Δικαιοσύνη
Στο μεγαλύτερο μέρος της ΕΕ μπορείτε να περάσετε από μια χώρα σε άλλη χωρίς έλεγχο διαβατηρίων στα σύνορα.
Σε μια Ευρώπη με ανοικτά σύνορα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν, εργάζονται και δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά σε άλλες χώρες. Η ΕΕ θέλει να κάνει τη ζωή τους ευκολότερη δημιουργώντας έναν ευρωπαϊκό χώρο δικαιοσύνης. Σκοπός είναι να βρίσκονται πρακτικές λύσεις σε διασυνοριακά προβλήματα, έτσι ώστε οι πολίτες να κυκλοφορούν ελεύθερα από χώρα σε χώρα εντός της ΕΕ και οι επιχειρήσεις να μπορούν να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρει η Ενιαία Αγορά.
Εγγύηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων
Η ΕΕ βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών θεσμών και του κράτους δικαίου. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων 
της ΕΕ ορίζει όλα τα ατομικά, αστικά, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ. Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA)
της ΕΕ βοηθά τους υπευθύνους για τη χάραξη πολιτικής να καταρτίσουν νέους νόμους. Έργο του είναι επίσης η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Η ΕΕ ενεργεί για λογαριασμό των πολιτών της ΕΕ με σκοπό να αποτρέψει τις διακρίσεις εναντίον τους λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. Σε μια εποχή που το ίντερνετ είναι "πανταχού παρόν", η ΕΕ αγωνίζεται να προασπίσει το δικαίωμα όλων στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Συνεργασία μεταξύ των δικαστικών αρχών
Οι αρχές της ΕΕ συνεργάζονται για την πάταξη του διασυνοριακού εγκλήματος.
Καθώς οι άνθρωποι ταξιδεύουν ελεύθερα εντός της ΕΕ, είναι σημαντικό να έχουν απεριόριστη πρόσβαση στο δικαστικό σύστημα της χώρας στην οποία βρίσκονται ή (στην περίπτωση των εγκληματιών) να μην μπορούν να αποφύγουν τη δικαιοσύνη.
Η συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαστικών αρχών έχει εντατικοποιηθεί, ώστε οι νομικές αποφάσεις που λαμβάνονται σε ένα κράτος μέλος να αναγνωρίζονται και να εφαρμόζονται σε όλα τα άλλα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις αστικές υποθέσεις που αφορούν διαζύγια, την επιμέλεια παιδιών, αξιώσεις διατροφής ή ακόμη χρεωκοπία και απλήρωτους λογαριασμούς, όταν οι εμπλεκόμενοι ζουν σε διαφορετικές χώρες.
Για την καταπολέμηση σοβαρών εγκλημάτων, όπως η διαφθορά, η διακίνηση ναρκωτικών και η τρομοκρατία, η ΕΕ καθιέρωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο .
Το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης αντικατέστησε τις μακρές διαδικασίες έκδοσης, έτσι ώστε οι ύποπτοι ή καταδικασμένοι εγκληματίες που έχουν διαφύγει στο εξωτερικό να είναι δυνατό να εκδοθούν στη χώρα όπου δικάστηκαν ή πρόκειται να δικαστούν.
Εσωτερικές Υποθέσεις
Οι πολιτικές εσωτερικών υποθέσεων έχουν μεγάλη σημασία για να μπορούν οι πολίτες να κυκλοφορούν, να ζουν και να εργάζονται ελεύθερα και με ασφάλεια σε όλη την ΕΕ. Η έλλειψη ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ προϋποθέτει κοινές προσεγγίσεις όσον αφορά τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων και την αντιμετώπιση των προκλήσεων εσωτερικής ασφάλειας.
Διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης
Καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν να εισέλθουν στην ΕΕ για να ξεφύγουν από πολέμους, διώξεις και φυσικές καταστροφές, ή για να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον, οι χώρες της ΕΕ αναπτύσσουν κοινές λύσεις στις κοινές προκλήσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπες.
