Podatki

Rola UE polega na nadzorowaniu krajowych przepisów i decyzji podatkowych wydanych przez rząd dotyczących stawek podatkowych (podatków od zysków przedsiębiorstw, osobistych dochodów, oszczędności i zysków kapitałowych), celem zagwarantowania, by:

• były one zgodne z unijnymi celami w zakresie zatrudnienia
• nie utrudniały swobodnego przepływu towarów, usług i kapitału w UE
• nie dawały przedsiębiorstwom w jednym kraju nienależytej przewagi nad konkurentami z innych krajów
• nie prowadziły do dyskryminacji konsumentów, pracowników lub przedsiębiorców z innych krajów UE.

W przypadku niektórych podatków, takich jak podatek od wartości dodanej (VAT) oraz podatki akcyzowe na paliwo, wyroby tytoniowe i napoje alkoholowe, wszystkie 27 rządów krajowych uzgodniło ustanowienie minimalnych stawek podatkowych, by uniknąć zakłóceń konkurencji między poszczególnymi krajami UE.

Wszystkie decyzje w sprawach podatkowych podejmowane przez UE wymagają jednomyślności wszystkich krajów członkowskich.

UE nie ingeruje w to, ile poszczególne kraje wydają - o ile utrzymują one równowagę budżetową i publiczne zadłużenie w rozsądnych granicach.

Jednak gdy dany kraj przekroczy budżet i ma zbyt duże zadłużenie, może to mieć negatywny wpływ na wzrost gospodarczy pozostałych krajów UE i stabilność strefy euro.

Uczciwa konkurencja podatkowa pomiędzy krajami UE

UE zwraca szczególną uwagę na opodatkowanie przedsiębiorstw ze względu na ryzyko, że zwolnienia podatkowe lub bardzo niskie stawki podatkowe w jednym kraju mogą nadmiernie odciągać firmy od inwestowania w konkurujących krajach lub w inny sposób doprowadzić do erozji bazy podatkowej w tych krajach. Kraje UE są politycznie związane kodeksem postępowania by nie stosować takich praktyk.

Z podobnych przyczyn wszystkie kraje UE uzgodniły minimalne stawki podatku VAT i podatku akcyzowego od paliw, wyrobów tytoniowych i alkoholu, wszystkie też zobowiązały się do przestrzegania przepisów, które opracowały i uzgodniły na szczeblu europejskim.

Dlaczego podatek VAT jest ustalany na szczeblu UE

VAT ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania wspólnego rynku i uczciwej konkurencji w UE.

Dlatego UE ustaliła:

• ogólnounijne przepisy dotyczące stosowania VAT-u oraz
• minimalną stawkę podatku VAT.

Dzięki temu państwa członkowskie dysponują marginesem swobody przy określaniu krajowych stawek VAT: nie ma górnego limitu stawek VAT. Chociaż generalną zasadą jest, że do sprzedaży wszystkich towarów i usług należy stosować jednolitą stawkę podatku, rządy mogą także stosować obniżone stawki wobec pewnej niewielkiej grupy towarów i usług, zaś niektóre państwa są tymczasowo zwalniane ze stosowania niektórych przepisów.

Skąd biorą się różnice w cenach paliwa, alkoholu i tytoniu

Produkty te podlegają pewnym wspólnym przepisom, ponieważ różnice w opodatkowaniu (stawki akcyzy) mogą bardzo łatwo zniekształcić konkurencję między poszczególnymi krajami UE i spowodować masowe wyjazdy na zakupy z regionów z wysokimi stawkami podatkowymi do innych regionów. Również w tym przypadku przepisy pozostawiają bardzo dużą elastyczność, ze względu na:

• różnice kulturowe – jest to jeden z powodów, dla których ceny piwa i wina są tak zróżnicowane w różnych krajach UE
• różnice gospodarcze – kraje mające zdrowe finanse publiczne zazwyczaj nie opodatkowują tych produktów zbyt wysoko.

