You are here:

An Spás

Braitheann go leor gnéithe den saol — idir theileachumarsáid agus teilifís, réamhaisnéis na haimsire agus chórais airgeadais dhomhanda — ar chórais spáis nó ar theicneolaíochtaí spásbhunaithe.

Bíodh sin mar atá, de dheasca an chostais ábhalmhóir a bhíonn ar thionscadail spáis, is beag tír ar féidir léi tabhairt fúthu ina haonar. Dá réir sin, tá a gcumas teicneolaíoch agus airgeadais tiomsaithe ag tíortha na hEorpa sa dóigh gurb é an Coimisiún Eorpach — i gcomhar le Gníomhaireacht Spáis na hEorpa Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) (gníomhaireacht idir-rialtasach ina bhfuil 20 tír Eorpach páirteach) — a stiúrann an beartas spáis.

Tá 4 phríomhghnéithe de bheartas spáis na hEorpa:

  • an córas Copernicus chun breathnóireacht a dhéanamh ar an Domhan
  • na cláir satailíte Galileo/EGNOS
  • taiscéalaíocht sa spás
  • spástaighde

Copernicus – breathnadóireacht ar an Domhan

Copernicus ar an gclár sibhialta is uaillmhianaí riamh i gcomhair bhreathnadóireacht an Domhain.

Sraith córas ilchasta is ea é a bhailíonn sonraí faoin domhan trí shatailítí agus trí bhraiteoirí ar an talamh, sa spéir agus ar muir.

Cuirfidh Copernicus eolas atá iontaofa agus cothrom le dáta faoin athrú atá ag teacht ar an Domhan agus ar an aeráid ar fáil do lucht déanta beartais, do ghnólachtaí agus don phobal. Beidh na sonraí sin ina gcuidiú chun treochtaí aeráide amach anseo a thuar.

Is iomaí feidhm eile a bhaintear as na sonraí a chuireann Copernicus ar fáil, mar shampla:

  • pleanáil uirbeach
  • cosaint an dúlra
  • talmhaíocht agus foraoiseacht
  • sláinte
  • freagairt i gcás tubaistí
  • iompar
  • turasóireacht.

Is é an Coimisiún Eorpach a chomhordaíonn agus a bhainistíonn Copernicus. Tá an bonneagar satailíte faoi chúram Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) , agus is iad an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil agus tíortha éagsúla na hEorpa a dhéanann na braiteoirí a fhorbairt.

Cuirfidh EUMETSAT Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) (an ghníomhaireacht Eorpach chun sochar a bhaint as satailítí meitéareolaíocha) tacaíocht oibríochtúil ar fáil do sheirbhísí farraige, atmaisféir agus athraithe aeráide Copernicus.

GALILEO – loingseoireacht satailíte

Córas domhanda um loingseoireacht satailíte an Aontais Eorpaigh is ea Galileo. An leagan Eorpach de GPS Mhéiriceá agus Glonass na Rúise is ea é.

Tá Galileo ar an gcéad chóras loingseoireachta satailíte riamh de bhunús sibhialtach. Beidh sé comhoiriúnach do chórais Mheiriceá agus na Rúise, ach beidh sé neamhspleách orthu.

Beidh sé níos cruinne ná GPS mar beidh a chumas suite fíor-ama níos lú ná méadar.

Beidh 30 satailít sa líonra (6 cinn ar satailítí spártha gníomhacha iad) nuair a bheidh sé críochnaithe, faoi 2020. Is in 2016 a bheidh na chéad seirbhísí de chuid Galileo ar fáil.

Tá an iliomad feidhmeanna a d'fhéadfaí a bhaint as Galileo, mar shampla:

  • bainistiú tráchta agus iompair
  • oibríochtaí tarrthála
  • feirmeoireacht
  • cosaint shibhialta
  • stampaí ama agus sioncrónú ama.

Ba cheart go gcruthódh infheistiú an Aontais Eorpaigh in Galileo deiseanna margaidh nua agus poist nua in earnáil na nglacadóirí comharthaí satailíte agus in earnáil na bhfeidhmeanna satailítbhunaithe.

