Navigation path

Left navigation

Additional tools

Kατά τον γενικό εισαγγελέα Y. Bot, οι λειτουργικές δυνατότητες ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή και η γλώσσα προγραµµατισµού δεν µπορούν να προστατευθούν µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας

Court of Justice - CJE/11/129   29/11/2011

Other available languages: EN FR DE ES IT PL

Υπηρεσία Τύπου και Πληροφόρησης

∆ικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΤΥΠΟΥ αριθ. 129/11

Λουξεµβούργο, 29 Νοεµβρίου 2011

Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα στην υπόθεση C-406/10

SAS Institute Inc

Kατά τον γενικό εισαγγελέα Y. Bot, οι λειτουργικές δυνατότητες ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή και η γλώσσα προγραµµατισµού δεν µπορούν να προστατευθούν µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας

Ο πηγαίος κώδικας ενός προγράµµατος µπορεί να αναπαραχθεί, υπό ορισµένες προϋποθέσεις, προκειµένου να διασφαλισθεί η διαλειτουργικότητά του µε άλλο πρόγραµµα

Η επιχείρηση SAS Institute Inc. ανέπτυξε το σύστηµα SAS, ένα ολοκληρωµένο σύστηµα προγραµµάτων, το οποίο παρέχει στους χρήστες τη δυνατότητα να εκτελούν ευρύ φάσµα εργασιών επεξεργασίας και αναλύσεως δεδοµένων και, ειδικότερα, στατιστικής αναλύσεως. Το βασικό συστατικό στοιχείο του συστήµατος SAS είναι το Base SAS. Το Base SAS παρέχει στους χρήστες τη δυνατότητα καταρτίσεως και εκτελέσεως προγραµµάτων εφαρµογής (γνωστών και ως scripts) για την επεξεργασία δεδοµένων. Οι λειτουργικές δυνατότητες του Base SAS µπορούν να επεκταθούν µε τη χρήση επιπλέον συστατικών στοιχείων.

Όταν οι πελάτες της SAS Institute επιθυµούσαν να εκτελέσουν τα καταρτισθέντα στη γλώσσα SAS προγράµµατά τους εφαρµογής ή να δηµιουργήσουν νέα, δεν είχαν κατ’ αρχήν άλλη εναλλακτική λύση πλην του να εξακολουθήσουν να λαµβάνουν άδεια για τη χρήση των αναγκαίων συστατικών στοιχείων του συστήµατος SAS. Πράγµατι, ένας πελάτης ο οποίος επιθυµούσε να αρχίσει να χρησιµοποιεί το λογισµικό άλλου προµηθευτή θα ήταν υποχρεωµένος να καταρτίσει εκ νέου τα υφιστάµενα προγράµµατά του εφαρµογής σε διαφορετική γλώσσα, πράγµα το οποίο απαιτεί σηµαντική επένδυση.

Η επιχείρηση World Programming Limited (WPL) αντελήφθη ότι ενδέχεται να υπάρχει αγορά για ένα εναλλακτικό πρόγραµµα ηλεκτρονικού υπολογιστή το οποίο θα µπορούσε να εκτελεί προγράµµατα εφαρµογής συντεταγµένα στη γλώσσα SAS. Ως εκ τούτου, δηµιούργησε ένα προϊόν καλούµενο World Programming System (στο εξής: WPS). Το προϊόν αυτό αναπαράγει µεγάλο µέρος των λειτουργικών δυνατοτήτων των συστατικών στοιχείων SAS, ώστε τα προγράµµατα εφαρµογής των πελατών να εκτελούνται κατά τον ίδιο τρόπο, όταν τίθενται σε λειτουργία στο WPS, όπως και στα συστατικά στοιχεία SAS. Επιπλέον, προκειµένου να παράσχει στο πρόγραµµά της τη δυνατότητα προσβάσεως στα δεδοµένα των πελατών που έχουν αποθηκευθεί προηγουµένως στους υπολογιστές τους στον µορφότυπο SAS, καθώς και επεξεργασίας των δεδοµένων αυτών, η WPL µερίµνησε ώστε το πρόγραµµά της να αντιλαµβάνεται και να ερµηνεύει τον εν λόγω µορφότυπο δεδοµένων, ώστε να εξασφαλίσει τη διαλειτουργικότητα µεταξύ των δύο προγραµµάτων.


