Navigation path

Left navigation

Additional tools

Η Επιτροπή εγκρίνει την τελευταία δέσμη των νέων κανόνων ανταγωνισμού για τον κλάδο της διανομής

European Commission - IP/00/520   24/05/2000

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI

ip/00/520

Βρυξέλλες, 24 Μαΐου 2000

Η Επιτροπή εγκρίνει την τελευταία δέσμη των νέων κανόνων ανταγωνισμού για τον κλάδο της διανομής

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε σήμερα την τελευταία δέσμη των νέων κανόνων ανταγωνισμού για τις συμφωνίες προμήθειας και διανομής. Ενέκρινε ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για τους "κάθετους περιορισμούς" οι οποίες συμπληρώνουν το νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες που αποφασίστηκε το Δεκέμβριο 1999.(1) Οι κατευθυντήριες γραμμές και ο κανονισμός περί απαλλαγής κατά κατηγορίες αποτελούν από κοινού τη βάση για μια περισσότερο οικονομική και λιγότερο κανονιστική πολιτική ανταγωνισμού έναντι των αποκαλούμενων ορισμένες φορές "κάθετων συμφωνιών"· οι εν λόγω συμφωνίες αφορούν την πώληση ή αγορά αγαθών ή υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές βαθμίδες της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής. Η μεταρρύθμιση αφορά ιδίως τις συμφωνίες προμήθειας στο βιομηχανικό τομέα, τις συμφωνίες αποκλειστικής και επιλεκτικής διανομής, τις συμφωνίες δικαιόχρησης και της τις συμφωνίες προώθησης ενός μόνο εμπορικού σήματος, για παράδειγμα, στους κλάδους της ζυθοποιίας και των πετρελαιοειδών. Οι συμφωνίες αυτές είναι πολύ σημαντικές για τη λειτουργία της οικονομίας. Η μεταρρύθμιση αυτή ενός σημαντικού τομέα της πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί τμήμα μιας γενικότερης προσπάθειας αναθεώρησης που ανέλαβε η Επιτροπή για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων ανταγωνισμού.(2)

Ο Επίτροπος Mario Monti ανέφερε ότι: "η σπουδαία αυτή μεταρρύθμιση επιβεβαιώνει την αποφασιστικότητα της Επιτροπής να αναθεωρήσει και να εκσυγχρονίσει τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού. Στόχος είναι η απλούστευση των κανόνων που εφαρμόζουμε και ο περιορισμός του βάρους που συνεπάγονται οι κανονιστικές ρυθμίσεις για τις επιχειρήσεις, επιδιώκοντας παράλληλα να διασφαλιστεί ο ουσιαστικότερος έλεγχος των κάθετων περιορισμών που επιβάλλουν επιχειρήσεις με σημαντική ισχύ στην αγορά.

Με τον τρόπο αυτό η Επιτροπή θα μπορέσει να εστιάσει μελλοντικώς το ενδιαφέρον της στις μείζονος σημασίας υποθέσεις, συνεργαζόμενη προς τούτο με τα κράτη μέλη, που θα διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στην εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού".

Οι νέοι κανόνες θα αρχίσουν να ισχύουν από την 1η Ιουνίου 2000 και θα αντικαταστήσουν τρεις παλαιότερους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες που εφαρμόζονται στις συμφωνίες αποκλειστικής διανομής, αποκλειστικής αγοράς και δικαιόχρησης αντίστοιχα(3). Οι υφιστάμενες συμφωνίες θα εξακολουθήσουν να εμπίπτουν στους παλαιότερους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες μέχρι το τέλος του 2001. Οι νέοι κανόνες δεν αφορούν τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες που έχει σαν αντικείμενο τη συμφωνία διανομής και εξυπηρέτησης στον κλάδο των αυτοκινήτων οχημάτων, που λήγει το Σεπτέμβριο 2002.

Οι "κάθετες συμφωνίες" είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν ορισμένους περιορισμούς του ανταγωνισμού οι οποίοι, σε περίπτωση απουσίας σημαντικής ισχύος στην αγορά εκ μέρους των ενεχόμενων επιχειρήσεων, γενικά βελτιώνουν την παραγωγή και τη διανομή των σχετικών αγαθών και υπηρεσιών. Ωστόσο, τέτοιου είδους συμφωνίες είναι δυνατόν να έχουν και αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά, ιδιαίτερα με την κατάτμηση ή με τον αποκλεισμό αγορών.

