De communicatierevolutie wordt aangezwengeld door de markt en de technologische ontwikkeling. De Europese Unie (EU) speelde hierbij een voortrekkersrol door zich in te zetten voor open markten, gelijke kansen voor alle marktdeelnemers, de belangen van de consument en technische normen. De concurrentie heeft geleid tot lagere prijzen en meer kwaliteit.
Het resultaat voor gebruikers en ondernemingen is dat goedkopere, betere en betrouwbaarder diensten worden aangeboden. De consument heeft nu meer keuze, zowel wat leveranciers als dienstverlening betreft. De vraag naar mobiele telefoons en internettoegang is geëxplodeerd. 96% van de scholen in de EU is nu online en 67% daarvan heeft een snelle breedbandaansluiting. Meer dan de helft van de bevolking gebruikt regelmatig.
Geen uitzondering meer: een doorsnee-internetter.
De EU heeft kort op de bal gespeeld
In 1998 heeft de EU haar telecommarkt volledig geliberaliseerd. Maar de digitalisering zorgde voor een steeds grotere toenadering tussen communicatie- en omroeptechnologie. Daardoor zag de EU zich gedwongen nieuwe grenzen te trekken voor de regelgeving. Sinds juli 2003 geldt er een nieuw regelgevingskader voor alle elektronische communicatienetwerken en -diensten. Na nog geen vijf jaar is dit regelgevingskader opnieuw aan herziening toe.
Van regulering tot mededinging
De voornaamste doelstellingen van het regelgevingskader van 2003 waren:
- de regelgevingsdruk voor de aanbieders van informatiediensten verminderen na een periode van meer toezicht onmiddellijk na de liberalisering,
- zorgen dat alle gebruikers toegang hebben tot een reeks basisdiensten (telefonie, fax, toegang tot het internet, gratis noodnummers) tegen betaalbare prijzen en dat gehandicapten niet van deze diensten verstoken blijven;
- de concurrentie nog meer stimuleren door de machtspositie van de vroegere nationale monopolies voor bepaalde telecomdiensten, zoals hogesnelheidstoegang tot het internet, te verzwakken.
De regels worden weliswaar zelfstandig toegepast door de toezichthouders in de lidstaten, maar deze coördineren hun beleid op EU-niveau onder meer via de zogenaamde Europese Groep van regelgevende instanties (ERG).
Eind 2007 heeft de Europese Commissie het startschot gegeven voor een nieuwe herziening van het regelgevingskader. De bedoeling is de regelgeving verder te vereenvoudigen en een Europees agentschap op te richten dat een deel van de regelgevingsbevoegdheid moet overnemen.
Een digitale kloof voorkomen
De EU vindt het enorm belangrijk dat burgers en bedrijven van de informatiemaatschappij profiteren. In 2006 heeft de Commissie zich ingezet voor een verlaging van de buitensporige tarieven voor het gebruik van de mobiele telefoon in het buitenland. Deze roamingtarieven zijn in 2007 met gemiddeld meer dan 60% gedaald. In 2008 en 2009 volgden minder grote tariefverlagingen.
Een andere prioriteit is te voorkomen dat er een "digitale kloof" ontstaat tussen de rijkere en armere (vaak perifere) EU-regio's, waar de toegang tot het internet en de nieuwe digitale diensten beperkter is, of tussen verschillende EU-lidstaten onderling.
De EU heeft diverse initiatieven genomen om huishoudens een snelle breedbandaansluiting te bezorgen, diensten op het gebied van e-business voor ondernemingen uit te breiden en overheidsdiensten online te brengen. Goede telecommunicatiediensten zijn onmisbaar voor een efficiënte en concurrerende productie- en dienstensector. Er zijn drie prioriteiten:
- Ondernemingen en burgers moeten goedkoop toegang hebben tot een kwalitatief hoogstaande communicatie-infrastructuur en een breed pakket aan diensten.
- Iedere burger moet de vaardigheden leren die vereist zijn om te leven en werken in de informatiemaatschappij.
- Levenslang leren is onmisbaar in het Europese sociale model.
Met internet sneller bij het loket
Dit initiatief, beter bekend als i2010, richt zich op de korte termijn. Breedbandtoegang tot internet, waarmee snelle, goedkope en permanente communicatie mogelijk is, wordt beschouwd als de voornaamste technologie om nieuwe toepassingen mogelijk te maken. Bijna 30% van de huishoudens in de EU heeft toegang tot breedband, maar voor de sinds 2004 toegetreden lidstaten ligt dit cijfer lager.
Onder het motto “Met internet sneller bij het loket” is ruim 90% van de aanbieders van overheidsdiensten in de Europese Unie nu online. Doel is om gemakkelijke elektronische toegang te geven tot 20 basisoverheidsdiensten (formulieren voor de belasting- of btw-aangifte, de inschrijving of overdracht van auto's, enz.).
Naast scholen en universiteiten moeten ook bibliotheken, musea en soortgelijke instellingen via breedbandnetwerken onderling worden gekoppeld. Bovendien moeten de EU-regeringen ervoor zorgen dat hun burgers toegang hebben tot online-gezondheidsdiensten, zoals informatie over ziektepreventie, elektronische medische dossiers, teleconsulting en elektronische terugbetaling van medische kosten.
