Navigation path

Left navigation

Additional tools

Η Επιτροπή επιβάλλει πρόστιμα σε πέντε επιχειρήσεις που συνέπτυξαν cartel για το κιτρικό οξύ

European Commission - IP/01/1743   05/12/2001

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

IP/01/1743

Βρυξέλλες, 05 Δεκεμβρίου 2001

Η Επιτροπή επιβάλλει πρόστιμα σε πέντε επιχειρήσεις που συνέπτυξαν cartel για το κιτρικό οξύ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε σήμερα πρόστιμα στη Hoffmann-La Roche AG, την Archer Daniels Midland Co (ADM), την Jungbunzlauer AG, την Haarmann & Reimer Corp και την Cerestar Bioproducts B.V. συνολικού ύψους 135.22 εκατ. ευρώ επειδή συμμετείχαν σε ένα cartel για τον καθορισμό της τιμής και την κατανομή της αγοράς του κιτρικού οξέως, του πλέον διαδεδομένου μέσου οξινισμού και συντηρητικού που χρησιμοποιείται κυρίως σε μη αλκοολούχα ποτά και διατηρημένα τρόφιμα όπως μαρμελάδες, επιδόρπια με βάση ζελέ και φρούτα σε κονσέρβες. "Όπως και στην περίπτωση των βιταμινών, η συμπεριφορά των ADM, Hoffmann-La Roche και άλλων δείχνει ότι δεν σεβάστηκαν τους πελάτες τους και, τελικά, οι καταναλωτές υποχρεώθηκαν να πληρώσουν περισσότερο για τα εν λόγω προϊόντα από ότι θα συνέβαινε αν οι εταιρίες λειτουργούσαν υπό συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού" δήλωσε ο αρμόδιος Επίτροπος για τον Ανταγωνισμό κ. Mario Monti. "Το γεγονός ότι ορισμένες από τις εταιρίες πρόσφατα υπέστησαν κυρώσεις για παρόμοια συμπεριφορά όπως η ADM και η Jungbunzlauer στην υπόθεση του γλυκονικού νατρίου και η Roche στην υπόθεση των βιταμινών, δείχνει πόσο διαδεδομένες είναι ή τουλάχιστον ήταν οι μυστικές αυτές πρακτικές. Πιστεύω ότι οι αποδέκτες έλαβαν πλέον το μήνυμα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν πλέον σαφώς τους κινδύνους που αναλαμβάνουν εφόσον συνεργάζονται παράνομα".

Μετά από προσεκτική έρευνα που ξεκίνησε το 1997, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε ότι οι αμερικανικές εταιρίες Archer Daniels Midland (ADM) και Haarmann & Reimer (H&R), με την τελευταία να έχει αποκτηθεί πρόσφατα από την Bayer AG, η ολλανδική εταιρία Cerestar Bioproducts B.V., και οι ελβετικές Hoffmann-La Roche και Jungbunzlauer (JBL), συμμετείχαν σε παγκόσμιο cartel από το 1991 έως το 1995, μέσω του οποίου καθόριζαν τις τιμές και κατένειμαν μεταξύ τους την αγορά για το κιτρικό οξύ.

Το κιτρικό οξύ είναι μια από τις πιο διαδεδομένες παγκοσμίως πρόσθετες χημικές ουσίες στη βιομηχανία ποτών και τροφίμων τόσο ως μέσο οξινισμού όσο και ως συντηρητικό. Χρησιμοποιείται στα μη αλκοολούχα ποτά όπως και σε μαρμελάδες, επιδόρπια με βάση ζελέ και φρούτα και λαχανικά σε κονσέρβες. Το κιτρικό οξύ χρησιμοποιείται επίσης και σε προϊόντα καθαρισμού ειδικότερα ως υποκατάστατο φωσφορικών αλάτων που θεωρούνται βλαβερά για το περιβάλλον. Το κιτρικό οξύ χρησιμοποιείται επίσης στη σύνθεση αναβραζόντων δισκίων για την φαρμακευτική βιομηχανία και στην βιομηχανία καλλυντικών.

