Navigation path

Left navigation

Additional tools

Przemówienie Vítora Caldeiry, prezesa Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Court of Auditors - ECA/12/45   06/11/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY

PRZEMÓWIENIE

ECA/12/45

Bruksela, 6 listopada 2012 r.

Przemówienie Vítora Caldeiry, prezesa Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Prezentacja sprawozdań rocznych za 2011 r.

PRZED KOMISJĄ KONTROLI BUDŻETOWEJ

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

W wypadku rozbieżności wygłoszony tekst przemówienia jest tekstem właściwym.

Szanowny Panie Przewodniczący, szanowne Panie Posłanki, szanowni Panowie Posłowie,

To dla mnie zaszczyt móc przedstawić przed Państwa Komisją sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące wykonania budżetu UE za rok 2011.

Nasze wnioski dotyczące roku 2011 nikogo nie zaskoczą, ponieważ obecne mechanizmy zarządzania środkami UE działają już od wielu lat. Roczne sprawozdanie finansowe za 2011 r. rzetelnie przedstawia sytuację finansową Unii Europejskiej oraz wyniki jej transakcji i przepływy pieniężne za badany rok. W dochodach i zobowiązaniach do płatności nie wystąpił istotny poziom błędu. Natomiast w płatnościach występuje istotny poziom błędu, szacowany na 3,9% dla budżetu UE jako całości. Szacowany poziom błędu był na podobnej wysokości, co w 2010 r., kiedy wyniósł 3,7%.

Wnioski przedstawione w tegorocznym sprawozdaniu są zgodne z wnioskami z poprzednich lat, lecz w tym roku mają one szczególne znaczenie. Wciąż istnieje bowiem możliwość bardziej wydajnego i lepiej ukierunkowanego wydatkowania środków UE, tym bardziej że finanse publiczne w Europie znajdują się pod ogromną presją.

Mówiąc wprost, Trybunał wykrył zbyt wiele przypadków, gdzie fundusze unijne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub nie są wykorzystywane optymalnie. Przykłady opisane w sprawozdaniu obejmują:

  • dopłaty do gruntów deklarowanych jako „trwałe użytki zielone”, mimo że były one częściowo gęsto zalesione;

  • szkolenia przeznaczone specjalnie dla pracowników z branży elektronicznej, do udziału w których dopuszczano osoby zatrudnione w innych branżach;

  • zwrot kosztów budowy budynku na cele rolnicze, który w rzeczywistości miał inne przeznaczenie;

  • zawyżanie kosztów osobowych w projektach z zakresu badań naukowych;

  • łamanie reguły pochodzenia przy zakupie sprzętu przez beneficjentów pomocy rozwojowej;

  • niewłaściwe stosowanie procedur udzielania zamówień publicznych, które mają zapewniać najlepsze wykorzystanie środków pieniężnych.

Jak wynika z powyższych przykładów, Trybunał wykrył błędy w płatnościach dotyczących wielu różnych programów i systemów wydatkowania. Trybunał ustalił również, że ogólnie rzecz biorąc, zbadane systemy kontroli były jedynie częściowo skuteczne. Innymi słowy, systemy te nie realizowały w pełni swojego potencjału jako instrumenty zapobiegania błędom lub ich wykrywania i korygowania.

Trybunał stwierdził, że w 2011 r. jedynie w dwóch obszarach (tzw. grupach polityk) nie wystąpił istotny poziom błędu. Były to „Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie” oraz „Wydatki administracyjne i inne”.

W pozostałych pięciu grupach polityk wystąpił istotny poziom błędu, zwłaszcza w obszarach obejmujących rozwój obszarów wiejskich oraz politykę regionalną. Szacowany przez Trybunał poziom błędu w wydatkach z zakresu „Rozwoju obszarów wiejskich, środowiska naturalnego, rybołówstwa i zdrowia” (najbardziej narażony na błędy obszar wydatków) wyniósł 7,7%. Szacowany poziom błędu w przypadku „Polityki regionalnej, energii i transportu” również pozostał wysoki i wyniósł 6,0%.

To właśnie w tych obszarach zdaniem Trybunału państwa członkowskie nie wywiązują się w pełni ze swoich obowiązków. Jeśli chodzi o zarządzanie środkami UE i kontrolę nad nimi, organy krajowe powinny wykazać się większym zaangażowaniem, ponieważ to one w pierwszej kolejności i w głównej mierze są odpowiedzialne za ochronę interesów finansowych obywateli UE.