Οι νέοι κανόνες αποτυπώνουν μια μετάβαση από την φορμαλιστική κανονιστική προσέγγιση που διαπνέει την τρέχουσα νομοθεσία προς μια περισσότερο οικονομοκεντρική προσέγγιση για την αξιολόγηση των κάθετων συμφωνιών υπό το πρίσμα της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Κύριος στόχος της νέας αυτής προσέγγισης είναι η απλούστευση των κανόνων που διέπουν τις συμφωνίες προμήθειας και διανομής, καθώς επίσης η μείωση της επιβάρυνσης που συνεπάγονται οι κανονιστικές ρυθμίσεις, ιδιαίτερα για τις επιχειρήσεις εκείνες οι οποίες στερούνται σημαντικής ανταγωνιστικής ισχύος. Η νέα πολιτική βασίζεται στην εφαρμογή ενός ενιαίου κανονισμού με ευρύ πεδίο εφαρμογής, ο οποίος εξαιρεί συλλήβδην τις συμφωνίες προμήθειας και διανομής οι οποίες αφορούν τελικά και ενδιάμεσα αγαθά αλλά και υπηρεσίες. Ο νέος κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες παρέχει τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις με μερίδιο αγοράς κάτω του 30% να καταφεύγουν σε ένα είδος "ασφαλούς λιμένα" στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού.

Η νομική κατοχύρωση που θα ισχύει όταν το μερίδιο αγοράς υπολείπεται του 30% παρέχει στις επιχειρήσεις την ευχέρεια να ρυθμίζουν τα θέματα προμήθειας και διανομής με τον τρόπο που ανταποκρίνεται καλύτερα στα ατομικά τους εμπορικά συμφέροντα, καθώς επίσης να προσαρμόζονται στα μεταβαλλόμενα οικονομικά δεδομένα. Παρόλα αυτά, στον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες δεν υπάγονται δυο κατηγορίες περιορισμών.

Η πρώτη περιλαμβάνει τους λιγοστούς εκείνους περιορισμούς που είναι γνωστοί ως "αυξημένης σοβαρότητας". Οι εταιρείες δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τους περιορισμούς αυτούς στις συμφωνίες τους. Ειδικότερα:

  • ο παραγωγός δεν μπορεί να επιβάλλει στους διανομείς τους την τιμή στην οποία θα μεταπωλούν τα προϊόντα του. Ωστόσο, επιτρέπονται συνήθως οι ανώτατες και ενδεικνυόμενες τιμές.

  • ο παραγωγός δεν μπορεί να περιορίζει τους διανομείς του από το να πωλούν σε οιονδήποτε πελάτη, εφόσον οι διανομείς ανταποκρίνονται σε ζήτηση που εκφράζουν αυτοβούλως οι πελάτες (παθητικές πωλήσεις). Αυτό σημαίνει ότι κάθε διανομέας πρέπει να είναι ελεύθερος να ανταποκρίνεται στη ζήτηση του προϊόντος ή της υπηρεσίας η οποία εκφράζεται από κάποιο πελάτη εντός της Κοινότητας. Οι διανομείς πρέπει να είναι ελεύθεροι να χρησιμοποιούν το Internet για να ικανοποιούν τη ζήτηση αυτή.

  • ο παραγωγός ο οποίος εφαρμόζει σύστημα επιλεκτικής διανομής, για παράδειγμα στον τομέα των καλλυντικών, δεν μπορεί να περιορίσει ούτε τις ενεργητικές ούτε τις παθητικές πωλήσεις από τους εξουσιοδοτημένους διανομείς σε τελικούς χρήστες ή άλλους εξουσιοδοτημένους διανομείς.

  • ένας παραγωγός που αγοράζει εξαρτήματα για ενσωμάτωση στα δικά του προϊόντα, για παράδειγμα ένα εξάρτημα για την κατασκευή συσκευής οικιακής χρήσης, δεν μπορεί να εμποδίζει τον προμηθευτή από την πώληση των εξαρτημάτων ως ανταλλακτικών σε τελικούς χρήστες ή ενδιάμεσους επιδιορθωτές.