Μολονότι ουδεµία ένδειξη επιτρέπει να υποστηριχθεί ότι η WPL είχε πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστατικών στοιχείων SAS ή ότι τον αντέγραψε 1, η επιχείρηση SAS Institute προσέφυγε δικαστικώς στο Ηνωµένο Βασίλειο ζητώντας να διαπιστωθεί ότι οι ενέργειες της WPL συνιστούν προσβολή των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας επί των προγραµµάτων της ηλεκτρονικού υπολογιστή. Στο πλαίσιο αυτό, το High Court of Justice (Chancery Division), κρίνοντας κατ’ έφεση, υποβάλλει πλείονα προδικαστικά ερωτήµατα στο ∆ικαστήριο προκειµένου αυτό να διευκρινίσει το περιεχόµενο της νοµικής προστασίας που παρέχει το δίκαιο της Ένωσης στα προγράµµατα ηλεκτρονικού υπολογιστή το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως δε η οδηγία 91/250/ΕΟΚ 2.

1Ο πηγαίος κώδικας, που αποτελεί τη βάση ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή, καταρτίζεται από προγραµµατιστή. Ο κώδικας αυτός, που απαρτίζεται από λέξεις, µπορεί να γίνει αντιληπτός από το ανθρώπινο µυαλό. Ωστόσο, η µηχανή δεν µπορεί να εκτελέσει τις εντολές που περιέχει ο εν λόγω κώδικας. Για να µπορεί να εκτελεστεί το περιεχόµενο του κώδικα, πρέπει ο κώδικας αυτός να µεταγλωττιστεί στη γλώσσα της µηχανής, που απαρτίζεται από σειρά δυαδικών ψηφίων, κατά κανόνα το 0 και το 1. Πρόκειται για τον καταληκτικό ή αντικειµενικό κώδικα.

Με τις προτάσεις που ανέπτυξε σήµερα, ο γενικός εισαγγελέας Yves Bot υπενθυµίζει, κατ’ αρχάς, ότι η προστασία την οποία παρέχει η εν λόγω οδηγία ισχύει για κάθε µορφή εκφράσεως ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή και όχι για τις ιδέες και τις αρχές στις οποίες βασίζεται οποιοδήποτε στοιχείο προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ως εκ τούτου, ο γενικός εισαγγελέας εκτιµά ότι η προστασία προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή ισχύει για τα λεκτικά στοιχεία του προγράµµατος αυτού –δηλαδή για τον πηγαίο και τον αντικειµενικό κώδικα–, αλλά και για κάθε άλλο στοιχείο που εκφράζει τη δηµιουργικότητα του προσώπου που το κατάρτισε 3.

Πρώτον, ως προς τη λειτουργική δυνατότητα ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή, ο γενικός εισαγγελέας την ορίζει ως το σύνολο των δυνατοτήτων που παρέχει ένα σύστηµα πληροφορικής. Με άλλα λόγια, πρόκειται για την υπηρεσία που αναµένει από το πρόγραµµα αυτό ο χρήστης.

Με βάση τη διαπίστωση αυτή, ο γενικός εισαγγελέας εκτιµά ότι οι λειτουργικές δυνατότητες ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν είναι δυνατόν να προστατεύονται, καθεαυτές, µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας. Συγκεκριµένα, οι λειτουργικές δυνατότητες ενός προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή υπαγορεύονται από απολύτως συγκεκριµένο και οριοθετηµένο σκοπό. Ως προς τούτο οµοιάζουν, εποµένως, µε ιδέες. Για τον λόγο αυτόν, ενδέχεται να υπάρχουν πλείονα προγράµµατα ηλεκτρονικού υπολογιστή τα οποία προσφέρουν τις ίδιες λειτουργικές δυνατότητες. Συνεπώς, η παραδοχή ότι µια λειτουργική δυνατότητα προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή µπορεί, αυτή καθεαυτή, να τύχει προστασίας θα κατέληγε στην παροχή της δυνατότητας µονοπωλήσεως των ιδεών, σε βάρος της τεχνικής προόδου και της βιοµηχανικής αναπτύξεως.