Κατά την περίοδο της παράβασης, η ετήσια αγορά ανερχόταν σε περίπου 320 εκατ. ευρώ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο - τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ συν την Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν.

Το cartel ξεκίνησε στις 6 Μαρτίου 1991 στο ξενοδοχείο Plaza στη Βασιλεία (Ελβετία), όπως φαίνεται από τα έγγραφα που υπέβαλαν οι εταιρίες στην Επιτροπή. Εκεί, και μετά από προηγούμενες άτυπες επαφές, τα ιδρυτικά μέλη ADM, H&R, Roche και JBL συμφώνησαν σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά του σχεδίου τους για την κατάργηση του ανταγωνισμού μεταξύ τους. Η Cerestar εντάχθηκε στην ομάδα το Μάιο του 1992, λίγο μετά αφού εισήλθε στην αγορά του κιτρικού οξέως. Το cartel διήρκησε ως το Μάιο του 1995 και είχε τους ακόλουθους τέσσερις κύριους στόχους:

  • Συγκεκριμένες ποσοστώσεις πωλήσεων για κάθε μέλος και τήρησή τους·

  • Καθορισμό τιμών "στόχων" και κατώτατων τιμών για το κιτρικό οξύ·

  • Την ανταλλαγή συγκεκριμένων πληροφοριών για την πελατεία και

  • Την κατάργηση των εκπτώσεων.

Ως προς τον τελευταίο στόχο προβλεπόταν περιορισμένη εξαίρεση για τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες για το κιτρικό οξύ στο κόσμο, δεδομένου ότι δεν θεωρείτο ρεαλιστικό από τα μέλη του cartel να καταβάλουν οι εν λόγω πελάτες τις τιμές που δημοσίευαν στους δημόσιους τιμοκαταλόγους τους. Ωστόσο, είχε συμφωνηθεί ότι δεν θα προσφερόταν έκπτωση μεγαλύτερη από 3% στους μεγάλους αυτούς πελάτες.

Οι εταιρίες πραγματοποιούσαν τακτικές και συχνές συναντήσεις, που ήταν και από τα βασικά χαρακτηριστικά της οργάνωσης του cartel. Μετά το 1993 και προκειμένου να αντιμετωπιστούν ορισμένες πρόσθετες "δυσκολίες" στην αγορά, διοργανώθηκαν περισσότερο τεχνικές συναντήσεις γνωστές ως συναντήσεις 'Sherpa' σε αντιδιαστολή με τις περισσότερο υψηλού επιπέδου και στρατηγικές συναντήσεις 'Masters' .

Εκπονήθηκε ένα εξελιγμένο σύστημα παρακολούθησης, με το οποίο κάθε εταιρία ανέφερε τις ετήσιες πωλήσεις της σε ένα προκαθορισμένο μέλος το οποίο στη συνέχεια διασφάλιζε τη διανομή των εμπιστευτικών πληροφοριών σε όλους τους άλλους. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι κάθε μέλος θα τηρούσε τις ποσοστώσεις που είχαν καθοριστεί, δημιουργήθηκε ένα σύστημα αντιστάθμισης, που υποχρέωνε οποιοδήποτε μέλος υπερέβαινε τις ποσοστώσεις πωλήσεών του να προσφέρει αντιστάθμιση στα άλλα.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του cartel ήταν η κοινή δράση που ανέλαβαν οι εταιρίες κατά των κινέζων παραγωγών, που είχαν αυξήσει τις εξαγωγές τους στην ευρωπαϊκή αγορά λόγω της σημαντικής αύξησης των τιμών για το κιτρικό οξύ κατά την περίοδο που λειτούργησε το cartel. Οι συμμετέχοντες στο cartel προσπάθησαν να ανακτήσουν ορισμένους από τους πελάτες που έχασαν προς όφελος των κινέζων προμηθευτών μέσω ενός προσεκτικά σχεδιασμένου και επικεντρωμένου "πολέμου τιμών". Ο κατάλογος των πελατών που είχαν "χαθεί" και στους οποίους επικεντρώθηκε η προσπάθεια ανάκτησης έγινε γνωστός ως "κατάλογος της Σερβίας" και παρακολουθείτο τακτικά κατά τη διάρκεια των συναντήσεων 'Sherpa' .

