Navigation path

Left navigation

Additional tools

Η Επιτροπή επιβάλλει πρόστιμα στα "καρτέλ των βιταμινών"

European Commission - IP/01/1625   21/11/2001

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

IP/01/1625

Βρυξέλλες, 21 Nοεμβρίου 2001

Η Επιτροπή επιβάλλει πρόστιμα στα "καρτέλ των βιταμινών"

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε σήμερα πρόστιμα συνολικού ύψους 855.22 εκατ. ευρώ σε οκτώ επιχειρήσεις επειδή συμμετείχαν σε έξι διαφορετικά καρτέλ για την διανομή της αγοράς και τον καθορισμό των τιμών σχετικά με βιταμινούχα προϊόντα. Κάθε καρτέλ είχε συγκεκριμένο αριθμό συμμετεχόντων και διάρκεια, μολονότι όλα λειτούργησαν μεταξύ του Σεπτεμβρίου του 1989 και του Φεβρουαρίου του 1999. Δεδομένου ότι η εταιρεία Hoffman-La Roche με έδρα την Ελβετία αποτέλεσε τον υποκινητή και συμμετείχε σε όλα τα καρτέλ, της επιβλήθηκε το υψηλότερο σωρευτικό πρόστιμο ύψους 462 εκατ. ευρώ. "Πρόκειται για την πλέον ζημιογόνα σειρά καρτέλ που ερεύνησε ποτέ η Επιτροπή λόγω του φάσματος των βιταμινών που καλύπτονται οι οποίες χρησιμοποιούνται σε πολλά προϊόντα από δημητριακά, μπισκότα και ποτά μέχρι ζωοτροφές, φαρμακευτικά προϊόντα και καλλυντικά" ανέφερε ο αρμόδιος επίτροπος για τον ανταγωνισμό κ. Mario Monti. "Η παράνομη συνεργασία' των επιχειρήσεων τους επέτρεπε να επιβάλουν υψηλότερες τιμές απ' ό,τι θα συνέβαινε εάν λειτουργούσε πλήρως ο ανταγωνισμός ζημιώνοντας τους καταναλωτές και επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να εισπράττουν παράνομα κέρδη, γεγονός απαράδεκτο από τη στιγμή που η παράνομη αυτή συμπεριφορά αφορούσε ουσίες οι οποίες αποτελούν ζωτικά στοιχεία για τη διατροφή και είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και τη διατήρηση της ζωής".

Μετά από έρευνα που ξεκίνησε το Μάιο του 1999, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι 13 ευρωπαϊκές και μη ευρωπαϊκές εταιρείες συμμετείχαν σε καρτέλ με στόχο την κατάργηση του ανταγωνισμού στον τομέα των βιταμινών A, E, B1, B2, B5, B6, C, D3, Biotin (H), του φολικού οξέως (M), της B καροτίνης και των καροτινοειδών. Ένα από τα εντυπωσιακά χαρακτηριστικά αυτού του συνδυασμού παραβάσεων ήταν ο κεντρικός ρόλος που διαδραμάτισαν η Hoffmann-La Roche και η BASF, δύο από τους κυριότερους παραγωγούς βιταμινών, σε σχεδόν όλα τα καρτέλ, ενώ οι υπόλοιπες εταιρείες συμμετείχαν σε περιορισμένο μόνο αριθμό βιταμινών.

Επιβλήθηκαν πρόστιμα στις ακόλουθες οχτώ εταιρείες ως εξής:

F. Hoffmann-La Roche AG (Ελβετία): € 462 million

BASF AG (Γερμανία): € 296.16 million

Aventis SA (Γαλλία): € 5.04 million

Solvay Pharmaceuticals BV (Ολλανδία): €9.10 million

Merck KgaA (Γερμανία): € 9.24 million

Daiichi Pharmaceutical Co Ltd (Ιαπωνία): € 23.4 million

Eisai Co Ltd (Ιαπωνία): € 13.23 million

Takeda Chemical Industries Ltd (Ιαπωνία): € 37.05 million

Στις πέντε υπόλοιπες εταιρείες, τη Lonza AG (Γερμανία), την Kongo Chemical Co Ltd (Ιαπωνία), την Sumitomo Chemical Co Ltd (Ιαπωνία), τη Sumika Fine Chemicals Ltd (Ιαπωνία) και την Tanabe Saiyaku Co Ltd (Ιαπωνία) δεν επιβλήθηκαν πρόστιμα επειδή τα καρτέλ στα οποία συμμετείχαν - Βιταμίνη H ή φολικό οξύ -- έληξαν εδώ και πέντε έτη ή περισσότερο πριν ξεκινήσει την έρευνά της η Επιτροπή. Βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, στην περίπτωση αυτή υπάρχει παραγραφή.

