Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL

IP/00/79

Brussel, 26 januari 2000

Aanpassing van de instellingen voor een geslaagde uitbreiding: Advies van de Commissie over de hervorming van de instellingen van de Europese Unie

Romano Prodi, voorzitter van de Europese Commissie, en Michel Barnier, commissaris die met name is belast met de intergouvernementele conferentie, hebben vandaag het advies van de Commissie over de komende herziening van de verdragen voorgelegd. Het document, dat vanmorgen werd goedgekeurd, vult de bijdrage aan die de Commissie op 10 november laatstleden met het oog op de Europese Raad van Helsinki had goedgekeurd. De Commissie spreekt zich uit voor een grondige hervorming van de samenstelling van de instellingen van de Europese Unie en van het besluitvormingsproces om dit laatste doeltreffender te maken. De Europese Unie moet zich voorbereiden op de toetreding van een groot aantal nieuwe lidstaten. De hervorming van de instellingen is een onontbeerlijke voorwaarde voor de uitbreiding.

De Europese Raad van Helsinki van 10-11 december laatstleden heeft ertoe besloten de toetredingsonderhandelingen met zes nieuwe kandidaat-lidstaten te openen en het vooruitzicht op toetreding voor Turkije te bevestigen. De Unie bereidt zich derhalve voor op de grootste uitbreiding in haar geschiedenis. Het advies van de Commissie is vóór elke institutionele hervorming vereist overeenkomstig artikel 48 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Het document omvat twee delen: een deel over de functionering van de Europese instellingen in een uitgebreide Unie, en een ander deel over de doeltreffendheid van de besluitvormingsprocedures. Het omvat voorstellen voor nieuwe artikelen van het Verdrag om aldus op concrete wijze aan de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie bij te dragen. Het bevat ook bijlagen.

Rol, functionering en samenstelling van de instellingen en organen van de Europese Unie

Overeenkomstig het mandaat voor de herziening van de verdragen waarover op de Europese Raad van Helsinki overeenstemming werd bereikt, heeft de intergouvernementele conferentie niet tot doel de rol of de bevoegdheden van de instellingen te wijzigen, doch de functionering ervan aan de behoeften van het uitgebreide Europa aan te passen.

De Commissie stelt voor het maximumaantal Europese afgevaardigden op 700 te handhaven; deze zouden gedeeltelijk worden verkozen op gemeenschappelijke lijsten van de hele Unie. Het advies omvat twee opties voor de samenstelling van de Commissie. In de eerste optie, die erop is gericht de collegiale functionering van de Commissie te vrijwaren, wordt aanbevolen het aantal commissarissen, ongeacht het toekomstig aantal lidstaten, op 20 te handhaven met een door het verdrag vastgelegd toerbeurtsysteem en gebaseerd op het beginsel van de gelijkheid van de lidstaten. De tweede optie is erop gericht te komen tot een Commissie die bestaat uit één onderdaan van elke lidstaat, waarvoor een belangrijke aanpassing van de organisatie en de functionering van de Commissie vereist is. Het zal in elk geval nodig zijn in het verdrag de door elke commissaris aangegane verbintenis te formaliseren om ontslag te nemen wanneer de Voorzitter van de Commissie daarom verzoekt.

De Commissie stelt voor de rechtspleging van de Unie aan te vullen, en dit zowel om de functionering van het Europees Hof van Justitie te verbeteren als om een justitiële dimensie te geven aan de bestrijding van fraude ten nadele van de begroting van de Gemeenschap. De overige instellingen en organen van de Europese Unie moeten ook worden hervormd vóór de uitbreiding. Het aantal leden van de Rekenkamer moet worden beperkt. Het Economisch en sociaal comité moet representatiever zijn voor de Europese civiele maatschappij en het aantal leden ervan moet worden gestabiliseerd. De samenstelling van het Comité van de regio's moet ook worden gestabiliseerd.