Η συμπεριφορά των εταιριών αποτελεί πολύ σοβαρή παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, όπως καθορίζονται στο άρθρο 81 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Ο κατάλογος των προστίμων για κάθε εταιρία έχει ως εξής (εκατ.ευρώ) :

  • F. Hoffmann-La Roche AG : 63.5

  • Archer Daniels Midland Company Inc : 39.69

  • Jungbunzlauer AG (JBL) : 17.64

  • Haarmann & Reimer Corp. : 14.22

  • Cerestar Bioproducts B.V.: 0.17

Ο αρμόδιος Επίτροπος για τον Ανταγωνισμό κ. Mario Monti επανέλαβε ότι: "η απόφαση αυτή τιμωρεί την απαράδεκτη και παράνομη συμπεριφορά φαινομενικά ανταγωνιστών που αύξησαν τις τιμές και εξαπάτησαν τους καταναλωτές ενός προϊόντος που είναι ουσιώδες για τη βιομηχανία τροφίμων και δείχνει πως λίγες εταιρίες μπορούν να επιχειρήσουν να παρακάμψουν τον ανταγωνισμό, έναν από τους ουσιαστικότερους πυλώνες της οικονομίας της αγοράς".

Ιστορικό

Η Επιτροπή άρχισε να ερευνά την υπόθεση το 1997 όταν πληροφορήθηκε ότι ορισμένοι από αυτούς τους οποίους αφορά η παρούσα απόφαση είχαν κατηγορηθεί από τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ ότι συμμετείχαν σε μια διεθνή παράνομη συνεργασία. Τα μέρη που συμμετείχαν στο cartel δέχτηκαν την ενοχή τους και κατέβαλαν πρόστιμα στις ΗΠΑ και/ή τον Καναδά.

    Υπολογισμός των προστίμων

Προκειμένου να υπολογίσει τα πρόστιμα για την σύμπτυξη cartel, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα της παράβασης, τη διάρκειά της και την ύπαρξη τυχόν επιβαρυντικών ή ελαφρυντικών περιστάσεων. Λαμβάνει επίσης υπόψη το μερίδιο αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και το συνολικό τους μέγεθος προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι κυρώσεις είναι αναλογικές και έχουν αποτρεπτικό χαρακτήρα. Ο υπολογισμός των προστίμων δεν γίνεται συνεπώς αποκλειστικά βάσει του κύκλου εργασιών της εταιρίας, μολονότι το πρόστιμο δεν μπορεί να υπερβεί το 10% του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρίας, όπως καθορίζει ο κανονισμός 17/62.

Το cartel για το κιτρικό οξύ αποτέλεσε πολύ σοβαρή παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού της ΕΕ, αλλά ήταν μεσαίας διάρκειας (μεταξύ ενός και πέντε ετών).

Δεδομένου ότι έδρασαν ως υποκινητές του cartel - που αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα - τα βασικά πρόστιμα επί της ADM και Roche αυξήθηκαν κατά 35 %. Τα ποσά αυτά είναι κάτω από τα επίπεδα που εφαρμόστηκαν για ηγετικό ρόλο σε προηγούμενες υποθέσεις cartel, που είναι συνήθως 50%, αλλά λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι, ενώ οι δύο αυτές εταιρίες είχαν σαφώς ουσιαστικό ρόλο στην παράβαση, τα άλλα μέλη του cartel είχαν επίσης δραστηριότητες που συνήθως συνδέονται με ηγετικό ρόλο (όπως προεδρία των συναντήσεων ή συγκέντρωση των στοιχείων για τις πωλήσεις).