Παραγραφή υπάρχει επίσης και για τα καρτέλ στις βιταμίνες B1 και B6.

Τα καρτέλ

Οι συμμετέχοντες σε κάθε ένα από τα καρτέλ καθόριζαν τιμές για τις διάφορες βιταμίνες, ποσοστώσεις πωλήσεων, συμφωνούσα και εφάρμοζαν αυξήσεις τιμών και ανακοίνωναν τις τιμές τους βάσει των συμφωνιών τους. Δημιούργησαν επίσης έναν μηχανισμό για την παρακολούθηση και την εφαρμογή των συμφωνιών τους και συμμετείχαν σε τακτικές συνεδριάσεις για την υλοποίηση των σχεδίων της.

Το modus operandi των διαφόρων καρτέλ είχε πολλές ομοιότητες ή και ήταν ταυτόσημο (τιμές "στόχος" και "ελάχιστες" τιμές· διατήρηση του status quo στα μερίδια των αγορών και συμφωνίες αντιστάθμισης), ειδικότερα δε περιλάμβανε:

  • τον καθορισμό μιας συγκεκριμένης διάρθρωσης και ιεραρχίας των διαφόρων επιπέδων διεύθυνσης, συχνά με κοινές συμμετοχές στα υψηλότερα επίπεδα ώστε να διασφαλίζεται η λειτουργία των καρτέλ·

  • την ανταλλαγή των πληροφοριών για την αξία των πωλήσεων, τους όγκους των πωλήσεων και τις τιμολογιακές πολιτικές σε τριμηνιαία ή μηνιαία βάση σε τακτικές συνεδριάσεις·

  • στην περίπτωση των μεγαλυτέρων καρτέλ, την προετοιμασία, συμφωνία και εφαρμογή και παρακολούθηση ενός ετήσιου "προϋπολογισμού" στον οποίο βασιζόταν η προσαρμογή των εκάστοτε πωλήσεων έτσι ώστε να τηρούνται οι ποσοστώσεις που είχαν συμφωνηθεί.

Οι συμφωνίες των καρτέλ συνήθως ακολουθούσαν το σχέδιο αυτό, που ξεκίνησε στις βιταμίνες A και E, με ορισμένες αλλαγές για άλλα προϊόντα. Η Hoffmann-La Roche δρούσε ως εντεταλμένη και εκπρόσωπος των ευρωπαίων παραγωγών στις συνεδριάσεις και τις διαπραγματεύσεις που πραγματοποιούνταν στην Ιαπωνία και την Άπω Ανατολή.

Η ταυτόχρονη ύπαρξη των παράνομων συμφωνιών συνεργασίας στις διάφορες βιταμίνες δεν ήταν ένα αυθόρμητο ή τυχαίο γεγονός αλλά είχε σχεδιαστεί και υλοποιηθεί από τα ίδια πρόσωπα στα υψηλότερα διευθυντικά επίπεδα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων.

Οι συμμετέχοντες

Κύριος υποκινητής ήταν η Hoffmann-La Roche, που επωφελήθηκε και περισσότερο από τα σχέδια αυτά, όντας ο μεγαλύτερος παραγωγός βιταμινών στον κόσμο, με περίπου 50% της συνολικής αγοράς. Οι συμφωνίες των καρτέλ κάλυπταν ολόκληρο το φάσμα των βιταμινών. Η συμμετοχή ορισμένων από των υψηλότερα ιστάμενων διευθυντών της τείνει να επιβεβαιώσει ότι οι συμφωνίες αποτελούσαν μέρος ενός στρατηγικού σχεδίου που εκπονήθηκε στο υψηλότερο επίπεδο για τον έλεγχο της παγκόσμιας αγοράς βιταμινών με παράνομα μέσα.

