Zwalczanie nadużyć finansowych


Przemyt papierosów, fałszowanie monet euro, uchylanie się od zapłaty cła za importowaną odzież lub obuwie, dopłaty do nieistniejących plantacji pomarańczy – to tylko przykłady nadużyć, których koszty ponoszą europejscy podatnicy.

Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) zatrudnia 430 specjalistów z różnych dziedzin, których zadaniem jest wykrywanie oszustw i poważnych uchybień oraz ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej i podatników.

Aby zgłosić podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego, można skorzystać z systemu powiadamiania o nadużyciach finansowych, którym zarządza OLAF.

Urzędnicy kontrolują przewożone towary © OLAF

Wykrywanie przemycanych towarów

Misja OLAF-u

Główne zadania OLAF-u i jego kompetencje w zakresie prowadzenia dochodzeń administracyjnych opisano w rozporządzeniu (WE) nr 1073/1999.

Zadania Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych są następujące:

  • ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej poprzez prowadzenie dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych, korupcji oraz wszelkich innych działań niezgodnych z prawem
  • wykrywanie i badanie poważnych kwestii związanych z wypełnianiem obowiązków służbowych przez członków i pracowników instytucji i organów UE, które mogą prowadzić do wszczęcia postępowań dyscyplinarnych lub karnych
  • wspieranie Komisji Europejskiej w formułowaniu i wdrażaniu zasad polityki zapobiegania nadużyciom finansowym i wykrywania ich.

Wykonując swoje zadania w skuteczny sposób, OLAF wspomaga wysiłki instytucji UE zmierzające do zagwarantowania jak najlepszego wykorzystania pieniędzy podatników.

Postępowanie dochodzeniowe

OLAF uzyskuje informacje ze źródeł publicznych (instytucje UE i władze krajowe) i prywatnych (osoby prywatne, firmy i inne podmioty zgłaszające przypadki naruszenia).

Dział selekcji i kontroli dochodzeń wydaje opinie w sprawie wszczęcia lub oddalenia sprawy, w zależności od tego, czy informacje:

  • wchodzą w zakres kompetencji OLAF-u
  • są wystarczające do wszczęcia postępowania
  • wchodzą w zakres priorytetów polityki dochodzeniowej OLAF-u.

Na podstawie tej opinii dyrektor generalny wszczyna sprawę lub ją oddala.

W ramach dochodzeń realizowane są różne czynności: wywiady, kontrole lokali, kontrole na miejscu, czynności dowodowe, wizyty dochodzeniowe w krajach spoza UE oraz sprawdzanie, czy działania dochodzeniowe i wnioski są zgodne z prawem. OLAF może również koordynować działania, jakie w dziedzinie zwalczania nadużyć finansowych podejmują kraje UE.

Po zakończeniu etapu dochodzenia dyrektor generalny wydaje zalecenia co do tego, jakie działania należy podjąć. Następnie sprawozdanie końcowe dotyczące sprawy przekazywane jest instytucjom, organom, biurom i agencjom UE lub państwom członkowskim, których dotyczy.

OLAF monitoruje również proces stosowania się do wydanych zaleceń, czyli prowadzenie śledztwa, ściganie przestępców, wydawanie wyroków skazujących, windykację należności oraz podejmowanie środków dyscyplinarnych.

Przykłady dochodzeń, jakie prowadzi OLAF, obejmują następujące przypadki:

  • nieprawidłowe wykorzystanie funduszy unijnych na projekty w dziedzinie pomocy zewnętrznej, rolnictwa, środowiska itp.
  • uchylanie się importerów od płacenia ceł i podatków
  • przemyt papierosów przez zorganizowane grupy przestępcze
  • sprzeniewierzenie środków na pomoc zewnętrzną
  • finansowanie nieistniejących produktów rolnych (np. drzew owocowych, które nigdy nie zostały posadzone)
  • nieprawidłowości podczas przetargów
  • konflikt interesów
  • ujawnianie pytań z testów konkursowych i wzorów odpowiedzi.

Wkład OLAF-u na rzecz zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania

Jeśli chodzi o prewencję, OLAF odgrywa kluczową rolę w opracowywaniu kompleksowej polityki zwalczania nadużyć finansowych. W ramach nowej strategii Komisji na rzecz zwalczania tych nadużyć (CAFS), którą przyjęto w czerwcu 2011 r., OLAF ustanowił w Komisji sieć prewencji oraz wykrywania nadużyć finansowych. Ta sieć współpracy obejmuje wszystkie dyrekcje Komisji oraz państwa członkowskie i udziela porad i wsparcia, w tym również w kwestii zarządzania ryzykiem nadużyć finansowych.