Trybunał zidentyfikował liczne przypadki zawodności systemów kontroli. Przykładowo w przypadku ponad 60% skontrolowanych transakcji z zakresu polityki regionalnej, w których wystąpiły błędy, władze państw członkowskich dysponowały informacjami umożliwiającymi wykrycie i skorygowanie przynajmniej niektórych błędów przed złożeniem wniosku o zwrot kosztów do Komisji.

Podobnie sytuacja przedstawiała się w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, gdzie Trybunał stwierdził, że kontrole na miejscu nie zawsze były przeprowadzane właściwie. Przypadek budynku zadeklarowanego błędnie jako budynek na cele rolnicze, o którym wspomniałem wcześniej, stanowi przykład błędu, który nie został skorygowany mimo kontroli na miejscu przeprowadzonej przez agencję płatniczą.

Istnieje zatem możliwość ograniczenia liczby błędów poprzez skuteczniejsze stosowanie obecnych systemów. Systemy te można jednak także ulepszyć, podobnie jak odpowiednie programy wydatków.

Unia Europejska nie może sobie pozwolić na bezczynność. Podjęcie działań jest możliwe – i konieczne – już teraz. Państwa członkowskie powinny porozumieć się w sprawie lepszych zasad, a następnie dopilnować, by były one faktycznie stosowane.

Komisja Europejska ze swojej strony musi wzmocnić nadzór nad państwami członkowskimi. Jednocześnie potrzebuje od nich jednak wiarygodnych informacji na temat tego, jak wydawane są środki UE, oraz informacji dotyczących korekt finansowych i odzyskiwania środków przez państwa członkowskie.

Jak dotąd omówiłem 80% środków unijnych zarządzanych przez państwa członkowskie. Pozostałymi 20% zarządza bezpośrednio Komisja. W jej gestii znajduje się między innymi bardzo istotny obszar badań naukowych. Komisja powinna dawać przykład najlepszych praktyk w zakresie zarządzania zgodnością z warunkami przyznawania dotacji UE.

Tymczasem Trybunał stwierdził, że w obszarze „Badania naukowe i inne polityki wewnętrzne” w 2011 r. wystąpił istotny poziom błędu, szacowany na 3%.

Wiele rodzajów błędów i zawodności systemów kontroli wykrytych w zakresie badań naukowych było podobnych do tych w obszarach podlegających zarządzaniu dzielonemu. Głównym źródłem błędów było zawyżanie przez beneficjentów zadeklarowanych kosztów w projektach finansowanych z programów ramowych w zakresie badań naukowych.

Zgodnie z zasadami do zestawień poniesionych wydatków należy dołączyć poświadczenie z kontroli wydane przez niezależną firmę audytorską. W przypadku ponad 80% zbadanych projektów z pozytywnymi poświadczeniami z kontroli Trybunał stwierdził jednak błędy.

Trybunał wykrył także istotny poziom błędu w płatnościach okresowych i końcowych w grupie polityk „Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie”, którą w dużej mierze bezpośrednio zarządza Komisja, jak również w płatnościach dokonywanych w ramach Europejskich Funduszy Rozwoju.

Komisja wywiązuje się ze swoich obowiązków w zakresie wykonania budżetu UE, między innymi przedkładając informacje na temat zarządzania finansami, w tym informacje dotyczące prawidłowości transakcji oraz osiągniętych wyników.

Trybunał odnotował, że kwota, która zdaniem dyrektorów generalnych Komisji jest zagrożona ryzykiem wystąpienia nieprawidłowości, wzrosła z 0,4 mld euro w 2010 r. do 2,0 mld euro w 2011 r. Ta szacunkowa wartość wynika z uznania przez Komisję wysokiego poziomu ryzyka błędu w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, spójności i badań naukowych.

Trybunał uważa jednak, że kwota ta może być niedoszacowana, ponieważ w 2011 r. tzw. poziom błędu resztowego, stanowiący podstawę jej obliczenia, nie był jeszcze wiarygodnym wskaźnikiem pokazującym zakres, w jakim w transakcjach utrzymywał się istotny poziom błędu po zastosowaniu procedur kontrolnych.