Een doeltreffende besluitvorming

Om de doeltreffendheid van het besluitvormingsproces na de uitbreiding te handhaven, is het van essentieel belang eenparigheid enkel toe te passen wanneer dit door ernstige en blijvende redenen gerechtvaardigd is. In het algemeen moet stemming met gekwalificeerde meerderheid de verplichting tot eenparigheid vervangen. Het advies bevat vijf categorieën bepalingen waarvoor de unanieme instemming van de lidstaten vereist is: besluiten waarbij nationale ratificaties nodig zijn, bepalingen betreffende de functionering en het evenwicht van de Europese instellingen, besluiten inzake belastingen of sociale zekerheid die geen verband houden met de uitoefening van de vier vrijheden van de interne markt (vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal), de sluiting van internationale overeenkomsten die betrekking hebben op aangelegenheden waarvoor de Raad nog met eenparigheid van stemmen besluiten neemt, en de afwijkingen van de gemeenschappelijke regels van het verdrag.

Voorts wordt in het advies voorgesteld de besluitvormingsprocedures van de Unie eenvoudiger, doeltreffender en samenhangender te maken. De Commissie doet vier voorstellen: voor wetgevingsbesluiten een band versterken tussen de medebeslissingsprocedure en de stemming met gekwalificeerde meerderheid; het toepassingsgebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek uitbreiden tot alle diensten, investeringen en rechten op het gebied van intellectuele eigendom; de bevoegdheden van het Europees Parlement inzake handel versterken; de samenwerkingsprocedure afschaffen.

Ten aanzien van de methode van stemmen in de Raad wijst de Commissie op de voordelen van een nieuwe methode van weging van stemmen maar beveelt zij tevens aan een duidelijk en democratisch stelsel in te voeren dat berust op een tweevoudige gewone meerderheid, waarbij een gekwalificeerd meerderheidsbesluit wordt genomen wanneer zich een gewone meerderheid van het aantal staten en een gewone meerderheid van de totale bevolking van de uitgebreide Unie daarvoor uitspreekt.

De Commissie is van mening dat de Unie niet alleen zijn huidige niveau van integratie dient te behouden maar zichzelf ook steeds meer middelen moet verschaffen om deze te verdiepen. Aangezien de uitgebreide Unie minder homogeen zal zijn, zal dus, zonder de opbouw van de Gemeenschap te verzwakken, bepaalde lidstaten, mits zij ten minste een derde van de staten van de Unie vertegenwoordigen, de gelegenheid moeten worden geboden onderling samen te werken om het op het ogenblik bereikte integratieniveau te verhogen. Om die reden beveelt de Commissie aan de huidige verdragsbepalingen inzake nauwere samenwerking te herzien en deze onder bepaalde, nog nader vast te stellen voorwaarden ook van toepassing te maken op het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie.

Verdragsartikelen en bijlagen

In het advies van de Commissie worden ten aanzien van bepaalde onderwerpen ontwerpartikelen van de verdragen voorgesteld teneinde concreet vorm te geven aan de door haar aanbevolen wijzigingen. Zij is van mening dat de intergouvernementele conferentie tot herziening van de verdragen op zo operationeel mogelijke wijze dient te werken. De Commissie zal in de komende maanden verdere bijdragen indienen, bijvoorbeeld over de reorganisatie van de verdragen. De Commissie herinnert eraan dat zij het Europees Universitair Instituut te Florence opdracht heeft gegeven een studie uit te voeren over de reorganisatie van de verdragen, waarvan de conclusies ter kennis zullen worden gebracht van de conferentie. De Europese Raad zal zich later moeten uitspreken over het opnemen van bepaalde thema's in het nieuwe verdrag, met name in verband met de ontwikkeling van het Europese veiligheids- en defensiebeleid en het Handvest van de grondrechten van de Unie.

Ten slotte bevat het advies drie bijlagen: een ervan omvat de lijst van besluiten die om ernstige en duurzame redenen het eenstemmige akkoord van alle lidstaten behoeven; een bevat een opsomming van de bepalingen die voortaan bij gekwalificeerde meerderheid zouden kunnen worden genomen; en in de derde bijlage wordt de manier beschreven waarop de nieuwe lidstaten in de instellingen van de Unie zouden worden vertegenwoordigd, waarbij is uitgegaan van een extrapolatie van het huidige stelsel.


Side Bar