Οι περιορισμοί αυτό απαγορεύονται ούτως ώστε να διατηρηθεί ο ελεύθερος ανταγωνισμός τιμών μεταξύ διανομέων προς όφελος των καταναλωτών και για να εξασφαλιστεί το δικαίωμα των καταναλωτών να αγοράζουν αγαθά και υπηρεσίες οπουδήποτε θέλουν στο εσωτερικό της Κοινότητας. Η Επιτροπή θα επιβάλει αυστηρά την εφαρμογή των απαγορευτικών αυτών κανόνων οι οποίοι μπορούν επίσης να εφαρμοστούν άμεσα από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού και τα εθνικά δικαστήρια. Οι παραβιάσεις των εν λόγω κανόνων τιμωρούνται και παρέχουν το δικαίωμα έγερσης αξιώσεων αποζημίωσης.

Η δεύτερη ομάδα περιορισμών που δεν καλύπτονται από το νέο κανονισμό αφορά ορισμένους περιορισμούς οι οποίοι δεν απαλλάσσονται πλην όμως είναι δυνατόν σε ορισμένες περιπτώσεις να συμβιβάζονται με τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού. Ο πιο σημαντικός από τους περιορισμούς αυτούς αφορά την υποχρέωση μη άσκησης ανταγωνισμού - βάσει της οποίας ο διανομέας οφείλει να μεταπωλεί μόνο τα προϊόντα που φέρουν το εμπορικό σήμα ενός συγκεκριμένου προμηθευτή - όταν η διάρκεια ισχύος της υπερβαίνει την πενταετία. Τέτοιου είδους συμφωνίες δεν καλύπτονται από τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία διότι υπάρχει κίνδυνος να παρεμποδίζουν σε μεγάλο βαθμό την είσοδο στην αγορά. Στις κατευθυντήριες γραμμές περιγράφονται οι προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες μακροχρόνιες επενδύσεις μπορούν ενδεχομένως να δικαιολογούν την επιβολή υποχρέωσης μη άσκησης ανταγωνισμού με μεγαλύτερη διάρκεια ισχύος.

Ο νέος κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες δεν καλύπτει τις κάθετες συμφωνίες που αφορούν μερίδιο αγοράς άνω του 30%, πλην όμως οι εν λόγω συμφωνίες δεν τεκμαίρονται αυτομάτως ότι δεν είναι νόμιμες. Οι εν λόγω συμφωνίες είναι δυνατόν να εξεταστούν σε ατομική βάση σύμφωνα με το άρθρο 81 της Συνθήκης, το οποίο ορίζει τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες είναι δυνατόν συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων να απαλλαγούν από τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού. Οι επιχειρήσεις που βρίσκονται στην κατάσταση αυτή καλούνται να προβούν σε ατομική αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων των κάθετων συμφωνιών τους βάσει του νόμου. Οι κατευθυντήριες γραμμές βοηθούν τις επιχειρήσεις στην αξιολόγηση αυτή σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού.

Ιστορικό

Είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί ότι οι νέοι κανόνες περί ανταγωνισμού είναι αποτέλεσμα της διεξοδικής αναθεώρησης της πολιτικής που ακολουθείται στο συγκεκριμένο τομέα. Τα κύρια στάδια της αναθεώρησης αυτής ήταν η δημοσίευση Πράσινης Βίβλου τον Ιανουάριο του 1997 και η δημοσίευση, τον Σεπτέμβριο 1998, ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού στους κάθετους περιορισμούς.(4) Οι εκτεταμένες διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν βοήθησαν την Επιτροπή να προσδιορίσει, στο δεύτερο από τα έγγραφα, το πλαίσιο της προτεινόμενης μεταρρύθμισης της πολιτικής.

Οι κατευθυντήριες γραμμές βοηθούν τις επιχειρήσεις στην ατομική αξιολόγησή τους σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού, διευκρινίζοντας:

  • ποιες κάθετες συμφωνίες γενικά δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και συνεπώς δεν εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1. Αυτό αφορά κυρίως τις συμφωνίες μεταξύ ΜΜΕ, τις γνήσιες συμβάσεις αντιπροσωπείας και τις συμφωνίες στις οποίες ούτε ο προμηθευτής ούτε ο αγοραστής κατέχουν σημαντικό βαθμό ανταγωνιστικής ισχύος·

  • ποιες κάθετες συμφωνίες εμπίπτουν στην περιοχή ασφάλειας που δημιουργεί ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες. Αυτό επιτυγχάνεται με την περιγραφή των όρων εφαρμογής του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορίες·

