Navigation path

Left navigation

Additional tools

Voorstel van de Commissie inzake voedings- en gezondheidsclaims teneinde de consumenten beter te beschermen en de markt te harmoniseren

European Commission - IP/03/1022   16/07/2003

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL

IP/03/1022

Brussel, 16 juli 2003

Voorstel van de Commissie inzake voedings- en gezondheidsclaims teneinde de consumenten beter te beschermen en de markt te harmoniseren

Vandaag heeft de Europese Commissie een voorstel voor een verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen en voedingssupplementen goedgekeurd. Naarmate de consumenten bezorgder zijn geworden over wat ze eten en over de invloed van hun voeding op hun gezondheid, heeft de levensmiddelenindustrie gereageerd met een meer gedetailleerde voedingswaarde-etikettering en vaak ook met claims omtrent de heilzame effecten van sommige levensmiddelen. De bestaande EU-regels inzake etikettering(1) en voedingswaarde-etikettering(2), die geen specifieke voorwaarden voor het gebruik van voedingsclaims vastleggen en niet toegestaan dat gezondheidsclaims worden gebruikt, worden vaak niet correct toegepast. De consumenten kunnen dan ook worden misleid door claims die niet naar behoren zijn onderbouwd. De voorgestelde verordening biedt rechtszekerheid en maakt werk van deze thema's door de specifieke voorwaarden te bepalen voor het gebruik van voedings- en gezondheidsclaims, bepaalde claims te verbieden en het gebruik van claims wetenschappelijk te evalueren in het licht van het voedingsprofiel van de levensmiddelen. Als gevolg daarvan zullen geen levensmiddelen worden verboden, maar zullen claims voor levensmiddelen zinvol zijn voor de consument.

David Byrne, de commissaris voor Gezondheid en consumentenbescherming, onderstreepte het belang van de voorgestelde verordening. "Dankzij de tenuitvoerlegging van dit voorstel zullen zowel de bedrijven als de consumenten van het correcte gebruik van claims kunnen profiteren. De consumenten zullen nauwkeurige en zinvolle informatie ontvangen, terwijl de levensmiddelenproducenten serieuze en wetenschappelijk onderbouwde claims als marketinginstrument zullen kunnen gebruiken, zonder te worden overstemd door de momenteel talrijke niet onderbouwde en onnauwkeurige claims op de markt. Deze verordening op EU-niveau zal het de exploitanten bovendien mogelijk maken om op een eerlijke manier en op voet van gelijkheid in alle EU-lidstaten met elkaar te concurreren."

Voedingsclaims wat eet ik?

Voedingsclaims zoals "laag vetgehalte" of "hoog vezelgehalte” verwijzen naar wat het product al dan niet bevat. Momenteel bestaan er geen wettelijk bindende voorwaarden die het gebruik van deze claims regelen.

De voorgestelde verordening heeft tot doel het gebruik van dergelijke claims te harmoniseren, zodat producten waarop staat vermeld dat ze bijvoorbeeld een "hoog vezelgehalte" hebben, per vastgestelde eenheid een bepaald minimumgehalte aan vezels bevatten (bijvoorbeeld 6 g vezels per 100 g). Voorts kunnen bepaalde claims misleidend zijn. Zo kan de claim dat een product "90% vetvrij" is, wel degelijk op correcte feiten gebaseerd zijn, maar toch is die claim misleidend omdat hij suggereert dat het product een laag vetgehalte heeft, terwijl een vetgehalte van 10% in werkelijkheid vrij hoog is. De bijgevoegde lijst van voedingsclaims geeft een overzicht van de definities.

Gezondheidsclaims wat is het effect van dit levensmiddel?

Gezondheidsclaims hebben betrekking op het effect van een levensmiddel of een bestanddeel daarvan op de consument. Momenteel is het verboden om gebruik te maken van een claim die de consument misleidt. Veel gezondheidsclaims betreffende de rol van een nutriënt in het lichaam zijn bewezen en onomstreden, zoals de claim dat calcium belangrijk is voor sterke botten en tanden. Binnen drie jaar na de inwerkingtreding van de verordening zal de Commissie een positieve lijst opstellen van dergelijke bewezen claims, die zullen worden toegestaan. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen deze bewezen claims en nieuwere claims, zoals "volkoren houdt uw hart gezond/vermindert het risico van hartziekten". Voor deze laatste categorie van claims is een individuele wetenschappelijke evaluatie noodzakelijk en moet het product worden goedgekeurd alvorens het op de markt kan worden gebracht. Alleen claims die kunnen worden onderbouwd, zullen op EU-niveau worden toegestaan na een evaluatie van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. De exploitanten van levensmiddelenbedrijven zullen dus gebruik kunnen maken van zinvolle claims en zullen ook het mogelijke effect van een product om ziekterisico's te beperken, kunnen aanprijzen. De consumenten zullen op duidelijke en verifieerbare claims kunnen vertrouwen.