Η BASF, ο επόμενος μεγαλύτερος παραγωγός βιταμινών στον κόσμο, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο μαζί με τη Hoffmann-La Roche. Οι δύο μεγαλύτεροι ευρωπαίοι παραγωγοί συνέπτυξαν ένα κοινό μέτωπο για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των συμφωνιών με τους ενδιαφερόμενους ιάπωνες παραγωγούς. Για παράδειγμα, δέχτηκαν την Eisai, στην "Λέσχη τους" για τη βιταμίνη E.

Η Takeda, επίσης ένας από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους παραγωγούς βιταμινών, συμμετείχε στις συμφωνίες των καρτέλ για τις βιταμίνες B1, B2, B6, C και για το φολικό οξύ. Η συμμετοχή της Takeda στις συμφωνίες για κάθε ένα από τα βιταμινούχα αυτά προϊόντα ήταν απαραίτητη στο πλαίσιο των σχεδίων της Hoffmann-La Roche προκειμένου να διασφαλίσει τον παράνομο συντονισμό των αγορών βιταμινών στις οποίες δραστηριοποιείτο, περιλαμβανομένων και των αγορών προϊόντων που μοιραζόταν με την Takeda.

Οι άλλοι παραγωγοί βιταμινών ήταν ενεργά μέλη των συμφωνιών καρτέλ στις αντίστοιχες αγορές βιταμινούχων προϊόντων όπου δραστηριοποιούνταν.

Τα προϊόντα

Τα καρτέλ κάλυπταν συνθετικές ουσίες που ανήκαν στις ακόλουθες ομάδες βιταμινών και παρεμφερή προϊόντα: A, E, B1, B2, B5, B6, C, D3, Biotin (H), φολικό οξύ (M), Βήτα καροτίνη και καροτινοειδή.

Οι βιταμίνες αποτελούν ζωτικά στοιχεία για την ανθρώπινη και τη ζωική διατροφή. Είναι απαραίτητες για την κανονική ανάπτυξη και τη διατήρηση της ζωής. Υπάρχουν περίπου 15 μείζονες βιταμίνες, καθεμία από τις οποίες έχει ειδικές μεταβολικές λειτουργίες και συνεπώς δεν μπορεί να υποκατασταθεί από άλλες. Επιπλέον, όταν συνδυάζονται διάφορες ομάδες βιταμινών έχουν συμπληρωματικά αποτελέσματα συνέργιας.

Οι βιταμίνες προστίθενται τόσο σε ζωοτροφές όσο και σε προϊόντα για την ανθρώπινη διατροφή. Οι βιταμίνες για φαρμακευτικούς σκοπούς διατίθενται στο κοινό ως διαιτητικά συμπληρώματα με τη μορφή χαπιών ή κάψουλας. Στην βιομηχανία των καλλυντικών, οι βιταμίνες χρησιμοποιούνται σε προϊόντα για το δέρμα και προϊόντα υγιεινής.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) η αγορά για τα προϊόντα που καλύπτονται από την απόφαση ανερχόταν σε περίπου 800 εκατ. ευρώ το 1998. Περιλαμβάνεται η βιταμίνη Ε, που το 1998 αντιπροσώπευε περίπου 250 εκατ. ευρώ στην ΕΕ και η βιταμίνη Α που αντιπροσώπευε περίπου 150 εκατ. ευρώ. Ενδεικτικά, η ευρωπαϊκή αγορά για τη βιταμίνη C περιορίστηκε από 250 εκατ. ευρώ το τελευταίο έτος που εφαρμόστηκαν οι συμφωνίες του καρτέλ (1995) σε λιγότερο από το μισό, δηλ. 120 εκατ. ευρώ, τρία χρόνια αργότερα (1998).

Προορισμός των προστίμων

Τα πρόστιμα που επιβάλλει η Επιτροπή για παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού καταβάλλονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη στιγμή που καθορίζεται αμετάκλητα το ύψος τους. Δεδομένου ότι ο συνολικός προϋπολογισμός της Ένωσης είναι προκαθορισμένος, οποιοδήποτε απρόβλεπτο έσοδο αφαιρείται από τις συνεισφορές των κρατών μελών στον κοινοτικό προϋπολογισμό, προς όφελος, τελικά, του ευρωπαίου φορολογούμενου.

