You are here:

Prawa człowieka

Prawa człowieka

Poszanowanie godności człowieka, wolności, demokracji, równości, praworządności i praw człowieka – te wartości były zapisane w traktatach UE od samego początku. Prawa obywateli UE są zapisane w Karcie praw podstawowych.

Ochrona praw podstawowych w UE

W UE prawa podstawowe są gwarantowane na szczeblu krajowym przez systemy konstytucyjne poszczególnych państw, a na szczeblu UE – unijną Kartą praw podstawowych (przyjętą w 2000 r. i wiążącą kraje UE od 2009 r.). Wszystkie instytucje UE – Komisja, Parlament i Rada – odgrywają określoną rolę w ochronie praw człowieka. Karta praw podstawowych:

  • ujmuje w jednym dokumencie prawa człowieka wiążące dla unijnych instytucji i organów
  • ma zastosowanie do rządów krajowych, gdy te wykonują prawo UE.

Osoby pragnące dochodzić swoich praw podstawowych muszą skierować odwołanie do sądu krajowego. W ostateczności mogą wnieść skargę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Karta jest zgodna z europejską konwencją praw człowieka, która została ratyfikowana przez wszystkie państwa UE.

Agencja Praw Podstawowych Wybierz wersję językową tego linka   Deutsch (de) English (en) français (fr) ustala i analizuje główne tendencje w obszarze praw człowieka.

Ochrona praw człowieka na świecie

Ramy strategiczne i plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji z 2012 r. PDF Wybierz wersję językową tego linka   English (en) mają zwiększyć skuteczność i spójność unijnej polityki w obszarze praw człowieka. Unijny plan działania dotyczący praw człowieka i demokracji (2015–2020) stanowi uzgodnioną podstawę prawdziwie zbiorowych starań, podejmowanych zarówno przez państwa członkowskie, jak i instytucje UE. W 2012 r. powołano pierwszego w historii Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Praw Człowieka, którym został Stavros Lambrinidis. Jego zadaniem jest zwiększenie skuteczności zewnętrznej polityki UE w dziedzinie praw człowieka i zwrócenie na nią uwagi społeczeństwa.

Unia Europejska jest mocno zaangażowana w propagowanie i ochronę praw człowieka, demokracji i praworządności na całym świecie. Prawa człowieka mają pierwszorzędne znaczenie w relacjach Unii z innymi krajami i regionami. Propagowanie praw człowieka może przyczynić się do zapobiegania konfliktom i ich rozwiązywania. Może być również skuteczną metodą w walce z ubóstwem.

Polityka UE w tej dziedzinie obejmuje:

  • działanie na rzecz praw kobiet, dzieci, mniejszości i osób wysiedlonych
  • sprzeciwianie się karze śmierci, torturom, handlowi ludźmi i dyskryminacji
  • ochronę praw obywatelskich, politycznych, ekonomicznych, socjalnych i kulturowych
  • ochronę powszechnego i niepodzielnego charakteru praw człowieka w ramach wszechstronnej i aktywnej współpracy z krajami partnerskimi, organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi oraz organizacjami i grupami na wszystkich poziomach społeczeństwa.

Wszystkie umowy handlowe i umowy o współpracy z państwami trzecimi (aktualnie ponad 120) zawierają klauzulę praw człowieka mówiącą, że prawa człowieka są zasadniczym elementem współpracy między stronami. UE obłożyła wiele krajów sankcjami za łamanie praw człowieka. 

UE prowadzi także dialog dotyczący praw człowieka z ponad 40 krajami i organizacjami, w tym z Rosją, Chinami i Unią Afrykańską. Działania prowadzone przez UE w tej dziedzinie na całym świecie są podsumowane w unijnym sprawozdaniu rocznym dotyczącym praw człowieka Wybierz wersję językową tego linka   English (en) .  

Europejskio Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka Wybierz wersję językową tego linka   English (en) UE wspiera grupy, stowarzyszenia i osoby, które walczą w obronie praw człowieka, podstawowych wolności, demokracji i praworządności. Budżet tego instrumentu na lata 2014-2020 wynosi 1,3 mld euro.