You are here:

Ceartas agus gnóthaí baile

Tá sé de cheart ag saoránaigh an AE cónaí ina rogha tíre san Aontas. Is minic nach mbíonn a fhios againn fiú go bhfuilimid ag dul thar teorainn, óir chuir Comhaontú Schengen deireadh le seiceálacha ar theorainneacha inmheánacha an AE (cé is moite den Bhulgáir, an Chróit, an Chipir, Éire, an Rómáin agus an Ríocht Aontaithe).

Bíonn an AE ag obair freisin chun saoránaigh na hEorpa a chosaint ar choireacht agus ar sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta, agus lena chinntiú go bhfuil fáil acu ar chóras dlí áitiúil agus go dtugtar meas dá gcearta bunúsacha gach áit san AE. Ceart bunriachtanach is ea é rochtain a fháil ar chóras ceartais éifeachtach, agus is ceann de bhunphrionsabail na ndaonlathas Eorpach é.

Cearta bunúsacha a ráthú

I gCairt um Chearta Bunúsacha an AE, leagtar síos na cearta pearsanta, sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha agus sóisialta atá ag saoránaigh an AE. Cabhraíonn Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr) le lucht déanta beartais dlíthe nua a thabhairt isteach agus cuireann sí le haird an phobail ar chearta bunúsacha.

Oibríonn an AE ar son shaoránaigh an AE le hidirdhealú a chosc atá bunaithe ar inscne, ar bhunadh ciníoch nó eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó claonadh gnéis. Tá an t-idirlíon uileláithreach sa saol anois agus troideann an AE ar son an chirt atá ag gach duine go ndéanfar a sonraí pearsanta a chosaint.

Comhar idir údaráis bhreithiúnacha

De réir mar a bhíonn tú ag taisteal timpeall an AE, tá gach ceart agat leas a bhaint as córas dlí na tíre sin ina bhfuil tú. Ciallaíonn sé sin freisin nach féidir le coirpigh éalú ón dlí trí theorainn náisiúnta a thrasnú.

Tá comhar níos dlúithe ar siúl idir údaráis bhreithiúnacha náisiúnta lena chinntiú gur féidir cinntí dlí a dhéantar i dtír amháin san AE a aithint agus a chur i bhfeidhm i dtír eile. Tá an méid sin fíorthábhachtach do chásanna sibhialta, m.sh. colscaradh, coimeád linbh, éileamh ar chothabháil, nó féimheacht agus billí neamhíoctha, nuair atá cónaí ar na páirtithe éagsúla i dtíortha éagsúla.

Chun cabhrú leis an gcomhrac i gcoinne coireanna tromchúiseacha, m.sh. caimiléireacht, gáinneáil ar dhrugaí agus a ndáileadh, agus sceimhlitheoireacht, bhunaigh an AE an Gréasán Breithiúnach Eorpach.

Ghlac an barántas gabhála Eorpach Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) áit na nósanna imeachta fadálacha eiseachadta a bhí ann roimhe seo, ionas gur féidir coirpigh a bhfuil amhras fúthu, nó a ciontaíodh tar éis dóibh teitheadh thar lear, a chur ar ais gan mhoill go dtí an tír a rinne iad a thriail nó ina mbeidh siad á dtriail.

Tearmann agus inimirce

Is é is cuspóir do na híoschaighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta d’iarrthóirí tearmainn Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) ardleibhéal cosanta a ráthú dóibh siúd a bhfuil sé de dhíth orthu, agus a chinntiú nach mbaintear mí-úsáid as na córais náisiúnta tearmainn. Is iad na híoschaighdeáin sin a chinneann, mar shampla, an chaoi agus an áit ar cheart iarratais a phróiseáil, na caighdeáin chun glacadh le hiarrthóirí tearmainn, stádas na ndaoine a dtugtar tearmann dóibh agus ról na n-údarás náisiúnta maidir leis na freagrachtaí sin a chomhlíonadh.

Tá tíortha an AE ag obair freisin chun beartas comhleanúnach inimirce a fhorbairt don AE Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) , beartas a bhainfidh sochar as na deiseanna a thugann an inimirce dhleathach, agus a thabharfaidh aghaidh ar na dúshláin a bhaineann le hinimirce neamhdhleathach. Is é is aidhm leis tosaíochtaí agus riachtanais gach tíre san AE a chur san áireamh agus lánpháirtiú daoine nach náisiúnaigh den AE iad a spreagadh i sochaithe na hEorpa.

Tá gach iarracht á dhéanamh freisin ag an AE comhpháirtíochtaí a chruthú leis na tíortha tionscnaimh agus na tíortha idirthurais. Fágfaidh na comhpháirtíochtaí sin go bhféadfar an inimirce dhleathach a eagrú níos fearr, srian a chur ar an inimirce neamhdhleathach, béim a chur ar an nasc idir an imirce agus an fhorbairt, forlámhas an dlí a láidriú agus an meas ar chearta bunúsacha a chur chun cinn sna tíortha sin.

Le go mbeidh an tsaoirse ag daoine gluaiseacht ar fud an AE, ní mór seiceálacha éifeachtacha a bheith i bhfeidhm ag gach pointe iontrála isteach san AE. Bíonn tíortha an AE ag obair as lámha a chéile chun feabhas a chur ar an tslándáil. Fágann sin go ndéantar rialú níos fearr ar na teorainneacha seachtracha, agus éascaíonn sé an tslí isteach san AE do na daoine sin a bhfuil an ceart sin acu. Is í an ghníomhaireacht FRONTEX Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) a dhéanann an comhar oibríochtúil idir thíortha an AE a bhainistiú ag teorainneacha seachtracha an AE.

Straitéis slándála an AE

Tá beartais ghnóthaí baile an AE dírithe ar an sceimhlitheoireacht Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) agus an choireacht eagraithe Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) , an chibearchoireacht agus radacú foréigneach a chomhrac, go háirithe an gháinneáil ar airm Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) neamhcheadaithe, an gháinneáil ar dhaoine Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) agus teacht i dtír gnéasach ar leanaí Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) .

Is é atá leagtha amach i straitéis slándála inmheánaí an AE an tslándáil inmheánach a fheabhsú mar seo a leanas: comhar maidir le forghníomhú an dlí, bainistiú teorann, cosaint shibhialta agus bainistiú tubaistí.

Tá reachtaíocht agus modhanna praiticiúla sa straitéis sin chun stop a chur le coirpigh eagraithe – mangairí drugaí, gáinneálaithe daoine, lucht sciúrtha airgid, sceimhlitheoirí – a bhaineann mí-úsáid as an tsaoirse a thugann an AE agus chun an comhar idir fhórsaí póilíneachta náisiúnta a fheabhsú, go háirithe tríd an Oifig Eorpach Póilíní (Europol) Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   English (en) .