεων και της ευρωπαϊκής οικονομίας. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι ο κυκεώνας των εθνικών κανόνων που έχουμε σήμερα αποτελεί εμπόδιο για το διασυνοριακό εμπόριο. Οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα τα δικαιώματά τους. Οι επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρότερες, αντιμετωπίζουν με δέος την προοπτική της συμμόρφωσης με το συνονθύλευμα κανόνων, αποφάσεων δικαστηρίων και κατευθυντήριων γραμμών που υπάρχουν σήμερα. Τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις εμποδίζονται να αξιοποιήσουν πλήρως τις οικονομικές ευκαιρίες της εσωτερικής αγοράς, τις οποίες κατέστησε προφανείς το ευρώ. Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές αναγνωρίζονται ως πρόβλημα σε όλες τις χώρες μέλη της ΕΕ και αποβαίνουν σε βάρος τόσο των καταναλωτών όσο και σοβαρών επιχειρήσεων με καθιερωμένες επιχειρησιακές πρακτικές. Αποβαίνουν επίσης σε βάρος της εμπιστοσύνης στις αγορές.

Η παρούσα πρόταση έχει ως στόχο να καταργήσει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, με απλούστερο και αποτελεσματικότερο τρόπο», δήλωσε ο Επίτροπος David Byrne, αρμόδιος για την υγεία και την προστασία των καταναλωτών.

Η έκθεση του Κάρντιφ του 2001 τονίζει το γεγονός ότι η μέση λιανική τιμή ενός προϊόντος σε ένα κράτος μέλος μπορεί να απέχει κατά 40% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι αποκλίσεις από τον εθνικό μέσο όρο στα κράτη μέλη κυμαίνονται στο 5%. Παρά τις σημαντικές αποκλίσεις των λιανικών τιμών των καταναλωτικών αγαθών μεταξύ των κρατών μελών, οι διασυνοριακές πωλήσεις των επιχειρήσεων στους καταναλωτές στην ΕΕ βρίσκονται σε στασιμότητα από το 1991. Οι καταναλωτές δεν είναι πρόθυμοι να αξιοποιήσουν τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς εφόσον δεν έχουν αρκετή εμπιστοσύνη ώστε να κάνουν διασυνοριακές αγορές. Αρκετές μελέτες επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών εάν δεν αντιμετωπίζονται με την αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών (βλ. π.χ. Ευρωβαρόμετρο 57.2 και Flash του Eυρωβαρoμέτρου 128)

Στην ετήσια έκθεσή της για το 2002 η Ευρωπαϊκή Ένωση Διαφημιστικών Προτύπων συμπέρανε ότι «οι περισσότερες διασυνοριακές καταγγελίες αφορούν τις δραστηριότητες "αδίστακτων" εμπόρων και άλλων φορέων της αγοράς που κινούνται στο περιθώριο του νόμου, οι οποίοι επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τα κενά που υπάρχουν μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών συστημάτων». Συγχρόνως, σχεδόν η μια στις δύο επιχειρήσεις (47%) αναφέρει την ανάγκη συμμόρφωσης με διαφορετικές εθνικές ρυθμίσεις για τις εμπορικές πρακτικές, τη διαφήμιση και άλλες ρυθμίσεις για την προστασία των καταναλωτών, ως σημαντικά εμπόδια για τη νόμιμη διασυνοριακή διαφήμιση και διάθεση των προϊόντων τους στην αγορά (βλ. Ευρωβαρόμετρο 57.2). Η διαφήμιση είναι ένας από τους τομείς που καλύπτονται από την προτεινόμενη οδηγία, ενώ άλλοι τέτοιοι τομείς είναι, για παράδειγμα, η εμπορία και οι υπηρεσίες μετά την πώληση.

Για να αρθούν αυτοί οι φραγμοί στην εσωτερική αγορά και για να εξασφαλιστεί το ίδιο επίπεδο προστασίας των καταναλωτών στο σύνολο της ΕΕ, η Επιτροπή ενέκρινε σήμερα πρόταση οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.

Λεπτομέρειες της προτεινόμενης οδηγίας

Η οδηγία καθορίζει κανόνες στη βάση των οποίων αποφασίζεται εάν μια εμπορική πρακτική είναι αθέμιτη ή όχι. Σκοπός της είναι να καθορίσει ένα περιορισμένο σύνολο "δόλιων πρακτικών" οι οποίες απαγορεύονται στο σύνολο της ΕΕ. Έτσι δημιουργούνται περιθώρια στις επιχειρήσεις ώστε να καινοτομούν αναπτύσσοντας νέες θεμιτές εμπορικές πρακτικές.

Καθώς η οδηγία εξασφαλίζει πρότυπα προστασίας για το σύνολο της ΕΕ, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συμμορφώνονται μόνον με τις απαιτήσεις της χώρας προέλευσής τους όταν πωλούν προϊόντα σε καταναλωτές στα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Η οδηγία δεν επιτρέπει σε άλλα κράτη μέλη να επιβάλλουν πρόσθετες απαιτήσεις στις επιχειρήσεις αυτές.

Τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε οι κανόνες για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές να εφαρμόζονται και οι έμποροι στη δικαιοδοσία τους οι οποίοι παραβαίνουν τους κανόνες αυτούς να τιμωρούνται. Το καθήκον δίωξης "των αδίστακτων εμπόρων" ισχύει ανεξάρτητα από το εάν οι καταναλωτές-θύματα διαμένουν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος ή αλλού στην ΕΕ.

    Γενική απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών

Η οδηγία καθορίζει δύο γενικά κριτήρια βάσει των οποίων αποφασίζεται εάν μια πρακτική είναι αθέμιτη:

  • η πρακτική αντίκειται στις απαιτήσεις της επαγγελματικής επιμέλειας·

  • η πρακτική διαταράσσει ουσιαστικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών.

    Ως κριτήριο για την αξιολόγηση του αντίκτυπου μιας πρακτικής είναι ο "μέσος" ευρωπαϊκός καταναλωτής ο οποίος "έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος"(1). Ωστόσο, σε περίπτωση που στόχος των εμπορικών πρακτικών είναι μια συγκεκριμένη ομάδα καταναλωτών (παραδείγματος χάρη, παιδιά ή έφηβοι), τα χαρακτηριστικά του μέσου μέλους αυτής της ομάδας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση του αντίκτυπου της πρακτικής.

    Η έννοια της επαγγελματικής επιμέλειας, που αναφέρθηκε στον πρώτο όρο, χρησιμοποιείται στα περισσότερα νομικά συστήματα των κρατών μελών. Είναι το μέτρο της φροντίδας και της δεξιότητας που ασκείται από ένα καλό επιχειρηματία, σύμφωνα με τα γενικά αναγνωρισμένα πρότυπα επιχειρηματικών πρακτικών στο συγκεκριμένο τομέα δραστηριότητάς του / της. Αυτή η έννοια είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί ότι η οδηγία δεν θα καλύπτει θεμιτές επαγγελματικές πρακτικές, όπως η διαφήμιση με βάση την αναγνώριση εμπορικού σήματος ή την τοποθέτηση του προϊόντος, ακόμα και εάν μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική συμπεριφορά των καταναλωτών.

      Παραπλανητικές και επιθετικές εμπορικές πρακτικές

    Δύο συγκεκριμένες μορφές αθέμιτων εμπορικών πρακτικών ορίζονται λεπτομερέστερα - "οι παραπλανητικές" και "οι επιθετικές" πρακτικές.

    Μια εμπορική πρακτική μπορεί να παραπλανήσει μέσω μιας ενέργειας ή μιας παράλειψης. Η οδηγία δεν επιχειρεί να καθορίσει ένα συνολικό κατάλογο πληροφοριών που πρέπει να αποκαλύπτονται ρητά σε κάθε περίπτωση. Αντίθετα, επιβάλλεται στις επιχειρήσεις το καθήκον να μην παραλείπουν "ουσιαστικές" πληροφορίες τις οποίες χρειάζεται ο μέσος καταναλωτής προκειμένου να λάβει απόφαση για μια συναλλαγή έχοντας γνώση της κατάστασης, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτές οι πληροφορίες δεν θα ήταν προφανείς από το εν γένει πλαίσιο.

    Η οδηγία προβλέπει ένα περιορισμένο αριθμό βασικών πληροφοριών που πρέπει να θεωρούνται ως οι "ουσιαστικές" πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζει ο πελάτης πριν προβεί σε μια αγορά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος, η τιμή του, συμπεριλαμβανομένων των φόρων και, εφόσον χρειάζεται, τα έξοδα αποστολής και το "δικαίωμα υπαναχώρησης", εφόσον αυτό υπάρχει. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτές οι πληροφορίες δεν είναι προφανείς από το εν γένει πλαίσιο, ο έμπορος πρέπει να τις κοινοποιεί στον πελάτη.

    Η οδηγία περιλαμβάνει τις ισχύουσες διατάξεις της οδηγίας για την παραπλανητική διαφήμιση και τις εφαρμόζει σε άλλες εμπορικές πρακτικές, περιλαμβανομένων αυτών που αφορούν τη φάση μετά από την πώληση.

    Η οδηγία περιγράφει τρεις τρόπους με τους οποίους μια εμπορική πρακτική μπορεί να είναι επιθετική, δηλαδή την παρενόχληση, τον εξαναγκασμό και τον αθέμιτο επηρεασμό. Καθορίζονται κριτήρια βάσει των οποίων γίνεται η διάκριση μεταξύ των επιθετικών πρακτικών, αφ' ενός, και της θεμιτής εμπορίας, αφ' ετέρου.

    Συγκεκριμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που απαγορεύονται από την οδηγία

    Η οδηγία περιέχει παράρτημα στο οποίο απαριθμούνται συγκεκριμένες μορφές αθέμιτων εμπορικών πρακτικών οι οποίες απαγορεύονται σε κάθε περίπτωση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εξής πρακτικές:

      Παραπλανητικές πρακτικές

      • Ο ψευδής ισχυρισμός εμπόρου ότι έχει υπογράψει κώδικα δεοντολογίας.

      • Ο ψευδής ισχυρισμός ότι κώδικας δεοντολογίας έχει εγκριθεί από δημόσιο φορέα.

      • Τα διαφημιστικά τεχνάσματα με τη χρήση προσφορών ως δέλεαρ (διαφήμιση προϊόντος ως ειδική προσφορά χωρίς αυτό να είναι πραγματικά διαθέσιμο ή όταν ο έμπορος διαθέτει ελάχιστα μόνον αποθέματα του προϊόντος)

      • Η χρήση της έκφρασης "πώληση λόγω εκκαθάρισης" ή ισοδύναμων εκφράσεων μολονότι ο έμπορος δεν πρόκειται να διακόψει τις εμπορικές του δραστηριότητες.

      • Η ψευδής βεβαίωση ότι ένα προϊόν μπορεί να πωλείται νόμιμα.

      • Η χρήση έμμεσων διαφημίσεων ("advertorials") για την προώθηση προϊόντος (με πληρωμή για τη διαφημιστική κάλυψη), χωρίς να καθίσταται σαφές ότι το "advertorial" αποτελεί διαφήμιση.

      • Ο ψευδής ισχυρισμός ότι η προσωπική ασφάλεια του καταναλωτή ή της οικογένειάς του βρίσκεται σε κίνδυνο εάν ο καταναλωτής δεν αγοράσει το προϊόν.

    • Η δημιουργία, η λειτουργία ή η προώθηση μεθόδων πωλήσεων με το σύστημα της πυραμίδας.

      Επιθετικές πρακτικές

      • Η δημιουργία της εντύπωσης ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να εγκαταλείψει το κατάστημα έως ότου υπογράψει το συμβόλαιο ή καταβάλει την πληρωμή.

      • Η πραγματοποίηση παρατεταμένων και/ή επανειλημμένων προσωπικών επισκέψεων στην κατοικία του καταναλωτή αγνοώντας την παράκληση του καταναλωτή να φύγει.

      • Η επίμονη και φορτική άγρα πελατών μέσω τηλεφώνου, φαξ, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή άλλων μέσων επικοινωνίας από απόσταση.

      • Η επαφή με καταναλωτές οι οποίοι υπέστησαν πρόσφατα των απώλεια αγαπημένου τους προσώπου ή σοβαρή ασθένεια στην οικογένεια με σκοπό την πώληση προϊόντος το οποίο σχετίζεται άμεσα με τη συμφορά.

      • Η διαφήμιση για παιδιά η οποία γίνεται με τρόπο που υπονοεί ότι τα παιδιά θα γίνουν αποδεκτά από τους συνομηλίκους τους εφόσον οι γονείς τους αγοράσουν συγκεκριμένο προϊόν.

      • Η απαίτηση πληρωμής για προϊόντα τα οποία προμήθευσε ο έμπορος, χωρίς όμως να τα ζητήσει ο καταναλωτής (πώληση εξ αδρανείας).

    Περισσότερες πληροφορίες

    Η σημερινή έγκριση από την Επιτροπή της πρότασής της για μια οδηγία σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές ακολουθεί το πράσινο βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία των καταναλωτών της ΕΕ του Οκτωβρίου του 2001 (βλ. MEMO/01/307) και την ανακοίνωση σε συνέχεια του πράσινου βιβλίου για την προστασία των καταναλωτών στην ΕΕ του 2002 (βλ. IP/02/842, IP/02/1683 και MEMO/02/135). Αυτή η διαδικασία διαβούλευσης η οποία περιέλαβε μια ευρεία αξιολόγηση του αντίκτυπου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη πολιτική επιλογή θα ήταν μια οδηγία για την εναρμόνιση των κανόνων των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

    Σε άτυπη υπουργική συνάντηση για την προστασία των καταναλωτών στην ΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε κατά την ελληνική Προεδρία, οι συμμετέχοντες υποστήριξαν θερμά την ιδέα να εκπονηθεί μια οδηγία. Η Επιτροπή εκπόνησε ένα έγγραφο με τίτλο "Ερωτήσεις και Απαντήσεις" σχετικά με την οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (βλ. MEMO/03/135). Περισσότερες πληροφορίες, περιλαμβανομένου του κειμένου της προτεινόμενης οδηγίας, μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση:

    http://ec.europa.eu/consumers/cons_int/safe_shop/fair_bus_pract/index_en.htm

    (1)Η οδηγία υιοθετεί τον ορισμό της του "μέσου καταναλωτή" από τον ορισμό που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (βλ. υποθέσεις C- 315/92 και C- 210/96).


  • Side Bar

    My account

    Manage your searches and email notifications


    Help us improve our website