Wspólne przepisy w zakresie opodatkowania energii

UE ma wspólne przepisy dotyczące opodatkowania produktów energetycznych, może zatem realizować jednolitą strategię w zakresie wykorzystania podatków jako czynnika zachęcającego do efektywniejszego wykorzystywania energii. Także tutaj przepisy są na tyle elastyczne, by uwzględnić szczególne okoliczności na poziomie krajowym.

Podatki dotyczące bezpośrednio obywateli

Zasady i stawki opodatkowania osób fizycznych należą do kompetencji państw członkowskich, chyba że naruszone zostaną prawa transgraniczne podatnika. Dlatego Komisja Europejska podejmuje działania, które mają zagwarantować, by obywateli UE nie zniechęcały do pracy w innych państwach UE problemy związane z przenoszeniem i opodatkowaniem praw emerytalno-rentowych.

UE stara się również zapobiegać uchylaniu się od płacenia podatków w wymiarze transgranicznym. Jeżeli osoby mieszkające w danym państwie UE nie zgłaszają dochodu z oprocentowania oszczędności ulokowanych za granicą, cierpi na tym budżet państwa ich zamieszkania, do którego nie wpływają należności skarbowe.

Obywatele UE mogą lokować swoje oszczędności tam, gdzie uważają to za najkorzystniejsze finansowo. Jednak nie mogą wykorzystywać tej możliwości w celu uchylania się od zapłaty podatku. Większość państw UE zawarła porozumienie w sprawie wymiany informacji na temat oszczędności nierezydentów..

Kilka krajów, które tego nie zrobiły (np. Austria, Luksemburg), pobierają zamiast tego tzw. podatek u źródła, którego znaczną część przekazują do kraju właściciela oszczędności. Tego typu płatność zryczałtowana pozwala na zachowanie anonimowości posiadacza konta oraz zagwarantowanie, że podatek trafia tam, gdzie powinien.

Zwalczanie oszustw podatkowych i uchylania się od opodatkowania;

Kraje UE tracą nawet 1 bilion euro dochodów do swoich budżetów ze względu na oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania i szarą strefę. Odpowiada to 20 proc. wszystkich dochodów z podatków. Chociaż zwalczanie oszustw należy do poszczególnych krajów, wszystkie kraje UE muszą działać w sposób skoordynowany, ponieważ oszustwa mają często wymiar transgraniczny, a środki przeciwdziałania oszustwom podejmowane w jednym kraju mogą negatywnie wpłynąć na Europę jako całość. UE analizuje obecnie plan działania mający wzmocnić zwalczanie oszustw podatkowych i zjawiska uchylania się od opodatkowania.

Podatek od transakcji finansowych

Sektor finansowy był główną przyczyną kryzysu finansowego i w ostatnich kilku latach otrzymał znaczną pomoc rządową. Podatek od transakcji finansowych może zagwarantować to, że sektor ten będzie wnosił uczciwy i trwały wkład mający pokryć koszty kryzysu. Taki podatek mógłby również zlikwidować nierówności, które w odczuciu społecznym występują w zakresie opodatkowania i budżetów publicznych. Jedenaście krajów UE opracowuje obecnie wspólny system dla takiego podatku. Umożliwiłby on im wprowadzenie podatku o rozległej bazie i dużym potencjale w zakresie generowanych dochodów, mimo dużej mobilności transakcji finansowych.

Początek strony

Instytucje i organy UE

• Komisja Europejska
  • Podatki
  • Bazy danych dotyczące podatków i ceł
• Parlament Europejski
  • Komisja Gospodarcza i Monetarna
• Rada Unii Europejskiej
  • Sprawy gospodarcze i finansowe
• Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
  • Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej
• Komitet Regionów
  • Komisja Polityki Gospodarczej i Społecznej (ECOS)

Wsparcie finansowe

• Dotacje
• Zaproszenia do składania ofert (zamówienia publiczne)

Publikacje, biuletyny informacyjne i statystyki

• Publikacje
• Biuletyny informacyjne
• Dane statystyczne

Prawodawstwo

• Prawodawstwo UE w skrócie – podatki
• Obowiązujące prawodawstwo dotyczące podatków (pełny tekst przepisów)
• Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – art. 110 - 113 (przepisy podatkowe)