Υπολογισμός των προστίμων

Δεδομένης της συνέχειας και της ομοιότητας της μεθόδου, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι διάφορες συμφωνίες που καλύπτουν τις βιταμίνες έπρεπε να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο μίας και μοναδικής μεθόδου. Συνεπώς, η ίδια απόφαση καλύπτει διάφορες παραβάσεις.

Για να καθοριστεί το ύψος των προστίμων, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τη σοβαρότητα της παράβασης, τη διάρκειά της, οποιαδήποτε επιβαρυντική ή ελαφρυντική περίσταση, καθώς και τη συνεργασία της ενδιαφερόμενης εταιρείας στην έρευνα. Λαμβάνει επίσης υπόψη το μερίδιο αγοράς της επιχείρησης στην εν λόγω αγορά προϊόντων και το συνολικό μέγεθός της. Το ανώτατο όριο οποιουδήποτε προστίμου καθορίζεται στο 10% του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης. Οι επιχειρήσεις διαθέτουν τρεις μήνες για να καταβάλουν τα πρόστιμα που τους επιβάλλονται.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, κάθε συνεννόηση αποτελεί πολύ σοβαρή παράβαση του δίκαιου του ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες στα καρτέλ προέβησαν σε μακροπρόθεσμες παραβάσεις, δηλαδή για πάνω από πέντε έτη (βλέπε πίνακα στη συνέχεια).

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Hoffmann-La Roche και η BASF ήταν οι κύριοι υπεύθυνοι και υποκινητές για τις παράνομες συμφωνίες συνεργασίας που επηρέασαν τα προϊόντα βιταμινών που παρήγαγαν και οι δύο και για το λόγο αυτό ο ρόλος τους στις διάφορες συνεννοήσεις αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο. Ο συνδυασμός των μεριδίων αγοράς που κατείχε κάθε ένας από τους υποκινητές στις αγορές προϊόντων βιταμινών ενίσχυσε τη συνολική παραγωγική τους ικανότητα καθώς και τη δυνατότητά τους να διατηρήσουν αντιανταγωνιστικές συμφωνίες.

Στην Aventis (πρώην Rhτone-Poulenc) χορηγήθηκε πλήρης ασυλία για τη συμμετοχή της στα καρτέλ βιταμινών Α και Ε γιατί ήταν η πρώτη εταιρεία που συνεργάστηκε με την Επιτροπή και παρέσχε αποφασιστικές αποδείξεις για τα δύο αυτά προϊόντα. Είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή χορηγεί μείωση κατά 100% του προστίμου κατ' εφαρμογή της ανακοίνωσής της σχετικά με την επιείκεια. Αντίθετα, επιβλήθηκε πρόστιμο στην Aventis για την ευρεία συμμετοχή της στην παράβαση που αφορά τη βιταμίνη D3, για την οποία δεν υπέβαλε καμία πληροφορία στην Επιτροπή.

"Το γεγονός ότι, για πρώτη φορά, η Επιτροπή απήλλαξε πλήρως μία εταιρεία δείχνει τη θέλησή της να προσφέρει στις επιχειρήσεις που συνεργάζονται ενεργά από τα πρώτα στάδια μια μοναδική ευκαιρία "σωτηρίας". Οι εταιρείες που δεν εκμεταλλεύονται την ευκαιρία αυτή θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν τις ευθύνες στις οποίες εκτίθενται" δήλωσε ο κ. Monti.

Η Hoffmann La Roche και η BASF συνεργάστηκαν επίσης με την Επιτροπή κατά τα πρώτα στάδια της έρευνας υποβάλλοντας ζωτικές πληροφορίες για όλες τις συνεννοήσεις στις οποίες είχαν αναμειχθεί. Η Επιτροπή χορήγησε σε κάθε μία μείωση του προστίμου κατά 50%.