Η θέσπιση κοινών ελάχιστων προτύπων και διαδικασιών για τους αιτούντες άσυλο σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας γι' αυτούς που το χρειάζονται, αλλά και να αποτρέψουν την κατάχρηση των εθνικών συστημάτων παροχής ασύλου. Π.χ. ορίζουν πώς και πού πρέπει να γίνεται η επεξεργασία των αιτήσεων, τα πρότυπα όσον αφορά την υποδοχή αιτούντων άσυλο, το καθεστώς των ατόμων στα οποία χορηγείται άσυλο και ο ρόλος των εθνικών αρχών στην εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων.
Οι ηγέτες της ΕΕ αναπτύσσουν επίσης μια κοινή, ισορροπημένη και ολοκληρωμένη πολιτική μετανάστευσης για την ΕΕ , έτσι ώστε να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που παρέχει η νόμιμη μετανάστευση στις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες και να αντιμετωπισθούν παράλληλα επιτυχώς οι προκλήσεις της λαθρομετανάστευσης. Στόχος είναι να ληφθούν υπόψη οι προτεραιότητες και οι ανάγκες κάθε χώρας της ΕΕ και να ενθαρρυνθεί η ενσωμάτωση των υπηκόων χωρών εκτός ΕΕ στις κοινωνίες υποδοχής τους.
Η ΕΕ επιδιώκει επίσης να συνεργαστεί με τις χώρες από τις οποίες προέρχονται και διέρχονται οι μετανάστες, έτσι ώστε να γίνεται καλύτερη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης και να αναχαιτισθεί η λαθρομετανάστευση, να βελτιωθεί η σχέση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης, καθώς και να ενισχυθεί το κράτος δικαίου και να προαχθεί ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις χώρες αυτές.
Επιπλέον, η διενέργεια ελέγχων σε όλα τα σημεία εισόδου στην ΕΕ αποτελεί προϋπόθεση για την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών στην Ένωση. Οι χώρες της ΕΕ συνεργάζονται για να βελτιώσουν την ασφάλεια μέσω καλύτερων ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα , ενώ παράλληλα διευκολύνουν την είσοδο στην ΕΕ των ατόμων που έχουν δικαίωμα εισόδου. Την επιχειρησιακή συνεργασία των χωρών της ΕΕ διαχειρίζεται ο οργανισμός για τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, FRONTEX .
Αντιμετώπιση των προκλήσεων εσωτερικής ασφάλειας
Η εγγύηση της ασφάλειας των πολιτών είναι μια από τις κύριες προτεραιότητες της ΕΕ. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα όσον αφορά την ασφάλεια είναι όλο και μεγαλύτερες, ενώ συχνά ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα. Γι' αυτό, οι πολιτικές εσωτερικών υποθέσεων στοχεύουν στη δημιουργία μιας ασφαλέστερης Ευρώπης, εστιάζοντας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος , ιδιαίτερα μέσω μέτρων κατά του λαθρεμπορίου πυροβόλων όπλων, της σωματεμπορίας και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.
Η κοινή στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ έχει ως στόχο τη βελτίωση της εσωτερικής ασφάλειας μέσω της ανάπτυξης συνεργασίας για την επιβολή του νόμου, τη διαχείριση των συνόρων, την προστασία των πολιτών και τη διαχείριση καταστροφών.
Μέρος της στρατηγικής είναι η θέσπιση νομοθεσίας καθώς και η καθιέρωση πρακτικών τρόπων αναχαίτισης του οργανωμένου εγκλήματος -βαρώνων των ναρκωτικών, σωματεμπόρων, ατόμων που ξεπλένουν βρώμικο χρήμα, τρομοκρατών-, έτσι ώστε να μην εκμεταλλεύονται τις ελευθερίες που προσφέρει η ΕΕ. Στόχος της στρατηγικής είναι επίσης η ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ των αστυνομικών δυνάμεων των κρατών μελών , ιδίως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Υπηρεσίας (Europol).
