Gnóthaí institiúideacha


Eintiteas polaitiúil ar leith is ea an tAontas Eorpach. Stáit cheannasacha iad a chuid ball, a bhfuil comhúdarás acu i réimsí tábhachtacha rialtais le comhspriocanna a bhaint amach. Tá gach náisiúnach de Bhallstát ina shaoránach den Aontas, dá bharr sin tá de cheart aige páirt a ghlacadh i ndaonlathas an Aontais.

Ar nós stáit, tá córas reachtach (an Pharlaimint+ an Chomhairle), feidhmeannas (an Coimisiún) agus córas neamhspleách breithiúnais (an Chúirt Bhreithiúnais) ag an Aontas Eorpach.

Is sna conarthaí bunaitheacha a chaibidligh agus a dhaingnigh na Ballstáit atá cumhachtaí institiúidí an Aontais leagtha síos. I réimsí beartais lasmuigh de na conarthaí, tá saorchead ag na rialtais náisiúnta a gcuid ceannasachta féin a fheidhmiú.

Is iad an dá chonradh is tábhachtaí:

  • Conradh na Róimhe pdf - 533 KB [533 KB] български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Malti (mt) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) (1958), lenar cruthaíodh an t-eintiteas ar a dtugtar Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE)
  • Conradh Maastricht pdf - 10 MB [10 MB] dansk (da) Deutsch (de) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) italiano (it) Nederlands (nl) português (pt) (1993), ar a dtugtar an Conradh ar an Aontas Eorpach freisin.

Conarthaí tábhachtacha eile is ea an Ionstraim Eorpach Aonair (1987), lenar cruthaíodh an margadh aonair Eorpach, Conradh Amstardam (1999) agus Conradh Nice (2003). Is é Conradh Liospóin pdf - 3 MB [3 MB] čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Malti (mt) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv) (2009) an conradh is déanaí. Léasaíodh cuid de na conarthaí a tháinig roimhe leis.

Trí cinn d'institiúidí

Tá trí cinn d'institiúidí atá freagrach as beartais a cheapadh agus cinntí a dhéanamh:

  • Parlaimint na hEorpa
  • Comhairle an Aontais Eorpaigh
  • An Coimisiún Eorpach

Parlaimint na hEorpa

Bunaíodh Parlaimint na hEorpa le hionadaíocht dhíreach a dhéanamh ar shaoránaigh an Aontais. Cuireadh le cumhachtaí na Parlaiminte diaidh ar ndiaidh trí athruithe a dhéanamh ar bhunchonarthaí an Aontais. Is i 1979 a chaith saoránaigh an Aontais vóta den chéad uair leis an bParlaimint a thoghadh. I mBealtaine 2014 a toghadh an Pharlaimint reatha. Tréimhse cúig bliana a bheidh aici, agus tá 751 Fheisire as na 28 mBallstát inti.

Is é príomhról na Parlaiminte dréachtaí den reachtaíocht a chuireann an Coimisiún Eorpach chuici a ghlacadh in éineacht leis an gComhairle. Ról eile atá aici is ea buiséad an Aontais a rialú agus a fhormheas. Déanann an Pharlaimint maoirseacht ar an gCoimisiún freisin, agus tá de chumhacht aici na Coimisinéirí uile a chur as oifig san am céanna trí vóta cáinte.

An Chomhairle Eorpach

Tagann ceannairí stáit nó rialtais Bhallstáit an Aontais le chéile sa Chomhairle Eorpach ceithre huaire sa bhliain ar a laghad. Is féidir le hUachtarán na Comhairle cruinnithe breise a ghairm de réir mar is gá. Bíonn na cruinnithe ceaptha spreagadh a thabhairt agus tosaíochtaí polaitiúla a shainiú. Is trí chomhthoilíocht a dhéantar cinntí de ghnáth.

Cruinniú mullaigh is ea an Chomhairle go bunúsach, ach faoi Chonradh Liospóin tugadh stádas institiúide di, maille le huachtarán tofa.