Jeśli chodzi o sprawozdawczość Komisji na temat wyników, Trybunał zajął się tym zagadnieniem w rozdziale sprawozdania rocznego zatytułowanym „Budżet UE a uzyskiwane rezultaty".

Komisja informuje o osiąganych wynikach na dwa sposoby: w nowym sprawozdaniu dotyczącym oceny finansów Unii opartej na uzyskanych wynikach oraz w rocznych sprawozdaniach z działalności dyrekcji generalnych.

Jak można przeczytać w opinii wydanej wcześniej w tym roku, Trybunał uważa, że pierwsze sprawozdanie oceniające opublikowane w lutym 2012 r. wnosi niewielką wartość dodaną, i zaleca Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji zbadanie, jak zwiększyć użyteczność tego sprawozdania, aby osiągnąć większe korzyści z wydatkowania środków UE.

Komisja powinna także ulepszyć jakość rocznych sprawozdań z działalności. W trakcie przeglądu rocznych sprawozdań z działalności Dyrekcji Generalnych ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Polityki Regionalnej oraz Rozwoju i Współpracy Trybunał ustalił, że należałoby zwiększyć stopień powiązania wskaźników wykonania z celami polityki. Ponadto żadna z ocenionych dyrekcji generalnych nie przekazała w swoim sprawozdaniu informacji na temat oszczędności i wydajności.

W rozdziale „Budżet UE a uzyskiwane rezultaty” zawarto również szereg wniosków użytecznych dla ulepszenia sprawozdawczości na temat wyników, które Trybunał sformułował przy okazji sprawozdań specjalnych w 2011 r. Trybunał zaleca Komisji między innymi:

  • stosowanie dobrej jakościowo oceny potrzeb, co pozwoli skoncentrować się na rezultatach i oddziaływaniu, które Komisja pragnie uzyskać;

  • określenie celów polityki, które pomogą wykazać europejską wartość dodaną;

  • współpracę z państwami członkowskimi w celu poprawy jakości przekazywanych przez nie danych oraz terminowości ich przekazywania.

Szanowny Panie Przewodniczący, szanowne Panie Posłanki, szanowni Panowie Posłowie,

Zarządzanie finansami UE nie spełnia jeszcze wszystkich standardów. Wiele problemów, które zidentyfikowaliśmy w przeszłości, wciąż istnieje, choć na mniejszą skalę.

Na problemy te należy zwrócić uwagę zwłaszcza teraz, kiedy trwają dyskusje nad wnioskami ustawodawczymi dotyczącymi następnych ram finansowych. Istnieje bowiem możliwość, by wyeliminować przyczyny tych problemów. Od 2010 r. Trybunał wzywa także do przyjmowania prostszych programów wydatkowania o bardziej przejrzystych celach, z łatwiejszymi do zmierzenia rezultatami i bardziej efektywnymi pod względem kosztów mechanizmami kontroli.

W sprawozdaniu rocznym za 2011 r. sformułowano wiele konkretnych zaleceń, podobnie jak w opiniach Trybunału dotyczących wniosków ustawodawczych. Opinie zawierają także uwagi na temat nowych, potencjalnych wyzwań w odniesieniu do zarządzania finansami i rozliczalności.

W odniesieniu do wniosków związanych ze wspólnymi ramami strategicznymi i dotyczących najbardziej narażonych na ryzyko obszarów wydatków Trybunał zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia nadzorczej roli Komisji, udoskonalenia mechanizmów korekt finansowych oraz zapewnienia odpowiednich systemów audytu i kontroli instrumentów finansowych.

Szanowny Panie Przewodniczący, szanowne Panie Posłanki, szanowni Panowie Posłowie,

Czasy są trudne. Państwa członkowskie muszą uzgodnić lepsze zasady wydatkowania funduszy unijnych oraz – wespół z Komisją – odpowiednio je egzekwować. Dzięki temu budżet UE będzie można wykorzystywać bardziej skutecznie i wydajnie, z większą korzyścią dla obywateli. To właśnie główny wniosek płynący z naszego sprawozdania rocznego, które miałem dziś zaszczyt Państwu zaprezentować.

Zasadniczo wniosek ten dotyczy poprawy rozliczalności funduszy UE, czyli celu, do którego powinny dążyć wszystkie instytucje unijne, a któremu Trybunał przyznał najwyższy priorytet w swojej strategii na najbliższe lata.

Bardzo dziękuję Państwu za uwagę.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website