Αντιθέτως, τα µέσα που παρέχουν τη δυνατότητα συγκεκριµενοποιήσεως των λειτουργικών δυνατοτήτων ενός προγράµµατος µπορούν να προστατευθούν µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας. Πράγµατι, η δηµιουργικότητα, η τεχνογνωσία και η εφευρετικότητα εκδηλώνονται στον τρόπο µε τον οποίο καταρτίζεται το πρόγραµµα, στη σύνταξή του. Ως εκ τούτου, ο τρόπος µε τον οποίο θα οργανωθούν οι τύποι και οι αλγόριθµοι –όπως το ύφος της συντάξεως του προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή– µπορεί να αντικατοπτρίζει την προσωπική εργασία του δηµιουργού του και, ως εκ τούτου, θα µπορεί να προστατευθεί.


Ως εκ τούτου, ο γενικός εισαγγελέας είναι της γνώµης ότι, όπως ακριβώς τα άλλα έργα που προστατεύονται µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας, η αναπαραγωγή ουσιώδους τµήµατος της εκφράσεως των λειτουργικών δυνατοτήτων προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή µπορεί να αποτελέσει προσβολή των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας. Εν προκειµένω, ο γενικός εισαγγελέας εκτιµά ότι το εθνικό δικαστήριο θα πρέπει να εξακριβώσει αν, κατά την αναπαραγωγή των λειτουργικών δυνατοτήτων του συστήµατος SAS στο πρόγραµµά της ηλεκτρονικού υπολογιστή, η WPL αναπαρήγαγε ουσιώδες τµήµα των στοιχείων του συστήµατος SAS που αποτελούν την έκφραση της προσωπικής πνευµατικής εργασίας της SAS Institute.

∆εύτερον, ο γενικός εισαγγελέας εκτιµά ότι µια γλώσσα προγραµµατισµού δεν µπορεί να προστατευθεί καθεαυτή µε το δικαίωµα πνευµατικής ιδιοκτησίας. Κατά το µέτρο που η γλώσσα προγραµµατισµού αποτελεί στοιχείο το οποίο καθιστά δυνατή την παροχή οδηγιών στη µηχανή, πρέπει να εξοµοιωθεί, επί παραδείγµατι, µε τη γλώσσα που χρησιµοποιεί ο συγγραφέας µυθιστορήµατος. Συνεπώς, η γλώσσα προγραµµατισµού είναι το µέσο που παρέχει το δυνατότητα εκφράσεως και όχι η ίδια η έκφραση.

2Οδηγία του Συµβουλίου, της 14ης Μαΐου 1991, για τη νοµική προστασία των προγραµµάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (ΕΕ L 122, σ. 42).

3Μεταξύ άλλων, το προπαρασκευαστικό υλικό σχεδιασµού, εφόσον καθιστά δυνατή τη δηµιουργία ενός τέτοιου προγράµµατος, τυγχάνει επίσης της προστασίας των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας που ισχύει για το πρόγραµµα ηλεκτρονικού υπολογιστή. Το εν λόγω υλικό µπορεί να περιλαµβάνει, παραδείγµατος χάριν, ένα διάγραµµα ροής που εκπονήθηκε από τον προγραµµατιστή και που είναι δυνατό να µεταφραστεί σε πηγαίο και αντικειµενικό κώδικα, παρέχοντας έτσι στη µηχανή τη δυνατότητα να εκτελέσει το πρόγραµµα ηλεκτρονικού υπολογιστή. Το εν λόγω διάγραµµα ροής, που εκπονείται από τον προγραµµατιστή, θα µπορούσε να παροµοιαστεί µε το σενάριο µιας κινηµατογραφικής ταινίας.

