You are here:

Cearta an duine

Cearta an duine

Dínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta agus an meas ar chearta an duine – bhí na luachanna sin cuimsithe i gcónaí i gconarthaí AE. Ráiteas soiléir láidir faoi chearta shaoránach an Aontais Eorpaigh is ea an Chairt um Chearta Bunúsacha AE

Cearta bunúsacha a chosaint laistigh den Aontas

Tá cearta bunúsacha ráthaithe ar an leibhéal náisiúnta i gcóras bunreachtúil gach tíre agus ar leibhéal an Aontais i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (a glacadh in 2000 agus atá ina ceangal ar gach tír san Aontas ó 2009). Imríonn gach institiúid de chuid AE – an Coimisiún, an Pharlaimint agus an Chomhairle – ról tábhachtach le cearta an duine a chosaint. Tá na feidhmeanna seo a leanas ag an gCairt:

  • leagtar síos inti na cearta bunúsacha atá de cheangal ar institiúidí agus comhlachtaí AE.
  • tá feidhm aici maidir leis na rialtais náisiúnta agus dlí AE á chur i bhfeidhm acu.

Daoine atá ag lorg sásaimh, ní mór dóibh dul tríd na cúirteanna ina dtír féin. Mar rogha dheireanach, is féidir leo iarratas a chur chuig an gCúirt Bhreithiúnais Eorpach Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) hrvatski (hr) italiano (it) latviešu valoda (lv) Malti (mt) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) .

Tá an Chairt i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine, atá daingnithe ag gach Ballstát de chuid AE.

Is í an Ghníomhaireacht um Chearta Bunúsacha Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr) a dhéanann treochtaí tábhachtacha sa réimse sin a aithint agus a anailísiú.

Cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain

Tá Creat Straitéiseach 2012 maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas PDF Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) ceaptha beartas chearta an duine san Aontas a fhágáil níos éifeachtaí agus níos comhsheasmhaí. Cuireann an Plean Gníomhaíochta maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas (2015-2020) bonn comhaontaithe faoi iarracht fhíor-chomhchoiteann ag na Ballstáit agus institiúidí AE araon. Den chéad uair riamh, in 2012, cheap AE Ionadaí Speisialta AE do Chearta an Duine, an tUas. Stavros Lambrinidis. Is é an ról atá aige cur le héifeachtacht bheartas AE um chearta an duine i dtíortha nach bhfuil san Aontas agus aird an phobail a tharraingt air.

Tá an tAontas Eorpach bunaithe ar thiomantas láidir cearta an duine, an daonlathas agus an smacht reachta ar fud an domhain a chur chun cinn agus a chosaint. Bíonn cearta an duine ag croílár an chaidrimh a bhíonn ag AE le tíortha agus le réigiúin eile Obair chun cearta an duine a chur chun cinn, cabhraíonn sí le cosc a chur ar choimhlintí agus iad a réiteach agus, ar deireadh thiar, an bhochtaineacht a mhaolú.

Ar bheartais AE áirítear:

  • obair chun cearta ban, leanaí, mionlach agus daoine easáitithe a chur chun cinn
  • cur i gcoinne phionós an bháis, céasadh, gáinneáil ar dhaoine agus leithcheal
  • cearta sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha a chosaint
  • nádúr uilíoch, doroinnte chearta an duine a chosaint, trí chomhpháirtíocht lánghníomhach le tíortha rannpháirtíochta, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus réigiúnacha, agus grúpaí agus comhlachais ar gach leibhéal sa tsochaí .

clásal maidir le cearta an duine i ngach comhaontú maidir le trádáil nó comhar le tíortha nach cuid den Aontas Eorpach iad agus leagtar síos sa chlásal sin gur gné ríthábhachtach den chaidreamh leis an Aontas iad cearta an duine. Chuir AE smachbhannaí i bhfeidhm ar roinnt tíortha mar gheall gur sháraigh siad cearta an duine. 

Tá AE i mbun comhphlé faoi chearta an duine le breis agus dhá scór tír agus eagraíocht, an Rúis, an tSín agus an tAontas Afracach ina measc. I dTuarascáil Bhliantúil AE ar Chearta an Duine agus an Daonlathas Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) bíonn meastóireacht ar a chuid oibre ar chearta an duine ar fud an domhain. 

Tacaíonn AE le grúpaí agus comhlachais nó daoine aonair a chosnaíonn cearta an duine agus cearta bunúsacha, an daonlathas agus an smacht reachta tríd an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) . Tá buiséad €1.3 billiún ag an ionstraim sin don tréimhse 2014-2020.