EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY KOMUNIKAT PRASOWY
ECA/12/10
Luksemburg, dnia 28 marca 2012 r.
Sprawozdanie specjalne ETO na temat skuteczności pomocy rozwojowej Unii Europejskiej na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce Subsaharyjskiej
Bezpieczeństwo żywnościowe od dawna pozostaje problemem światowym – szacuje się, że głodu doświadcza miliard ludzi na świecie. Jest ono definiowane jako sytuacja, w której „wszyscy ludzie cały czas mają fizyczny, społeczny i ekonomiczny dostęp do bezpiecznej i pożywnej żywności wystarczającej do zaspokojenia ich potrzeb żywieniowych oraz preferencji w zakresie aktywnego i zdrowego życia”. Bezpieczeństwo żywnościowe stanowi poważny problem w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie w 2010 r. głód cierpiało 239 mln osób, tj. 30% ogólnej liczby ludności.
W latach 2002-2010 UE przeznaczyła łącznie ponad 3,1 mld euro na interwencje w dziedzinie bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce Subsaharyjskiej za pośrednictwem Europejskich Funduszy Rozwoju (EFR), które stanowią podstawowe ramy współpracy z poszczególnymi krajami Afryki Subsaharyjskiej, oraz za pomocą trzech instrumentów tematycznych finansowanych z budżetu ogólnego Unii Europejskiej (pozycja budżetowa dotycząca bezpieczeństwa budżetowego, program tematyczny dotyczący bezpieczeństwa żywnościowego i instrument żywnościowy, ustanowiony w 2008 r. w celu zapewnienia szybkiej reakcji na kryzys spowodowany wahaniami cen żywności w krajach rozwijających się).
Europejski Trybunał Obrachunkowy ocenił, czy pomoc rozwojowa udzielana przez UE na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce Subsaharyjskiej jest skuteczna – czy odpowiada potrzebom i priorytetom krajów oraz czy interwencje UE są skuteczne. Kontrola skoncentrowana była na bezpośredniej pomocy rozwojowej UE w trzech wymiarach bezpieczeństwa żywnościowego, tj.: dostępności żywności, dostępu do niej oraz jej wartości żywieniowej.
Trybunał stwierdza, że pomoc rozwojowa UE na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce Subsaharyjskiej jest w przeważającej mierze skuteczna i w istotny sposób przyczynia się do osiągnięcia bezpieczeństwa żywnościowego. W kilku obszarach istnieją jednak możliwości znacznej poprawy:
Mimo że Komisja skoncentrowała pomoc rozwojową na krajach o największej liczbie niedożywionej ludności, nie wzięła wystarczająco pod uwagę możliwości udzielania wsparcia UE w innych krajach, w których również występuje chroniczny brak bezpieczeństwa żywnościowego.
Instrument żywnościowy, ustanowiony w celu podejmowania działań w związku ze skutkami kryzysu cen żywności w latach 2007‑2008, nie był przewidziany do rozwiązywania problemu długoterminowej niestabilności cen żywności.
Pomoc UE jest właściwie ukierunkowana na potrzeby i priorytety w zakresie dostępności żywności i dostępu do niej. Komisja nie położyła jednak odpowiedniego nacisku na żywienie.
Wyznaczane w ramach interwencji cele często nie są dostatecznie precyzyjne. Są one często zbyt ambitne, w szczególności w przypadku projektów organizacji pozarządowych.
Jedynie w połowie przypadków można oczekiwać, że interwencje będą mieć trwały charakter.
Trybunał formułuje następujące zalecenia:
W okresie programowania po 2013 r. Komisja oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) powinny prowadzić zorganizowaną ocenę sytuacji pod względem bezpieczeństwa żywnościowego w poszczególnych krajach oraz systematycznie analizować możliwości udzielania wsparcia przez UE w tym obszarze.
Komisja powinna zbadać, czy w praktyce możliwe jest utworzenie stałego instrumentu na potrzeby ograniczania konsekwencji potencjalnych przyszłych kryzysów żywnościowych w krajach rozwijających się.
Przy określaniu strategii współpracy, określaniu i opracowywaniu interwencji oraz prowadzeniu dialogu politycznego z rządami partnerskimi, w szczególności w ramach programów wsparcia budżetowego, Komisja oraz ESDZ powinny nadać odpowiednio dużą wagę żywieniu.
Komisja powinna określić cele interwencji, które byłyby dostatecznie precyzyjne i mierzalne za pomocą wskaźników wykonania. Powinna ona zapewnić osiągalność celów – przeprowadzając lepszą ocenę ryzyka i założeń związanych z realizacją interwencji.
Komisja powinna bardziej wspierać finansową trwałość programów dotyczących rolnictwa i transferów socjalnych.
