You are here:

Mensenrechten

Menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten zijn waarden die in de verdragen van de EU vastgelegd zijn. In het EU-Handvest van de grondrechten staat duidelijk wat de rechten van EU-burgers zijn.

Bescherming van de grondrechten in de EU

In de EU worden de grondrechten op nationaal niveau gewaarborgd door de grondwetten van de EU-landen en op EU-niveau door het Handvest van de grondrechten van de EU (aangenomen in 2000, sinds 2009 bindend voor de EU-landen). Alle EU-instellingen (de Commissie, het Parlement en de Raad) hebben een taak bij de bescherming van de mensenrechten. Het Handvest:

  • omvat alle grondrechten die bindend zijn voor alle EU-instellingen en organen
  • geldt ook voor nationale overheden wanneer zij het EU-recht toepassen

Particulieren die hun grondrechten willen laten gelden, moeten zich daarvoor tot een rechtbank in eigen land wenden. In een uiterst geval kunnen zij naar het Europees Hof van Justitie stappen.

Het Handvest is consistent met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, dat door alle EU-landen is geratificeerd.

Het Bureau voor de grondrechten Bekijk deze link in een andere taal   Deutsch (de) English (en) français (fr) analyseert de belangrijkste tendensen op het gebied van grondrechten.

Wereldwijde bescherming van de mensenrechten

Het strategisch kader voor mensenrechten en democratie uit 2012 PDF moet het mensenrechtenbeleid van de EU doeltreffender maken en meer samenhang geven. Het Actieplan voor mensenrechten en democratie (2015-2020) vormt de basis voor een gemeenschappelijke aanpak door zowel de EU-landen als de EU-instellingen. In 2012 werd Stavros Lambrinidis benoemd tot de eerste speciale vertegenwoordiger voor de mensenrechten. Het is zijn taak om het EU-mensenrechtenbeleid buiten de EU zichtbaarder en efficiënter te maken.

Het stimuleren en beschermen van de mensenrechten, democratie en de rechtstaat wereldwijd behoort tot de grondbeginselen van de Europese Unie. De mensenrechten staan centraal in de relaties van de EU met andere landen en regio's. Activiteiten op het gebied van mensenrechten kunnen conflicten helpen voorkomen en oplossen en armoede helpen bestrijden.

Het EU-beleid:

  • bevordert de rechten van vrouwen, kinderen, minderheden en ontheemden
  • verzet zich tegen de doodstraf, marteling, mensenhandel en discriminatie
  • verdedigt burgerrechten, politieke rechten, economische rechten, sociale rechten en culturele rechten
  • verdedigt de universaliteit en de ondeelbaarheid van de mensenrechten, door middel van volwaardige en actieve partnerschappen met partnerlanden, internationale en regionale organisaties en groepen en verenigingen op alle niveaus van de maatschappij.

Alle handels- of samenwerkingsovereenkomsten met landen buiten de EU bevatten een mensenrechtenclausule waarin wordt bepaald dat mensenrechten voor de betrekkingen met de EU van essentieel belang zijn. De EU heeft een aantal landen sancties opgelegd wegens schending van de mensenrechten. 

De EU voert ook mensenrechtendialogen met meer dan 40 landen en organisaties, waaronder Rusland, China en de Afrikaanse Unie. Het EU-jaarverslag over mensenrechten en democratie Bekijk deze link in een andere taal   English (en) is een beoordeling van de mensenrechtensituatie wereldwijd. 

Door middel van het Europees instrument voor democratie en mensenrechten Bekijk deze link in een andere taal   English (en) (EIDHR) steunt de EU organisaties of personen die de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, democratie en de rechtstaat verdedigen. Het EIDHR heeft een begroting van 1,3 miljard euro voor de periode 2014-2020.