Cearta an duine


Cearta an duine

Dínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta agus an meas ar chearta an duine – bhí na luachanna sin cuimsithe i gcónaí i gconarthaí an AE. Cuireadh treise leo sa Chairt um Chearta Bunúsacha.

Ní mór do thíortha an AE agus baill ionchasacha an AE meas a bheith acu ar chearta an duine.

Pictiúr de mheá agus leathchruinne daoine ar an dá thaobh

Baineann cearta an duine le gach duine ar domhan.

Déanann an AE an méid seo a leanas trína bheartas um chearta an duine:

  • cosnaíonn sé cearta sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha
  • déanann sé iarracht cearta ban, leanaí, mionlach agus daoine easáitithe a chur chun cinn
  • cuireann sé i gcoinne phionós an bháis, céasadh, gáinneáil ar dhaoine agus leithcheal
  • léiríonn sé a thiomanta is atá sé nádúr uilíoch agus doroinnte chearta an duine a chosaint, trí bheith ag obair i gcomhar iomlán agus gníomhach le tíortha rannpháirtíochta, eagraíochtaí idirnáisiúnta, eagraíochtaí réigiúnacha, grúpaí agus comhlachais ar gach leibhéal sa tsochaí .
Eochairfhocail a bhaineann le cearta an duine, m.sh. ‘uilíocht’ agus ‘ceartas’

Tá cearta an duine tábhachtach ar shlite éagsúla do dhaoine éagsúla.

Ní dhéanann cearta an duine aon idirdhealú

Ceapadh creat straitéiseach agus plean gníomhaíochta 2012 maidir le cearta an duine agus an daonlathas le héifeachtacht agus comhleanúnachas an bheartais um chearta an duine a fheabhsú ina iomláine. Den chéad uair riamh, in 2012, cheap an AE Ionadaí Speisialta ag an AE do Chearta an Duine, an tUas. Stavros Lambrinidis. Is é an ról atá aige cur le héifeachtacht bheartas seachtrach an AE um chearta an duine agus aird an phobail a tharraingt air.

Triúr páistí agus greim láimhe acu ar a chéile

Teastaíonn cosaint shóisialta ó pháistí.

Cearta bunúsacha a chosaint ag an mbaile

Tá cearta bunúsacha ráthaithe san AE ar an leibhéal náisiúnta i gcóras bunreachtúil gach tíre agus ar leibhéal an AE i gCairt um Chearta Bunúsacha an AE (a glacadh in 2000 agus atá ina ceangal ar gach tír san AE ó 2009). Más rud é nár éirigh le cás a thug duine os comhair na gcúirteanna náisiúnta, féadfaidh sé, mar rogha dheiridh, an cás a thabhairt os comhair na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine.

Imríonn gach institiúid AE – an Coimisiún, an Pharlaimint agus an Chomhairle – ról tábhachtach le cearta an duine a chosaint. Faigheann na hinstitiúidí tacaíocht ón nGníomhaireacht um Chearta Bunúsacha, a dhéanann treochtaí tábhachtacha sa réimse sin a aithint agus a anailísiú.

Is é a dhéanann an Chairt sin, in aon ionstraim reachtaíochta amháin, na cearta bunúsacha atá de cheangal ar institiúidí agus ar chomhlachtaí an AE a chumhdach. Tá feidhm aici freisin maidir le rialtais náisiúnta nuair a bhíonn siad ag cur dlí an AE i bhfeidhm.

Cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain

Scata páistí ina suí ar an talamh os comhair feithicle eagraíochta neamhrialtasaí

Oibríonn an AE chun an bhochtaineacht a laghdú agus coinbhleachtaí a chosc.

Tá gach beart a dhéantar ar mhaithe le cearta an duine tábhachtach chun an bhochtaineacht a laghdú agus chun coinbhleachtaí a réiteach. Sin an chúis go mbíonn cearta an duine mar ghné ríthábhachtach den chaidreamh a bhíonn ag an AE le tíortha agus le réigiúin eile.

clásal maidir le cearta an duine i ngach comhaontú maidir le trádáil nó comhar le tíortha nach bhfuil san AE agus leagtar síos sa chlásal sin gur gné ríthábhachtach den chaidreamh leis an AE iad cearta an duine. Tá breis agus 120 de na comhaontuithe sin ann faoi láthair. Tá smachtbhannaí curtha i bhfeidhm ag an AE ar thíortha, an Bhealarúis agus an Iaráin ina measc, de bharr sáruithe a rinne siad ar chearta an duine.

Tá an AE i mbun idirbheartaíochta faoi chearta an duine le breis agus dhá scór tír agus eagraíocht, an Rúis, an tSín agus an tAontas Afracach ina measc. San Tuarascáil Bhliantúil déantar measúnú ar an obair a dhéantar ar fud an domhain ar mhaithe le cearta an duine.

Trí bhíthin na hIonstraime Eorpaí i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine, tacaíonn an AE le grúpaí agus comhlachais nó daoine aonair a chosnaíonn cearta an duine agus cearta bunúsacha, an daonlathas agus an smacht reachta. Tá buiséad €1.3 billiún ag an ionstraim sin don tréimhse 2014-2020.

 

 

Barr

Ceartas, saoránacht agus cearta bunúsacha

Foilsithe i nDeireadh Fómhair 2013

Cuid den tsraith 'Foras Feasa ar an Aontas Eorpach' is ea an foilseachán seo


Barr



TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?