Sprawy instytucjonalne


UE jest organizacją jedyną w swoim rodzaju. Jej członkami są suwerenne państwa, które zdecydowały się połączyć swoją suwerenność w niektórych kluczowych obszarach władzy, aby realizować wspólne cele. Każdy obywatel państwa członkowskiego UE jest również obywatelem Unii, co daje mu prawo do uczestnictwa w jej demokratycznym życiu.

Podobnie jak poszczególne kraje Unia posiada władzę ustawodawczą (Parlament), wykonawczą (Komisja) i niezawisłą władzę sądowniczą (Trybunał Sprawiedliwości). Rada UE posiada uprawnienia zarówno ustawodawcze, jak i wykonawcze.

Uprawnienia instytucji UE określone zostały w traktatach założycielskich, które były przedmiotem negocjacji państw członkowskich i które zostały przez nie ratyfikowane. W obszarach polityki, których nie obejmują traktaty, państwa członkowskie mają pełną swobodę działania.

Dwa najważniejsze traktaty to:

  • traktat rzymski, który wszedł w życie w 1958 r., ustanawiający ówczesną Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG)
  • traktat z Maastricht, zwany też Traktatem o Unii Europejskiej, który wszedł w życie w 1993 r.
Tłumacz konferencyjny podczas pracy © UE

Zatrudniani przez UE tłumacze konferencyjni umożliwiają komunikację w 24 językach urzędowych Unii.

Inne traktaty to Jednolity Akt Europejski (1987 r.), ustanawiający ramy jednolitego rynku europejskiego, oraz traktaty z Amsterdamu (1999 r.) i z Nicei (2003 r.). Najnowszy traktat to traktat lizboński, który wszedł w życie w 2009 r. i wprowadził pewne zmiany do wcześniejszych traktatów.

Trójkąt instytucjonalny

Za kształtowanie polityki i podejmowanie decyzji odpowiedzialne są trzy instytucje:

  • Parlament Europejski
  • Rady Unii Europejskiej
  • Komisja Europejska.

Czwarta instytucja, Rada Europejska, określa kierunki i priorytety polityczne, ale nie pełni funkcji prawodawczej.

Parlament Europejski w Strasburgu © Van Parys Media

Budynek Parlamentu Europejskiego w Strasburgu

Parlament Europejski

Parlament Europejski bezpośrednio reprezentuje obywateli UE. Jego uprawnienia zostały rozszerzone poprzez wprowadzenie kolejnych zmian do unijnych traktatów. Pierwsze bezpośrednie wybory do PE odbyły się w 1979 r. Obecny Parlament, wybrany na okres 5 lat w czerwcu 2009 r., składa się z 766 posłów reprezentujących 28 krajów UE.

Podstawowym zadaniem Parlamentu jest przyjmowanie wspólnie z Radą projektów legislacyjnych przedkładanych przez Komisję Europejską. Inne zadanie to kontrolowanie i zatwierdzanie unijnego budżetu. Parlament sprawuje też demokratyczny nadzór nad Komisją, którą może odwołać, przyjmując wobec niej wotum nieufności.

Rada Europejska

Rada Europejska – składająca się z przywódców państw i rządów krajów członkowskich UE – zbiera się co najmniej cztery razy w roku. Gdy wymagają tego okoliczności, przewodniczący Rady Europejskiej może zwołać nadzwyczajne posiedzenie. Zadaniem Rady jest wyznaczanie kierunku polityki UE i określanie jej priorytetów. Decyzje podejmuje zazwyczaj w drodze konsensusu.

Na mocy traktatu lizbońskiego Rada uzyskała status instytucji unijnej, ustanowiono również nowe stanowisko przewodniczącego Rady Europejskiej.

Rada Unii Europejskiej

Rada UE jest swoistym głosem państw członkowskich. W jej ramach ministrowie wszystkich krajów UE odpowiedzialni za konkretne obszary spotykają się kilka razy w miesiącu. Rada pełni zarówno funkcję prawodawczą, którą dzieli z Parlamentem Europejskim, jak i wykonawczą, którą dzieli z Komisją Europejską. Rada spotyka się w różnych konfiguracjach w zależności od tematu spotkania: stosunki zewnętrzne, sprawy gospodarcze i finansowe, transport, energia, rolnictwo itp. Zazwyczaj określa się ją mianem Rady Ministrów.

Większość decyzji podejmowana jest kwalifikowaną większością głosów danskDeutschελληνικάEnglishespañolfrançaisitalianoNederlandsportuguêssuomisvenska, chociaż w kwestiach najbardziej istotnych w takich obszarach jak podatki, azyl i imigracja, czy polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, wymagana jest jednomyślność.

Komisja Europejska

Komisja jest instytucją niezależną od rządów poszczególnych państw, reprezentującą wspólne interesy Unii Europejskiej. Pełni cztery zasadnicze funkcje:

  • przedkłada wnioski dotyczące poszczególnych obszarów polityki i prawodawstwa europejskiego
  • czuwa nad przestrzeganiem postanowień traktatów i przepisów przyjętych przez UE (dlatego czasami określa się ją mianem „strażniczki traktatów”)
  • zarządza działaniami w różnych obszarach polityki i budżetem na nie przeznaczonym oraz zajmuje się ich wdrażaniem
  • reprezentuje UE na arenie międzynarodowej.

Nową Komisję mianuje się co pięć lat, po wyborach do Parlamentu Europejskiego. Przewodniczącego Komisji Europejskiej wybiera Parlament Europejski na podstawie propozycji przedstawionych przezRadę Europejską. Przed objęciem urzędu członkowie Komisji Europejskiej – po jednym z każdego kraju UE – są przesłuchiwani przez posłów do Parlamentu Europejskiego.

Przestrzeganie prawa

Zadaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest zapewnienie tego, aby prawo UE było interpretowane i stosowane tak samo przez wszystkie państwa członkowskie.

Trybunał Sprawiedliwości może również rozstrzygać spory między państwami członkowskimi, instytucjami UE, osobami prawnymi i fizycznymi. W skład trybunału, którego siedziba znajduje się w Luksemburgu, wchodzą sędziowie ze wszystkich krajów UE.

Inne instytucje i organy

UE posiada jeszcze osiem innych ważnych organów o określonych zadaniach:

Nad wdrażaniem prawa unijnego w różnych dziedzinach czuwa 40 wyspecjalizowanych agencji, których siedziby znajdują się w różnych państwach UE.

Początek strony

Początek strony



KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?