Bepaalde claims zullen niet toegestaan zijn

Het gevolg van deze nieuwe benadering van gezondheidsclaims is dat informatie over levensmiddelen en hun voedingswaarde in etikettering, marketing en reclame die niet duidelijk, nauwkeurig en zinvol is en niet kan worden onderbouwd, niet toegestaan zal zijn. Het betreft hier vage claims die verwijzen naar het algemeen welzijn (bijvoorbeeld "helpt uw lichaam tegen stress", "houdt het lichaam jeugdig") of claims die naar psychologische en gedragsfuncties verwijzen (bijvoorbeeld "verbetert uw geheugen" of "vermindert stress en maakt optimistischer”). Claims met betrekking tot afslanken of gewichtscontrole zullen niet toegestaan zijn (bijvoorbeeld "halveert/vermindert uw calorie-inname")(3). Verwijzingen naar en aanbevelingen door artsen of gezondheidswerkers zullen niet toegestaan zijn, aangezien ze bijvoorbeeld de indruk kunnen wekken dat het niet nuttigen van het levensmiddel de gezondheid kan schaden.

Gezondheidsclaims voor alcoholische dranken met meer dan 1,2 volumeprocent alcohol zullen evenmin worden toegestaan, aangezien bekend is dat alcohol gezondheids- en sociale problemen veroorzaakt. Alleen claims betreffende een verlaagd alcoholgehalte of een verlaagde energetische waarde zullen worden toegestaan.

Voedingsprofielen: "goede" en "slechte" voedingsgewoonten

Het grondbeginsel in de voedingsleer is dat er geen "goede" of "slechte" levensmiddelen bestaan, maar alleen "goede" en "slechte" voedingsgewoonten. Over langere termijn bekeken kunnen in een gevarieerde voeding alle levensmiddelen geconsumeerd worden. Levensmiddelen met claims zullen door de consumenten evenwel automatisch als "goede" levensmiddelen worden beschouwd. Claims over de voordelen van het nuttigen van een bepaald product kunnen er de consument voorts toe aanzetten te veel te eten van iets dat slechts een klein deel van een evenwichtige voeding zou mogen uitmaken. Daarom moet het gebruik van claims voor bepaalde levensmiddelen op grond van hun "voedingsprofiel" worden beperkt. Het totale vetgehalte en het gehalte aan verzadigde vetten, suiker of zout zijn criteria voor het voedingsprofiel van producten, aangezien uit wetenschappelijk onderzoek een verband is gebleken tussen overconsumptie van deze nutriënten en bepaalde chronische ziekten (in het bijzonder het WHO-verslag van maart 2003). Binnen 18 maanden na de goedkeuring van de verordening zal de Commissie de voedingsprofielen evalueren in nauw overleg met de betrokkenen, op grond van het advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en in samenwerking met de lidstaten in het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid. Uitzonderingen kunnen nodig zijn voor bepaalde claims voor levensmiddelen, afhankelijk van hun rol en hun aandeel in de voeding van de bevolking.

Verdere stappen

De ontwerp-verordening moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad van ministers. De verordening moet volgens plan tegen 2005 geleidelijk in werking treden.

Bijlage

Voedingsclaims en voorwaarden daarvoor

LAGE ENERGETISCHE WAARDE

Een claim dat een levensmiddel een lage energetische waarde heeft en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als de energetische waarde van het product minder dan 40 kcal (170 kJ)/100 g of 20 kcal (80 kJ)/100 ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature een lage energetische waarde hebben, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VERMINDERDE ENERGETISCHE WAARDE

Een claim dat een levensmiddel een verminderde energetische waarde heeft en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als de energetische waarde van het product met minimaal 30% verlaagd is, onder vermelding van de eigenschap(pen) waardoor de totale energetische waarde van het levensmiddel verminderd is.

BEVAT GEEN ENERGIE

Een claim dat een levensmiddel geen energie bevat en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als de energetische waarde van het product minder dan 4 kcal (17 kJ)/100 ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature geen energie bevatten, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VETARM

Een claim dat een levensmiddel vetarm is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het vetgehalte van het product maximaal 3 g/100 g of 1,5 g/100 ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature vetarm zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VETVRIJ

Een claim dat een levensmiddel vetvrij is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het vetgehalte van het product maximaal 0,5 g/100 g of ml bedraagt. Claims als "X% vetvrij" zijn echter verboden. In geval van levensmiddelen die van nature vetvrij zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

ARM AAN VERZADIGDE VETTEN

Een claim dat een levensmiddel arm aan verzadigde vetten is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het gehalte aan verzadigde vetten van het product maximaal 1,5 g/100 g (voor vaste levensmiddelen), respectievelijk 0,75 g/100 ml (voor vloeibare levensmiddelen) bedraagt, mits maximaal 10% van de energetische waarde afkomstig is van verzadigde vetten. In geval van levensmiddelen die van nature arm zijn aan verzadigde vetten, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VRIJ VAN VERZADIGDE VETTEN

Een claim dat een levensmiddel vrij is van verzadigde vetten en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het gehalte aan verzadigde vetten van het product maximaal 0,1g/100 g of ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature vrij zijn van verzadigde vetten, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

SUIKERARM

Een claim dat een levensmiddel suikerarm is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het suikergehalte van het product maximaal 5 g/100 g of ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature suikerarm zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

SUIKERVRIJ

Een claim dat een levensmiddel suikervrij is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het suikergehalte van het product maximaal 0,5 g/100 g of ml bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature suikervrij zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

ZONDER TOEGEVOEGDE SUIKERS

Een claim dat aan een levensmiddel geen suikers zijn toegevoegd en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als aan het product geen mono- of disachariden of andere vanwege hun zoetkracht gebruikte levensmiddelen zijn toegevoegd.