  • κάτω από ποιές περιστάσεις είναι δυνατόν η Επιτροπή ή οι αρχές των κρατών μελών να αποσύρουν το πλεονέκτημα που παρέχει ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες·

  • ορισμένα θέματα που αφορούν τον ορισμό της αγοράς καθώς και τον υπολογισμό του μεριδίου αγοράς που μπορούν να προκύψουν όταν οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν το όριο του 30% του μεριδίου αγοράς για την εφαρμογή του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορίες·

  • την πολιτική επιβολής της Επιτροπής σε περιπτώσεις που δεν καλύπτονται από τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες. Παρέχεται ένα γενικό πλαίσιο ανάλυσης το οποίο εφαρμόζεται στους σημαντικότερους ειδικούς κάθετους περιορισμούς, όπως είναι η προώθηση ενός μόνο εμπορικού σήματος, η αποκλειστική διανομή και η επιλεκτική διανομή.

Η νέα πολιτική θα διευρύνει τη δικαιοπρακτική ελευθερία των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων και γενικότερα εκείνων που δεν διαθέτουν ανταγωνιστική ισχύ. Επίσης θα άρει τους ασφυκτικούς περιορισμούς των παλαιών κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορίες.

Οι κατευθυντήριες γραμμές αναθεωρούνται κάθε τετραετία ενόψει των εξελίξεων της αγοράς και με βάση την εμπειρία που αποκομίζει η Επιτροπή κατά την εφαρμογή της νέας πολιτικής.

Σε ό,τι αφορά τον κλάδο του αυτοκινήτου, υπενθυμίζεται ότι, κατά το χρόνο έναρξης της παρούσας διαδικασίας αναθεώρησης το 1997, ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορίες αριθ. 1475/95, που αφορούσε τη διανομή αυτοκινήτων, είχε συμπληρώσει δυο μόνο έτη εφαρμογής. Επιπλέον, ο κανονισμός περί αυτοκινήτων λήγει στις 30.09.2002, δηλαδή αργότερα από τους παλαιούς κανονισμούς περί απαλλαγής κατά κατηγορίες στους τομείς της αποκλειστικής διανομής, της αποκλειστικής αγοράς και της δικαιόχρησης. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να μη συμπεριλάβει τον εν λόγω κλάδο στην τρέχουσα διαδικασία αναθεώρησης της πολιτικής της. Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων ενώπιον του Συμβουλίου σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής στον τομέα των κάθετων περιορισμών, τα κράτη μέλη υποστήριξαν ότι έπρεπε οπωσδήποτε να παραμείνει ανοικτό το θέμα της επιλογής του καθεστώτος απαλλαγής που θα ισχύσει μελλοντικώς για τη διανομή αυτοκινήτων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεσμεύθηκε επίσημα να πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τη συμβουλευτική επιτροπή και με εκπροσώπους του κλάδου αμέσως μετά την εκπόνηση αd hoc έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού αριθ. 1475/95 (που λήγει στο τέλος του 2000) και πριν από τη λήψη απόφασης σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς απαλλαγών στον κλάδο των αυτοκινήτων.

Το κείμενο του νέου κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορίες καθώς και το κείμενο των κατευθυντήριων γραμμών δημοσιεύονται στο internet στην ακόλουθη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/dg04/lawenten/en/entente3.htm#iii_1

(1)Κανονισμός (ΕΚ) αριθ 2790/1999 της Επιτροπής, της 22 Δεκεμβρίου 1999 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της Συνθήκης σε κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών, ΕΕ L 336, 29.12.1999, σ. 21-25.

(2)Βλέπε ειδικότερα τα σχέδια της Επιτροπής για τον εκσυγχρονισμό των διαδικαστικών πτυχών της πολιτικής ανταγωνισμού ΕΚ (Λευκή Βίβλος της Επιτροπής) και την αναθεώρηση της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΚ σχετικά με "οριζόντιες συμφωνίες" (ΕΕ C 118, 27.4.2000).

(3)Κανονισμοί της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83, ΕΕ L 173, 30.6.1983, σ. 1, (EΟΚ) αριθ 1984/83, ΕΕ L 173, 30.6.1983, σ. 5, και (EΟΚ) αριθ 4087/88, ΕΕ L 359, 28.12.1988, σ. 46.

(4)Που δημοσιεύτηκαν αντίστοιχα ως έγγραφα COM (96) 721 τελικό και COM (98) 544 τελικό.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website