Sláinte Phoiblí

Straitéis sláinte agus Clár Sláinte an AE

Tá gníomhaíocht an AE bunaithe ar a Straitéis Sláinte [123 KB] a leagann amach trí chuspóir uaillmhianacha le cuidiú le daoine maireachtáil, ní hamháin níos faide, ach maireachtáil ar bhonn níos sláintiúla freisin:

• ag cothú deá-shláinte in Eoraip atá ag dul in aois
• ag cosaint daoine ó bhagairtí shláinte
• ag tacú le córais sláinte dinimiciúla agus teicneolaíochtaí nua.

Cabhraíonn Clár Sláinte an AE le cuspóirí na stráitéise a bhaint amach d'fhonn comhlánú, tacú agus d'fhonn luach a chur leis na beartais agus le gníomhaíochtaí thíortha an AE, go háirithe:

• ag cosaint agus ag cur sláinte chun cinn - ag laghdú éagothroimí sláinte san áireamh
• ag soláthrú tuilleadh eolais agus tuilleadh faisnéise ar shláinte
• comhar láidir le páirtithe leasmhara.

Bainistíonn an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin um Shláinte agus Thomhaltóirí , atá bunaithe i Lucsamburg, an Clár.

Galair a chosc

Is féidir linn a lán a dhéanamh lenár sláinte féin a chosaint agus galair a choisc, mar shampla:

• Súil a choimead ar an ithe, ar an is ar an lúthchleasaíocht againn. Tá otracht ina príomhchúis le galar croí, diabéiteas agus le hailsí áirithe. Tá an AE ag obair chun lipéadú freagrach ar bhia a chothú ionas go mbeidh a fhios ag tomhaltóirí cad a itheann siad.
• Leas a bhaint as scéimeanna aimsiú luath. Tá an Coimisiún ag obair le go mbeidh fáil ar chláir scagthástála um ailse chíche, ailse cheirbheacs agus ailse cholaireacteach ar fud an AE, is ag tabhairt saineolaithe le chéile ón uile chearn den AE chun a gcuid eolais a roinnt, chun scaipeadh gníomhaíochta is dúbailt oibre a sheachaint, is chun an úsáid is fearr a bhaint as acmhainní sa réimse sin.
• Ag cur teorainn le húsáid alcóil agus tobac. Cinntíonn an AE go mbíonn saoránaigh ar an eolas faoi fhadhbanna sláinte atá nasctha le nósanna (toitíní, alcól, drochbhia) faoi deara galair ainsealacha.
• Vacsaíniú a úsáid nuair is cuí. Tá an AE agus údaráis náisiúnta ag lorg slite chun vacsaíniú séasúrach in aghaidh an fhliú a mhéadú.

Rabhaidh agus freagairtí luatha

Bíonn bagairtí ar shláinte an phobail mar chúis imní d'údaráis sláinte ar fud an domhain. Oibríonn an AE is a bhallstáit chun cumas ullmhúcháin is freagairte a thógáil (ar a n-áirítear córais luath-rabhaidh) chun na bagairtí sin a chosc – mar a tharla i gcás na paindéime H1N1 ('fliú na muc') in 2009.

Déanann an Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar i Stócólm measúnú ar bhagairtí sláinte a thagann chun cinn, rud a chuidíonn leis an AE freagairt thapa a thabhairt ar éigeandálaí sláinte phoiblí.

Roinneann sé eolais ar bhagairtí sláinte reatha agus atá ag teacht chun cinn, agus oibríonn sé lena chomhghleacaithe náisiúnta le faireachas galar ar fud na hEorpa a fhorbairt.

Cógais

Caithfear údarú a dhéanamh ar gach cógas sular féidir é a chur ar mhargadh an AE.

Ach iad a bheith údaraithe is curtha ar an margadh, déantar faireachán an shábháilteacht cógas i rith a ré. Cabhraíonn córas feighle cógas an AE lena chinntiú go ngníomhófar gan mhoill má thugann cógas aon éifeachtaí diúltacha tromchúiseacha, amhail an cead margaíochta a chur ar fionraí nó a tharraingt siar.

An an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA) , Londain, a chomhordaíonn measúnú eolaíoch ar mhianach, ar shábháilteacht is ar éifeachtacht na gcógas.

Taighde agus nuáil

Caithfidh an AE €6bn ar thaighde sláinte idir 2007-13 faoin Seachtú Clár Réime um Thaighde is um Fhorbairt Theicneolaíoch (FP7). Tá an bhéim ar:

• bunfhionnachtana a athrú ina bhfeidhmeanna cliniciúla
• teiripí nua a fhorbairt is a bhailíochtú
• straitéisí um shláinte a chothú is galair a chosc
• uirlisí diagnóise is teicneolaíochtaí leighis níos fearr
• córais éifeachtacha inbhuanaithe um chúram sláinte.

Rochtain ar chúram leighis gach áit san AE

Is gnách gur fearr le daoine cúram sláinte a fháil gar don bhaile, ach uaireanta is gá nó is fusa dul go tír eile san AE, mar shampla, nuair atá an tsaoráid sláinte is gaire díreach thar an teorainn i dtír eile, nó nuair ná fuil fáil ar shainchóireáil ach thar lear.

Tá dlí AE (atá le cur chun feidhme i dtíortha an AE faoi 2013) faoi chearta na n-othar i gcúram sláinte trasteorann a shoiléireoidh ceart na nEorpach cóireáil agus aisíoch a fháil i dtír eile san AE. Fairis sin, déanfaidh sé:

• níos fusa é do údaráis náisiúnta sláinte oibriú i gcomhar le chéile agus faisnéis a mhalartú ar mhianach is ar chaighdeáin sábháilteachta i gcúram sláinte
• a chinntiú go dtabharfar aitheantas dooidis i dtíortha eile san AE
• an tslí a ullmhú do "Líonraí Tagartha Eorpacha" de lárionionaid saineolais speisialaithe, ionas go roinnfidh saineolaithe sláinte ar fud na hEorpa dea-chleachtais faoi chúram sláinte.

Tá tionscnamh eile ann cheana féin - an Cárta Eorpach um Árachas Sláinte - a éascaíonn do lucht gnó is saoire a gceart ar chúram sláinte a éileamh má thiteann breoiteacht orthu agus iad i dtír eile san AE nó san Eoraip.

Sláinte - cur chuige domhanda

Is ionann sláinte dhomhanda agus ceisteanna a théann thar theorainneacha is rialtais náisiúnta agus ná féidir tionchar a imirt orthu ach amháin ar an leibhéal domhanda. Ina measc tá trádáil, imirce, slándáil, slándáil bia agus athrú na haeráide.

Oibreoidh Coimisiún an AE go dlúth le comhpháirtithe straitéiseacha amhail an ESD laistigh de chreat beartais sláinte dhomhanda, ina n-aithnítear sé mhór-dhúshlán:

• cothromas
• comhleanúnachas ag freagairt ar dhomhandú
• rochtain agus nuáil
• sláinte mar cheart an duine
• rialachas
• taighde.

Príomhthéamaí eile atá san áireamh:

• dlúthpháirtíocht ag leibhéal domhanda - ní i gcúnamh forbartha amháin, ach i mbeartais a bhaineann leis an lucht oibre agus rochtain ar leigheasanna
• comhleanúnachas idir beartais AE ábhartha inmheánacha agus beatais AE ábhartha seachtracha.