OLAF stworzył również specjalną stronę internetową poświęconą nadużyciom finansowym DeutschEnglishfrançais, która oferuje urzędnikom Komisji najbardziej aktualne informacje o zagrożeniach związanych z nadużyciami finansowymi, jakie mogą się pojawić przy wdrażaniu unijnej polityki. Na stronie można znaleźć akty prawne oraz informacje dotyczące szkoleń i doświadczeń różnych służb w dziedzinie zwalczania nadużyć. Dzięki temu osoby odpowiedzialne za działania w zakresie zwalczania nadużyć dysponują narzędziami służącymi do zapobiegania tego rodzaju praktykom i ich wykrywania.

W ramach realizacji działań związanych ze strategią Komisji na rzecz zwalczania nadużyć finansowych uzyskano już konkretne rezultaty. Są to:

  • wprowadzenie do wniosków ustawodawczych przepisów dotyczących nadużyć finansowych lub zaostrzenie tych zapisów
  • przyjęcie planu działań na rzecz walki z przemytem papierosów i alkoholu na wschodniej granicy UE
  • opublikowanie i rozpowszechnienie zbioru przypadków w zakresie działań strukturalnych.

Zwalczanie nadużyć finansowych wymaga współpracy specjalistów z wielu dziedzin

Programy „Herkules” i „Perykles”

OLAF zarządza programem „Herkules DeutschEnglishfrançais”, którego celem jest zwalczanie nadużyć i korupcji godzących w interesy finansowe Unii, oraz programem „Perykles DeutschEnglishfrançais” mającym lepiej chronić banknoty i monety euro w Europie i na świecie.

Ustalenia o współpracy administracyjnej

Urzędnicy OLAF-u prowadzą kontrole na terenie przedsiębiorstw mających siedzibę w krajach UE oraz w niektórych krajach trzecich. W tym celu urząd i jego partnerzy przyjmują ustalenia o współpracy administracyjnej DeutschEnglishfrançais, aby uprościć regularną współpracę w takich dziedzinach, jak przekazywanie informacji lub prowadzenie dochodzeń.

Wspólne operacje celne

Organy celne państw członkowskich UE, jak również niektórych krajów spoza UE, we współpracy z OLAF-em przeprowadzają regularnie wspólne operacje celne oraz specjalne kontrole na poziomie europejskim. Są to skoordynowane operacje o ograniczonym czasie trwania, nastawione na konkretny cel i zmierzające do zwalczania przemytu towarów o znaczeniu strategicznym i nadużyć finansowych w niektórych obszarach wysokiego ryzyka lub na określonych szlakach handlowych.

Tego rodzaju operacje może organizować OLAF lub państwa członkowskie we współpracy z nim.

Na przykład w ramach operacji „Sirocco” English, którą urząd przeprowadził w czerwcu 2010 r. z udziałem urzędów celnych z 27 ówczesnych państw członkowskich i 11 krajów partnerskich spoza UE przejęto około 40 mln papierosów, 1,2 tony tytoniu papierosowego, 7 tys. litrów alkoholu oraz 8 mln innych podrabianych produktów. Operacji wsparcia udzieliły Interpol, Europol oraz Światowa Organizacja Celna. Gdyby przemytnikom udało się przewieźć to wszystko przez granicę, uniknęliby zapłacenia 8 mln euro w cłach i akcyzie za same papierosy, nie licząc innych przemycanych dóbr.

Dobrym przykładem na to, jak OLAF wspiera operacje organizowane przez państwa członkowskie, jest operacja „Barrel” English zorganizowana przez polską służbę celną w październiku 2011 r. W wyniku pierwszej wspólnej operacji celnej ukierunkowanej na transport kolejowy na wschodniej granicy UE przejęto około 1,2 mln papierosów. Dzięki temu budżet unijny i budżety państw UE ominęła potencjalna strata rzędu 250 tys. euro w cłach i podatkach.

