Zdrowie publiczne

Strategia i program działań UE w zakresie zdrowia

Działania UE opierają się na strategii [123 KB] „Razem na rzecz zdrowia”, która wyznacza trzy ambitne cele związane nie tylko z przedłużeniem średniej długości życia w UE, ale i zachowaniem lepszego stanu zdrowia obywateli. Cele te obejmują:

• promowanie zdrowia wśród starzejącego się społeczeństwa Europy
• chronienie obywateli przed zagrożeniami dla zdrowia
• wspieranie dynamicznych systemów opieki zdrowotnej i nowych technologii.

Program działań UE na rzecz zdrowia służy realizacji celów strategii. Działania UE mają uzupełniać, wspierać oraz wnosić wartość dodaną do wysiłków podejmowanych przez poszczególne kraje UE, zwłaszcza w zakresie:

• ochrony i promocji zdrowia – w tym zmniejszania dysproporcji dotyczących stanu zdrowia i dostępu do opieki zdrowotnej
• propagowania informacji i wiedzy na temat zdrowia
• ścisłej współpracy z zainteresowanymi stronami.

Programem zarządza Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Konsumentów, mieszcząca się w Luksemburgu.

Zapobieganie chorobom

Dbać o swoje zdrowie i chronić się przed chorobami możemy poprzez:

• właściwe odżywianie się i regularne zażywanie ruchu. Otyłość jest najczęstszą przyczyną chorób serca, cukrzycy oraz niektórych chorób nowotworowych. UE promuje odpowiedzialne znakowanie środków spożywczych, dzięki któremu konsumenci są poinformowani o tym, co jedzą.
• Regularne poddawanie się badaniom pozwalającym na wczesne diagnozowanie chorób. Komisja dąży do rozszerzenia w całej UE dostępu do badań przesiewowych w kierunku raka piersi, raka jelita grubego i raka szyjki macicy. W tym celu zachęca ekspertów z całej UE do dzielenia się wiedzą, stara się zapobiegać rozproszonym działaniom i powielaniu wysiłków, a także wspiera jak najskuteczniejsze wykorzystywanie zasobów w tej dziedzinie.
• Ograniczenie spożywania alkoholu i wyrobów tytoniowych. UE czuwa nad tym, by obywatele informowani byli o zagrożeniach dla zdrowia związanych ze szkodliwymi nawykami (paleniem, złym odżywianiem się, nadużywaniem alkoholu), które mogą powodować przewlekłe choroby.
• Poddawanie się szczepieniom, gdy jest to wskazane. UE oraz władze państw członkowskich starają się zachęcić jak największą ilość obywateli do szczepienia się przeciwko grypie sezonowej.

Wczesne ostrzeganie i reagowanie

Zagrożenia dla zdrowia publicznego to stały przedmiot obaw organów opieki zdrowotnej na całym świecie. UE pracuje wraz z państwami członkowskimi nad zapewnieniem stanu gotowości i zdolności reagowania (w tym systemów wczesnego ostrzegania) na wypadek wystąpienia takich zagrożeń, jak pandemia H1N1 (tzw. „świńskiej grypy”) w 2009 r.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób w Sztokholmie ocenia pojawiające się zagrożenia dla zdrowia, dzięki czemu UE może szybko na nie reagować.

Gromadzi ono i przekazuje informacje o istniejących i pojawiających się zagrożeniach. Wraz z krajowymi organami ochrony zdrowia centrum pracuje nad rozwojem europejskich systemów nadzoru.

Wyroby farmaceutyczne

Wszystkie nowe produkty lecznicze muszą zostać sprawdzone i zatwierdzone, zanim zostaną dopuszczone do sprzedaży w UE.

Po tym, jak zostaną już wprowadzone do obrotu, bezpieczeństwo ich stosowania nadal jest monitorowane. Dzięki swojemu systemowi nadzoru nad lekami UE może szybko podejmować niezbędne działania, np. zawiesić lub wycofać zezwolenie na sprzedaż danego leku, jeśli stwierdzono, że ma on szkodliwe skutki dla zdrowia.

Europejska Agencja Leków (EMA) , mieszcząca się w Londynie, sprawuje koordynację nad kontrolami jakości, bezpieczeństwa i skuteczności produktów leczniczych.

Badania i innowacje

W ramach siódmego programu ramowego na rzecz badań naukowych i rozwoju technologicznego (7. PR) UE przeznaczyła 6 mld euro na badania w zakresie zdrowia na okres 2007–2013. Środki te wykorzystane zostaną na:

• kliniczne zastosowania odkryć naukowych
• rozwijanie i zatwierdzanie nowych terapii
• propagowanie zdrowego trybu życia oraz profilaktyki zdrowotnej
• dalsze doskonalenie narzędzi diagnostycznych i technologii medycznych
• zapewnienie stabilnych i skutecznych systemów opieki zdrowotnej.

Powszechny dostęp do opieki zdrowotnej w całej UE

Chociaż wszyscy z reguły wolą, aby opieka zdrowotna była dostępna możliwie najbliżej miejsca, w którym mieszkają, istnieją sytuacje, w których skorzystanie z usług służby zdrowia w innym państwie jest łatwiejsze lub konieczne, np. dla mieszkańców regionów przygranicznych lub gdy specjalistyczne leczenie nie jest dostępne w kraju zamieszkania.

Nowe przepisy UE (które powinny zostać wdrożone przez państwa członkowskie przed 2013 r.) dotyczące praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej uściślą, jakie prawa przysługują Europejczykom chcącym leczyć się w innym kraju UE i uzyskać zwrot kosztów tego leczenia. Przepisy te:

• ułatwią również krajowym organom odpowiedzialnym za ochronę zdrowia ściślejszą współpracę i wymianę informacji na temat standardów jakości i bezpieczeństwa w opiece zdrowotnej
• zagwarantują uznawanie recept z jednego z krajów UE we wszystkich innych jej krajach
• stanowią pierwszy krok ku utworzeniu europejskich sieci referencyjnych, w ramach których eksperci w dziedzinie ochrony zdrowia z całej Europy będą mogli wymieniać się najlepszymi praktykami w dziedzinie opieki zdrowotnej.

Inna, funkcjonująca już inicjatywa – europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego – ułatwia turystom i podróżującym w interesach korzystanie z przysługujących im praw w przypadku, gdy potrzebują oni opieki medycznej w dowolnym miejscu w Europie.

Zdrowie – podejście globalne

Globalny aspekt polityki zdrowotnej odnosi się do problemów, które nie ograniczają się do jednego kraju i z którymi rząd żadnego z krajów nie poradzi sobie w pojedynkę. Problemy te rozwiązać można jedynie na szczeblu międzynarodowym poprzez konkretne działania w kluczowych obszarach takich jak: handel, migracje, bezpieczeństwo, bezpieczeństwo żywności oraz zmiany klimatu.

Komisja Europejska ściśle współpracuje z partnerami strategicznymi, takimi jak WHO, w oparciu o ramy światowej polityki zdrowotnej, która pozwoliła określić sześć największych wyzwań:

• równość
• spójność działań podejmowanych w odpowiedzi na globalizację
• dostęp i innowacje
• zdrowie jako element praw człowieka
• zarządzanie
• badania naukowe.

Inne istotne elementy to:

• solidarność na szczeblu światowym – przejawiająca się nie tylko poprzez pomoc dla rozwoju, ale również w obszarach polityki związanych z siłą roboczą czy dostępem do leków
• spójność między zewnętrzną i wewnętrzną polityką UE w tym zakresie.