Τέλος, ο γενικός εισαγγελέας παρέχει ορισµένες διευκρινίσεις επί του ζητήµατος αν η WPL είχε δικαίωµα να αναπαραγάγει τον κώδικα του συστήµατος SAS ή να µεταφράσει τη µορφή του κώδικα του µορφοτύπου δεδοµένων SAS στο πρόγραµµά της, προκειµένου να διασφαλίσει κατά τον τρόπο αυτόν τη διαλειτουργικότητα µεταξύ του συστήµατος SAS και του συστήµατός της WPS.

Συναφώς, ο γενικός εισαγγελέας εκτιµά ότι, υπό δύο προϋποθέσεις, ένας χρήστης, κάτοχος αδείας χρήσεως προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή, µπορεί, χωρίς την άδεια του δηµιουργού, να αναπαραγάγει τον κώδικα του προγράµµατος αυτού ή να µεταφράσει τη µορφή του κώδικα ενός µορφοτύπου δεδοµένων του προγράµµατος αυτού, προκειµένου να εγγράψει, στο δικό του πρόγραµµα ηλεκτρονικού υπολογιστή, πηγαίο κώδικα που διαβάζει από και εγγράφει προς τον εν λόγω µορφότυπο δεδοµένων. Αφενός, η πράξη αυτή πρέπει να είναι απολύτως αναγκαία για να ληφθούν οι απαραίτητες πληροφορίες προκειµένου να επιτευχθεί διαλειτουργικότητα µεταξύ των στοιχείων των διαφόρων προγραµµάτων. Αφετέρου, η πράξη αυτή δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσµα να παρέχει στον χρήστη αυτόν τη δυνατότητα αντιγραφής του κώδικα του προγράµµατος ηλεκτρονικού υπολογιστή στο δικό του πρόγραµµα, πράγµα το οποίο θα πρέπει να ελέγξει ο εθνικός δικαστής.

 


ΥΠΟΜΝΗΣΗ: Οι προτάσεις του γενικού εισαγγελέα δεν δεσµεύουν το ∆ικαστήριο. Έργο του γενικού εισαγγελέα είναι να προτείνει στο ∆ικαστήριο, µε πλήρη ανεξαρτησία, νοµική λύση για την υπόθεση που του έχει ανατεθεί. Η υπόθεση τελεί υπό διάσκεψη στο ∆ικαστήριο. Η απόφαση θα εκδοθεί αργότερα.

ΥΠΟΜΝΗΣΗ: Η διαδικασία εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως παρέχει στα δικαστήρια των κρατών µελών τη δυνατότητα να υποβάλουν στο ∆ικαστήριο, στο πλαίσιο της ένδικης διαφοράς της οποίας έχουν επιληφθεί, ερώτηµα σχετικό µε την ερµηνεία του δικαίου της Ένωσης ή µε το κύρος πράξεως οργάνου της Ένωσης. Το ∆ικαστήριο δεν αποφαίνεται επί της διαφοράς που εκκρεµεί ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να επιλύσει τη διαφορά αυτή, λαµβάνοντας υπόψη την απόφαση του ∆ικαστηρίου. Η απόφαση αυτή δεσµεύει, οµοίως, άλλα εθνικά δικαστήρια ενώπιον των οποίων ανακύπτει παρόµοιο ζήτηµα.

 

Ανεπίσηµο έγγραφο προοριζόµενο για τα µέσα µαζικής ενηµερώσεως, το οποίο δεν δεσµεύει το ∆ικαστήριο.

Το πλήρες κείµενο των προτάσεων δηµοσιεύεται στην ιστοσελίδα CURIA κατά την ηµεροµηνία αναπτύξεώς τους

Επικοινωνία: Estella Cigna-Αγγελίδη (+352) 4303 2582


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website