Is iad seo a leanas na comhpháirtithe i gclár Galileo:

  • An Coimisiún Eorpach – bainistiú agus maoiniú iomlán an chláir
  • Gníomhaireacht Spáis na hEorpa Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) – dearadh, forbairt, soláthar agus bailíochtú. Rinne GSE maoiniú i bpáirt ar na céimeanna de chlár Galileo a bhain le sainiú, forbairt agus bailíochtú le linn fithisiú
  • An Ghníomhaireacht Eorpach GNSS Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) (GSA) – i gceannas ar oibriú an chórais tráth a bheidh sé réidh

EGNOS – córas méadaithe cáilíochta satailíte

Córas satailíte Eorpach is ea EGNOS a fheabhsaíonn cruinneas GPS go dhá mhéadar (95%) in áit an chruinnis deich méadar a bhíonn ag GPS de ghnáth. Cuireann sé úsáideoirí ar an eolas faoi fhadhbanna le comharthaí GPS freisin. Réamhtheachtaí chlár Galileo a bhí ann.

Úsáideann EGNOS trí chinn de shatailítí chun earráidí GPS a cheartú agus sonraí níos cruinne a chur ar fáil.

Murab ionann le Galileo, tá EGNOS uile-Eorpach (seachas domhanda) agus tá sé spleách ar GPS.

Comhthionscadal is ea é de chuid an Choimisiúin Eorpaigh, Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) agus Eurocontrol Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) (eagraíocht rialaithe aerthráchta na hEorpa).

Samplaí d'fheidhmeanna EGNOS:

  • eitlíocht – loingseoireacht níos fearr; is éifeachtúla conairí dá bharr
  • cuardach agus tarrtháil – is fusa do héileacaptair tuirlingt i ndrochdhálaí aimsire dá bharr
  • rialú tráchta – feabhas ar am freagartha i gcás éigeandála
  • an t-iarnród – suíomh beacht traenacha a lorg
  • talmhaíocht bheacht – fálú fíorúil, brathadóireacht torthúlachta i mba

Taiscéalaíocht sa spás

Spreagann an taiscéalaíocht sa spás nuálaíocht agus fionnachtain eolaíoch i réimsí amhail athchúrsáil, sláinte, biteicneolaíocht, bainistiú fuinnimh agus monatóireacht comhshaoil.

Bíonn cláir spáis ríchostasach. Is gá comhar idirnáisiúnta dá réir sin.

Tá an tAontas Eorpach i mbun plé idirnáisiúnta maidir le comhar i dtaiscéalaíocht spáis, le SAM, an Rúis agus an tSín go háirithe.

Tá sé páirteach san Fhóram Idirnáisiúnta don Spástaiscéalaíocht, sraith cruinnithe idir airí rialtais i dtaobh comhar agus comhordú idirnáisiúnta sa spástaiscéalaíocht.

Taighde

Tá díocas ar an Aontas Eorpach tionscal spáis Eorpach a fhorbairt a bheidh iomaíoch, neamhspleách agus domhanda.

Is bunriachtanachas é an earnáil spáis san Eoraip a neartú trí bhorradh a chur faoi spástaighde agus faoi nuálaíocht san earnáil spáis má tá an Eoraip le rochtain ar spás agus oibríochtaí sa spás a choinneáil agus a chosaint.

Cuirtear maoiniú do thionscadail spástaighde ar fáil trí Fís 2020 Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) , faoin gclár oibre Ceannasaíocht i dTeicneolaíochtaí Cumasaithe agus Tionsclaíocha Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) (ar fiú €13.5 billiún é).

Réimsí a mhaoinítear:

  • feidhmeanna loingseoireachta satailíte – Galileo
  • breathnadóireacht an Domhain
  • sócmhainní na hEorpa a chosaint sa spás agus ón spás
  • iomaíochas earnáil spáis na hEorpa: teicneolaíocht agus eolaíocht
  • ionstraim FBM (cabhair speisialta d'fhiontair bheaga agus meánmhéide).