Udaremnianie prób przemytu papierosów

Uchylanie się od zapłaty akcyzy i cła nałożonych na papierosy (głównie poprzez próby przemytu) to jedna z głównych kategorii nadużyć, których zwalczaniem zajmuje się OLAF. W ramach pojedynczej operacji przeprowadzonej w kwietniu 2011 r. we współpracy z niemieckimi, litewskimi i polskimi organami celnymi przechwycono blisko 70 mln papierosów, co oznacza z punktu widzenia europejskiego podatnika uniknięcie strat w wysokości 6 mln euro.

Aby wspólnie przeciwdziałać nielegalnemu handlowi produktami tytoniowymi, wszystkie kraje UE podpisały porozumienia w sprawie zwalczania przemytu i podrabiania papierosów z firmami Philip Morris International (PMI), Japan Tobacco International (JTI), British American Tobacco (BAT) i Imperial Tobacco Limited (ITL).

Monety euro pod lupą

Od chwili wprowadzenia wspólnej waluty w 2002 r. fałszowanie monet euro doprowadziło już do strat finansowych w wysokości co najmniej 50 mln euro. 5 lutego 2013 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie dyrektywy dotyczącej ochrony euro i innych walut za pośrednictwem prawa karnego przed fałszowaniem DeutschEnglishfrançais. Celem zaproponowanych przepisów jest lepsza ochrona euro dzięki skuteczniejszym przepisom i procedurom karnym i określeniu minimalnych sankcji.

OLAF kieruje również Europejskim Centrum Naukowo-Technicznym DeutschEnglishfrançais, które bada sfałszowane monety euro. W 2011 r. z obiegu usunięto 157 tys. sfałszowanych monet euro – w 2010 r. było ich 186 100. Fałszerze najchętniej podrabiają monety o nominale 2 euro, które w 2011 r. stanowiły ponad dwie trzecie wszystkich sfałszowanych monet.

Monety euro © Carofoto

Uważaj na fałszywe monety

Perspektywy

OLAF opracowuje inicjatywy prawne służące zapewnieniu lepszej ochrony interesów finansowych UE i prowadzi związane z nimi negocjacje.

Ochrona interesów finansowych UE

UE i państwa członkowskie są zobowiązane do zwalczania nadużyć finansowych i wszelkich innych niezgodnych z prawem działań naruszających interesy finansowe Unii. Choć wraz z upływem czasu przyjmowano instrumenty prawne w tym zakresie, wciąż jeszcze istnieją różnice w przepisach i praktykach. Powoduje to niespójności w poziomie zapewniania ochrony funduszom publicznym UE i stosowania kar w przypadku naruszeń.

Biorąc pod uwagę aktualną trudną sytuację gospodarczą, Komisja podkreśla, że ochrona interesów finansowych UE jest kwestią o znaczeniu strategicznym. Należy bowiem zagwarantować, że finanse publiczne będą stabilne, a pieniądze przekazane przez podatników UE − wydawane jak najbardziej racjonalnie.

W maju 2011 r. Komisja opublikowała komunikat w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej . Wymieniono w nim kilka obszarów, w których prawo karne i dochodzenia administracyjne mogłyby zostać zastosowane do ulepszenia poziomu ochrony interesów finansowych UE.

Aby wdrożyć ten komunikat, 12 lipca 2012 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie dyrektywy dotyczącej ochrony interesów finansowych UE za pomocą prawa karnego, COM (2012)363. Wniosek obejmuje inicjatywy dalszego ujednolicenia poziomu przestępstw i kar w ramach prawa karnego materialnego, aby chronić interesy finansowe UE przy pomocy środków odstraszających. Został on przedstawiony Radzie, a w negocjacjach Komisję reprezentować będą OLAF i Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości.

Prokuratura Europejska

Zwalczanie przestępstw godzących w interesy finansowe UE wymaga działań w całej Unii. Zasady terytorialności i jurysdykcji stosowane w skali krajowej nie zapewniają odpowiednich ram do rozwiązywania najbardziej skomplikowanych spraw, które z natury rzeczy mają wymiar europejski i wykraczają poza kontekst krajowy. W czerwcu 2013 r. Komisja zamierza wystąpić z wnioskiem ustawodawczym dotyczącym utworzenia Prokuratury Europejskiej, która ma koncentrować się na ochronie interesów finansowych Unii. Urząd ten będzie miał znaczący wkład na rzecz wykrywania i ścigania przestępstw związanych z nadużyciami finansowymi lub nieprawidłowościami mającymi wpływ na budżet UE.

Początek strony

Początek strony



KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?