Sprawy instytucjonalne


UE jest organizacją jedyną w swoim rodzaju. Jej członkami są niepodległe państwa, które zdecydowały się wspólnie sprawować swoją władzę w niektórych kluczowych obszarach, aby realizować wspólne cele. Każdy obywatel państwa członkowskiego UE jest zarazem obywatelem Unii, co daje mu prawo do uczestnictwa w jej demokratycznym życiu.

Analogicznie do struktury państwa, UE posiada władzę ustawodawczą (Parlamentoraz Rada), wykonawczą (Komisja) oraz niezawisły sąd (Trybunał Sprawiedliwości).

Uprawnienia instytucji UE określono w traktatach założycielskich, które były przedmiotem negocjacji państw członkowskich i zostały przez nie ratyfikowane. W obszarach polityki, których nie obejmują traktaty, państwa członkowskie mają pełną swobodę działania.

Dwa najważniejsze traktaty to:

  • traktat rzymski pdf - 533 KB [533 KB] български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Malti (mt) Nederlands (nl) português (pt) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) , który wszedł w życie w 1958 r., ustanawiający pierwowzór późniejszej Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG);
  • traktat z Maastricht pdf - 10 MB [10 MB] dansk (da) Deutsch (de) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) Nederlands (nl) português (pt) , zwany też Traktatem o Unii Europejskiej, który wszedł w życie w 1993 r.

Inne traktaty to Jednolity Akt Europejski (z 1987 r.), ustanawiający ramy jednolitego rynku europejskiego, oraz traktaty z Amsterdamu (z 1999 r.) i z Nicei (z 2003 r.). Najnowszy traktat to traktat lizboński pdf - 3 MB [3 MB] čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Malti (mt) Nederlands (nl) português (pt) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) z 2009 r., który wprowadził pewne zmiany do wcześniejszych traktatów.

Trójkąt instytucjonalny

Za kształtowanie polityki i podejmowanie decyzji odpowiadają trzy instytucje:

  • Parlament Europejski
  • Rada Unii Europejskiej
  • Komisja Europejska.

Parlament Europejski

Parlament Europejski bezpośrednio reprezentuje obywateli UE. Jego uprawnienia zostały rozszerzone poprzez wprowadzenie kolejnych zmian do unijnych traktatów. Pierwsze bezpośrednie wybory do PE odbyły się w 1979 r. Obecny Parlament, wybrany na pięcioletnią kadencję w maju 2014 r., składa się z 751 posłów reprezentujących każdy z 28 krajów UE.

Podstawowym zadaniem Parlamentu jest przyjmowanie – wspólnie z Radą – projektów legislacyjnych przedkładanych przez Komisję Europejską. Inne zadanie to kontrolowanie i zatwierdzanie unijnego budżetu. Parlament sprawuje przy tym demokratyczny nadzór nad Komisją, w szczególności może zbiorowo odwołać kolegium komisarzy po przegłosowaniu wotum nieufności.

Rada Europejska

Rada Europejska – składająca się z przywódców państw i szefów rządów krajów członkowskich UE – zbiera się nie mniej niż cztery razy w roku. Gdy wymagają tego okoliczności, przewodniczący Rady Europejskiej może zwołać nadzwyczajne posiedzenie. Jej zadaniem jest wyznaczanie kierunku polityki UE i określanie jej priorytetów. Decyzje Rady podejmowane są zazwyczaj w drodze konsensusu.

Na mocy traktatu lizbońskiego Rada – wcześniej będąca po prostu spotkaniem na szczycie – uzyskała status instytucji unijnej, ustanowiono również nowe stanowisko wybieranego przewodniczącego Rady Europejskiej.

Rada Unii Europejskiej

Rada UE jest swoistym głosem centralnych krajowych władz wykonawczych. W jej ramach kilka razy w miesiącu spotykają się ministrowie wszystkich państw Unii. Rada UE pełni zarówno funkcję prawodawczą, którą dzieli z Parlamentem Europejskim, jak i wykonawczą, sprawowaną wspólnie z Komisją Europejską. Rada spotyka się w różnych konfiguracjach w zależności od tematu spotkania: stosunki zewnętrzne (sprawy zagraniczne), gospodarka i finanse, transport, energia, rolnictwo itp. Popularnie określa się ją mianem Rady Ministrów albo po prostu Rady.

Większość decyzji podejmowana jest kwalifikowaną większością głosów , jednak w istotnych kwestiach w takich obszarach jak podatki, azyl i imigracja, czy polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, wymagana jest jednomyślność.

Komisja Europejska

Komisja jest instytucją niezależną od rządów poszczególnych państw, reprezentującą interesy Unii Europejskiej jako całości. Pełni cztery zasadnicze funkcje:

  • przedkłada wnioski dotyczące poszczególnych obszarów polityki i prawodawstwa europejskiego,
  • czuwa nad przestrzeganiem postanowień traktatów i przepisów UE (dlatego bywa nazywana „strażniczką traktatów”),
  • zarządza działaniami w różnych obszarach polityki i budżetem na nie przeznaczonym oraz zajmuje się ich wdrażaniem,
  • i reprezentuje Unię na arenie światowej w sprawach leżących w gestii Komisji.

Nowe kolegium (zespół komisarzy) jest mianowane co pięć lat, po wyborach do Parlamentu Europejskiego. Przewodniczącego Komisji Europejskiej wybiera Parlament Europejski spośród kandydatur przedstawionych przez Radę Europejską. Przed objęciem urzędu członkowie Komisji Europejskiej – po jednym z każdego kraju UE, wliczając przewodniczącego i wiceprzewodniczących – odpowiadają na pytania posłów do Parlamentu Europejskiego.

Przestrzeganie prawa

Zadaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest zapewnienie jednolitej wykładni i spójnego stosowania prawa UE we wszystkich państwach członkowskich.

Trybunał Sprawiedliwości może również rozstrzygać spory między państwami członkowskimi, instytucjami UE, osobami prawnymi i fizycznymi. W skład trybunału, którego siedziba znajduje się w Luksemburgu, wchodzą sędziowie ze wszystkich krajów UE.

Inne instytucje i organy UE

UE posiada ponadto osiem innych ważnych organów o określonych zadaniach:

Nad wdrażaniem prawa unijnego w rozmaitych dziedzinach czuwa 40 wyspecjalizowanych agencji o różnych formach i rozmiarach, których siedziby rozmieszczono na całym terytorium UE.

Początek strony

Początek strony



KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?