Comhairle an Aontais Eorpaigh

Glór rialtais náisiúnta an Aontais í an Chomhairle, áit a dtagann airí ó gach tír le chéile cúpla uair gach mí. Tá feidhm reachtach aici, i bpáirt le Parlaimint na hEorpa, agus ról feidhmiúcháin, i bpáirt leis an gCoimisiún Eorpach. Tagann na hairí ábhartha le chéile chun beartais ar leith faoi chaidreamh seachtrach (nó eachtrach), gnóthaí airgeadais agus geilleagair, iompar, fuinneamh, talmhaíocht, srl. a phlé agus a chinneadh. Comhairle na nAirí, nó an Chomhairle, a thugtar uirthi de ghnáth.

Is trí thromlach cáilithe a ghlactar formhór na gcinntí, ach is gá aontoilíocht i réimsí áirithe, m.sh. cánachas, tearmann agus imirce nó beartas eachtrach agus slándála.

An Coimisiún Eorpach

Tá an Coimisiún neamhspleách ar na rialtais náisiúnta, agus déanann sé ionadaíocht ar leasanna an Aontais trí chéile. Tá ceithre ról thábhachtacha aige:

  • tograí a mholadh i dtaobh bheartais agus reachtaíocht an Aontais
  • féachaint chuige go gcloítear le téarmaí chonarthaí agus dhlíthe an Aontais (‘cosantóir na gconarthaí’)
  • beartais an Aontais, agus an buiséad do na beartais sin, a bhainistiú agus a chur chun feidhme
  • ionadaíocht a dhéanamh ar an Aontas ar fud an domhain maidir le cúrsaí atá faoi chúram an Choimisiúin.

Ceaptar foireann nua Coimisinéirí gach cúig bliana, tar éis na dtoghchán Eorpach. Déanann an Pharlaimint Uachtarán an Choimisiúin a thoghadh bunaithe ar mholadh ón gComhairle Eorpach. Is í Parlaimint na hEorpa a dhéanann na Coimisinéirí – duine as gach tír, faoi láthair – agus Uachtarán agus Leas-Uachtaráin an Choimisiúin a phromhadh sula dtagann siad in oifig.

An dlí a chosaint

Cinntíonn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh gurb ionann an tslí a ndéantar reachtaíocht an Aontais a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm i ngach tír san Aontas.

Is féidir leis an gCúirt rialú in aighnis dlí ina bhfuil Ballstáit den Aontas, institiúidí den Aontas, gnólachtaí nó daoine aonair páirteach. Breithiúna ó na Ballstáit uile a shuíonn sa chúirt, atá i Lucsamburg.

Institiúidí agus comhlachtaí an Aontais

8 bpríomhchomhlacht eile ag an Aontas a bhfuil cúraimí sonracha orthu:

  • an Banc Ceannais Eorpach – tá sé suite in Frankfurt agus déanann sé bainistiú ar bheartas airgeadaíochta an limistéir euro.
  • an Chúirt Iniúchóirí – seiceálann sí go bhfuil buiséad an Aontais, a mhaoinítear trí cháin agus trí dhleachtanna custaim, á chaitheamh mar is ceart.
  • an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí – seirbhís eachtrach agus slándála an Aontais, a bhfuil an tArdionadaí Englishitaliano i gceannas uirthi.
  • Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Coiste na Réigiún – comhlachtaí comhairliúcháin sa Bhruiséil a ionadaíonn fostaitheoirí, ceardchumainn, an tsochaí shibhialta agus an rialtas áitiúil agus réigiúnach.
  • an Banc Eorpach Infheistíochta – tá sé suite i Lucsamburg, agus maoiníonn sé tionscadail sna réigiúin is boichte san Aontas agus cabhraíonn sé le gnólachtaí beaga agus meánmhéide.
  • Ombudsman Eorpach – imscrúdaíonn sé gearáin faoi mhíriarachán in institiúidí an Aontais. Saoránaigh, gnólachtaí nó comhlachtaí eile a chuireann na gearáin sin isteach.
  • an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí – cinntíonn sé go ndéanann gach institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais a phróiseálann sonraí pearsanta saoránach ceart príobháideachais na saoránach sin a urramú.

Chun reachtaíocht an Aontais a chur chun feidhme go mion sna réimsí éagsúla ar fad, tá 40 gníomhaireacht ag an Aontas de chineálacha agus de mhéideanna éagsúla agus tá siad suite ar fud an Aontais.

Barr

Barr



TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?