Όλες οι άλλες εταιρείες στις οποίες επιβλήθηκαν πρόστιμα συνεργάστηκαν με την Επιτροπή στο πλαίσιο της έρευνας και τα πρόστιμά τους μειώθηκαν ανάλογα με το βαθμό συνεργασίας τους.

Το 1999, οι κυριότεροι συμμετέχοντες στα καρτέλ που καλύπτει η απόφαση της Επιτροπής δέχθηκαν ότι ενέχονται σε παρόμοια αντιανταγωνιστική συμπεριφορά στις ΗΠΑ και κατέβαλαν βαριά πρόστιμα, μεταξύ των οποίων 500 εκατ. δολάρια ΗΠΑ για την Hoffmann La Roche, 225 εκατ. δολάρια ΗΠΑ για την BASF και 72 εκατ. δολάρια ΗΠΑ για την Takeda.

TABLE A

Συμμετέχοντες, προϊόν, διάρκεια

ιταμίνη

υμμετέχοντεςιάρκεια*
πός
ιταμίνη ARoche, BASF, Rhτne-Poulenc (Aventis)επτέμβριος 1989εβρουάριος 1999
ιταμίνη ERoche, BASF, Rhτne-Poulenc (Aventis), Eisaiεπτέμβριος 1989εβρουάριος 1999
ιταμίνη B1 (Θειαμίνη)Roche, Takeda, BASFανουάριος 1991ούνιος 1994
ιταμίνη B2 (Ριβοφλαβίνη)Roche, BASF, Takedaανουάριος 1991επτέμβριος 1995
ιταμίνη B5 (Calpan)Roche, BASF, Daiichiανουάριος 1991εβρουάριος 1999
ιταμίνη B6Roche, Takeda, Daiichiανουάριος 1991ούνιος 1994
ολικό οξύ (Μ)Roche, Takeda, Kongo, Sumikaανουάριος 1991ούνιος 1994
ιταμίνη CRoche, BASF, Takeda, Merckανουάριος 1991ύγουστος 1995
ιταμίνη D3Roche, BASF, Solvay Pharm, Rhτne-Poulenc (Aventis)ανουάριος 1994ούνιος 1998
ιταμίνη H (Βιοτίνη)Roche, Merck, Lonza, Sumitomo, Tanabe, BASFκτώβριος 1991πρίλιος 1994
ήτα καροτίνηRoche, BASFεπτέμβριος 1992εκέμβριος 1998
αροτινοειδήRoche, BASFάιος 1993εκέμβριος 1998

* η διάρκεια δεν είναι απαραίτητα ίδια για όλους τους συμμετέχοντες

TABLE B - Participants by product

Vit A

(1)

Vit E

(2)

Vit B1

(3)

Vit B2

(4)

Vit B5

(5)

Vit B6

(6)

Folic Acid

(7)

Vit C

(8)

Vit D3

(9)

Vit H

(10)

Beta Carotene

(11)

Carotinoids

(12)

Roche
BASF
R-P (Aventis)
Lonza
Solvay Pharm
Merck
Daiichi
Eisai
Kongo
Sumika
Sumitomo
Takeda
Tanabe

TABLE C - Fines imposed on participants by product (in millions of euro)

Vit A

Vit EVit B1Vit B2Vit B5Vit B6Folic AcidVit CVit D3Vit HBeta CaroteneCarotinoids
Roche85,599,75NA4254NANA65,2521NA4846,5
BASF46,1789,78NA18,934,0214,687,56NA43,241,85
Aventis005,04
LonzaNA
Solvay Pharm9,1
Merck9,24NA
Daiichi23,4NA
Eisai13,23
KongoNA
SumikaNA
SumitomoNA
TakedaNA8,78NANA28,28
TanabeNA
TOTAL131,67202,7669,68111,42117,4542,791,288,35

N.A.: Non applicable

TABLE D

Previous 10 largest cartel fines: Total amount per case

*fines reduced by Court judgments

YearCaseTotal amount (€ million)
2001Vitamins855.22
1998TACA272.940
2001Graphite Electrodes218.8
1994Cartonboard*139.280
1994Cement*113.377
2000Amino acids109.990
1999Seamless steel tubes99.000
1998Preinsulated pipes92.210
1994Steel beams*79.549
1986Polypropylene*54.613

Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website