    Εφαρμογή της ανακοίνωσης επιείκειας

Ένα μέρος των στοιχείων για το cartel υποβλήθηκε στην Επιτροπή από τις ενεχόμενες εταιρίες, βάσει των κανόνων της ΕΕ που προβλέπουν πλήρη ή μερική ασυλία από την επιβολή προστίμων για εταιρίες που συνεργάζονται με την Επιτροπή σε υποθέσεις cartel. Βλέπε την ανακοίνωση επιείκειας στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/antitrust/legislation/96c207_en.html.

Η Cerestar Bioproducts ήταν η πρώτη εταιρία που υπέβαλε στην Επιτροπή αποφασιστικές πληροφορίες. Δεδομένου όμως ότι η αίτηση της για την εφαρμογή της ανακοίνωσης επιείκειας δεν ήταν απολύτως αυθόρμητη, και δεδομένου ότι συνεργάστηκε με την Επιτροπή μόνο αφού γνώριζε ότι το cartel του κιτρικού οξέως ήταν αντικείμενο έρευνας της Επιτροπής, της χορηγήθηκε μείωση κατά 90 % του προστίμου αντί για πλήρη ασυλία.

Όλοι οι υπόλοιποι συμμετέχοντες συνεργάστηκαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με την Επιτροπή και τους χορηγήθηκαν κατάλληλες μειώσεις. Η ADM υπέβαλλε λεπτομερείς πληροφορίες, που μαζί με αυτές της Cerestar Bioproducts χρησιμοποιήθηκαν για την εκπόνηση αιτήσεων πληροφοριών που συνέβαλαν στο να αποδείξουν τη συμμετοχή των H&R, Roche και JBL στο cartel του κιτρικού οξέως. Η ADM υπέβαλε στην Επιτροπή έγγραφα της εποχής της παράβασης, που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων και χειρόγραφες σημειώσεις οι οποίες είχαν ληφθεί κατά τις συναντήσεις του cartel και τιμολογιακές οδηγίες σχετικά με τις αποφάσεις του cartel. Βάσει των παραπάνω, χορηγήθηκε στην ADM μείωση κατά 50%.

Η JBL και η H&R επιβεβαίωσαν τις περισσότερες από τις συναντήσεις, την ταυτότητα των συμμετεχόντων, καθώς και τα εν λόγω γεγονότα. Η JBL υπέβαλε επίσης στην Επιτροπή ορισμένους από τους πίνακες που καταρτίστηκαν κατά τη διάρκεια της παράβασης, με τις ποσοστώσεις κάθε συμμετέχοντος στο cartel. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος από τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι δύο εταιρίες υποβλήθηκε κατόπιν συγκεκριμένων αιτήσεων πληροφοριών και συνεπώς εμπίπτει στην υποχρέωση των επιχειρήσεων να απαντούν πλήρως στις αιτήσεις αυτές όπως καθορίζεται στο άρθρο 11 του κανονισμού. Η Επιτροπή χορήγησε στις δύο αυτές εταιρίες μείωση κατά 40% και 30% επί των αντιστοίχων προστίμων τους.

Η Roche επιβεβαίωσε τη συμμετοχή της στο cartel και τους στόχους των συναντήσεων πριν λάβει την κοινοποίηση των αιτιάσεων της Επιτροπής που απεστάλη στις 28 Μαρτίου του 2000. Συνεπώς, η Επιτροπή χορήγησε στη Hoffmann-La Roche μείωση κατά 20% επί του προστίμου της.

10 largest cartel fines: Total amount per case

*fines reduced by Court judgments

YearCaseTotal amount (€ million)
2001Vitamins855.23
1998TACA272.940
2001Graphite Electrodes218.8
2001Citric Acid135.22
1994Cartonboard*117.08
2000Amino acids109.990
1994Cement*109.335
1999Seamless steel tubes99.000
1998Pre-insulated pipes92.210
2001Belgian beer91.655

Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website