NATRIUMARM/ZOUTARM

Een claim dat een levensmiddel natriumarm is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product maximaal 0,12 g natrium, of de overeenkomstige waarde voor zout, per 100 g of ml bevat. In geval van levensmiddelen die van nature natriumarm zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

ZEER LAAG NATRIUMGEHALTE/ZOUTGEHALTE

Een claim dat een levensmiddel een zeer laag natriumgehalte heeft en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product maximaal 0,04 g natrium, of de overeenkomstige waarde voor zout, per 100 g of ml bevat. In geval van levensmiddelen die van nature een zeer laag natriumgehalte hebben, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

NATRIUMVRIJ/ZOUTVRIJ

Een claim dat een levensmiddel natriumvrij is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product maximaal 0,005 g natrium, of de overeenkomstige waarde voor zout, per 100 g bevat. In geval van levensmiddelen die van nature natriumvrij zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

BRON VAN VEZELS

Een claim dat een levensmiddel een bron van vezels is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het vezelgehalte van het product minimaal 3 g/100 g of 1,5 g/100 kcal bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature een bron van vezels zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VEZELRIJK

Een claim dat een levensmiddel vezelrijk is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het gehalte aan voedingsvezels van het product minimaal 6 g/100 g of 3 g/100 kcal bedraagt. In geval van levensmiddelen die van nature vezelrijk zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

BRON VAN EIWITTEN

Een claim dat een levensmiddel een bron van eiwitten is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als minimaal 12% van de energetische waarde van het levensmiddel wordt geleverd door eiwitten. In geval van levensmiddelen die van nature een bron van eiwitten zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

EIWITRIJK

Een claim dat een levensmiddel eiwitrijk is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als minimaal 20% van de energetische waarde van het levensmiddel wordt geleverd door eiwitten. In geval van levensmiddelen die van nature eiwitrijk zijn, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

NATUURLIJKE BRON VAN VITAMINEN EN/OF MINERALEN

Een claim dat een levensmiddel een natuurlijke bron van vitaminen en/of mineralen is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product per 100 g of ml minimaal 15% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zoals vastgesteld in de bijlage bij Richtlijn 90/496/EEG bevat.

VERRIJKT MET VITAMINEN EN/OF MINERALEN

Een claim dat een levensmiddel verrijkt is met vitaminen en/of mineralen en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product vitaminen en/of mineralen minimaal in een significante hoeveelheid zoals omschreven in de bijlage bij Richtlijn 90/496/EEG bevat.

RIJK AAN VITAMINEN EN/OF MINERALEN

Een claim dat een levensmiddel rijk aan vitaminen en/of mineralen is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product ten minste tweemaal de onder "bron van vitaminen en mineralen" bedoelde hoeveelheid bevat. In geval van levensmiddelen die van nature rijk zijn aan vitaminen en/of mineralen, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

BEVAT (NAAM VAN DE NUTRIËNT OF ANDERE STOF)

Een claim dat een levensmiddel een nutriënt of andere stof bevat en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product aan alle desbetreffende bepalingen van deze verordening voldoet. In geval van levensmiddelen die de genoemde nutriënt of andere stof van nature bevatten, mogen de woorden "van nature" in de claim worden opgenomen.

VERHOOGD GEHALTE AAN (NAAM VAN DE MACRONUTRIËNT)

Een claim dat een levensmiddel een verhoogd gehalte aan een of meer nutriënten heeft en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het product voldoet aan de voorwaarden voor de claim "bron van" en het desbetreffende gehalte minimaal 30% hoger is dan dat van een vergelijkbaar product.

VERLAAGD GEHALTE AAN (NAAM VAN DE NUTRIËNT)

Een claim dat een levensmiddel een verlaagd gehalte aan een of meer nutriënten heeft en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, mag alleen worden gedaan als het desbetreffende gehalte van het product minimaal 30% lager is dan dat van een vergelijkbaar product, behalve voor micronutriënten, waarvoor een verschil van 10% ten opzichte van de referentiewaarden van Richtlijn 90/496/EEG aanvaardbaar is.

"LIGHT"

Voor een claim dat een levensmiddel "light" is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, gelden dezelfde voorwaarden als voor de claim "verlaagd"; voorts moet bij de claim worden vermeld door welke eigenschap(pen) het levensmiddel "light" is.

(1)Richtlijn 2000/13/EG betreffende de etikettering en presentatie van levensmiddelen en daarvoor gemaakte reclame.

(2)Richtlijn 90/496/EEG inzake de voedingswaarde-etikettering van levensmiddelen.

(3)Richtlijn 96/8/EG inzake voedingsmiddelen die zijn bestemd om in energiebeperkte diëten te worden genuttigd voor gewichtsvermindering.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website