Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας τον οικουμενικό και αδιαίρετο χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα προάγει και τα υπερασπίζεται τόσο εντός των συνόρων της όσο και στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες. Στο έργο της αυτό συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, χώρες εταίρους, διεθνείς οργανισμούς, περιφερειακές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών.
Για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν υπάρχει όριο ηλικίας
Η αρχή γίνεται στο εσωτερικό της Ένωσης
Αν και η ΕΕ έχει γενικά καλές επιδόσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εντούτοις δεν μπορεί να επαναπαυθεί. Έτσι, δραστηριοποιείται στην καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και άλλων μορφών διακρίσεων που βασίζονται στη θρησκεία, το φύλο, την ηλικία, την αναπηρία ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό, και ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο χώρο του ασύλου και της μετανάστευσης. Η Ένωση έχει μακρά παράδοση ως χώρα υποδοχής ατόμων από άλλες χώρες, τα οποία έρχονται είτε για να εργαστούν είτε επειδή εγκαταλείπουν τις εστίες τους λόγω πολέμων ή διωγμών.
Καταπολέμηση των διακρίσεων
Στο πλαίσιο του νέου της προγράμματος για την απασχόληση και την κοινωνική αλληλεγγύη (PROGRESS), η ΕΕ χρηματοδοτεί ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στο εσωτερικό της. Σχεδόν το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού των 743 εκατ. ευρώ του PROGRESS διατίθεται για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Η ΕΕ έχει επίσης δημιουργήσει έναν οργανισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων (FRΑ).
Πολιτική προτεραιότητα για την ΕΕ αποτελεί η αναχαίτιση της εμπορίας ανθρώπων, ιδίως γυναικών και παιδιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση έχει θέσει σε εφαρμογή αρκετά διασυνοριακά προγράμματα για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ανθρώπων, ειδικότερα σε συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες και τις γειτονικές χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η αφίσα αυτή κατά των διακρίσεων κέρδισε βραβείο σε διαγωνισμό που διοργάνωσε η ΕΕ για παιδιά 12-14 ετών.
Μια παγκόσμια δύναμη για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Η ΕΕ έχει φέρει σταδιακά το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο επίκεντρο των σχέσεών της με άλλες χώρες και περιφέρειες. Όλες οι εμπορικές συμφωνίες ή οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες περιέχουν ρήτρα που ορίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο για τις σχέσεις μεταξύ των μερών. Μέχρι σήμερα έχουν υπογραφεί πάνω από 120 τέτοιες συμφωνίες.
Η πληρέστερη όλων είναι η συμφωνία του Κοτονού 
, η οποία είναι συμφωνία εμπορίου και βοήθειας που συνδέει την Ένωση με 79 χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (τις χώρες ΑΚΕ). Στην περίπτωση που κάποια από τις χώρες ΑΚΕ δεν σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ΕΕ μπορεί να αναστείλει τις εμπορικές παραχωρήσεις και να περιορίσει ή να διακόψει τα προγράμματα βοήθειας. Η ΕΕ θεωρεί την ύπαρξη δημοκρατικών πολιτικών δομών ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη μείωσης της φτώχιας που είναι και ο κύριος στόχος της εξωτερικής αναπτυξιακής της πολιτικής. Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται και σε άλλες χώρες εταίρους.
Το πρόγραμμα της ΕΕ για χορήγηση έκτακτης ανθρωπιστικής βοήθειας ανά τον κόσμο δεν επηρεάζεται συνήθως από την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η βοήθεια, είτε πρόκειται για χρήματα, είδη διατροφής, υπηρεσίες ή τεχνική βοήθεια, χορηγείται με μόνο γνώμονα την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου, ανεξάρτητα αν αυτός προκαλείται από φυσικές καταστροφές ή τυραννικά καθεστώτα.
Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ διεξάγει διάλογο για τα ανθρώπινα δικαιώματα με χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν. Έχει επιβάλει κυρώσεις λόγω παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Μιανμάρ (Βιρμανία) και τη Ζιμπάμπουε.
Ανάληψη πρωτοβουλιών
Για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο, η ΕΕ χρηματοδοτεί την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η πρωτοβουλία αυτή, με προϋπολογισμό 1,1 δισ. ευρώ για το διάστημα 2007-13, θέτει τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ενίσχυση της δημοκρατίας σε παγκόσμιο πλαίσιο, και επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς:
- ενίσχυση της δημοκρατίας, της χρηστής διακυβέρνησης και του κράτους δικαίου (στήριξη της πολιτικής πολυφωνίας, της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, και ενός χρηστού δικαστικού συστήματος),
- κατάργηση της θανατικής ποινής όπου ισχύει ακόμη
- καταπολέμηση των βασανιστηρίων με προληπτικά μέτρα (επιμόρφωση και εκπαίδευση των αστυνομικών οργάνων) αλλά και ποινικά μέσα (σύσταση διεθνών και ποινικών δικαστηρίων)
- καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων μέσω του σεβασμού των πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων.
Η πρωτοβουλία χρηματοδοτεί επίσης δράσεις για την ισότητα των φύλων και την προστασία των παιδιών. Επιπλέον, στηρίζει την κοινή δράση της ΕΕ και άλλων οργανώσεων προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, η Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού, το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.
