Bezpieczeństwo żywności

Unijna strategia bezpieczeństwa żywności opiera się na trzech filarach. Są to:

• kompleksowe prawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz zwierzęcych oraz higieny żywności
• rzetelne ekspertyzy naukowe będące podstawą do podejmowania decyzji
• egzekwowanie przepisów i kontrola.

a także specjalne środki w dziedzinach wymagających zapewnienia konsumentom szczególnej ochrony. Są to:

• stosowanie pestycydów, suplementów żywnościowych, barwników, antybiotyków lub hormonów
• dodawanie do żywności witamin i składników mineralnych oraz podobnych substancji
• stosowanie produktów mających kontakt ze środkami spożywczymi, np. opakowań plastikowych
• etykietowanie składników żywności, które mogą powodować reakcje alergiczne, oraz stosowanie na etykietach sformułowań takich jak „produkt o niskiej zawartości tłuszczu” czy „produkt bogaty w błonnik”.

Ochrona różnorodności

UE dokłada wszelkich starań, aby tradycyjna żywność nie musiała być wycofywana z rynku z powodu obowiązujących norm oraz aby wspólne przepisy nie utrudniały innowacji i nie wpływały negatywnie na jakość.

Kiedy nowe państwo członkowskie przystępuje do UE (a więc i do jednolitego rynku europejskiego), często wprowadza się środki przejściowe, które mają ułatwić mu dostosowanie się do surowych unijnych norm bezpieczeństwa żywności. Podczas okresu przejściowego dany kraj nie może eksportować żywności, która nie spełnia tych norm.

W przypadku żywności modyfikowanej genetycznie, żywności pochodzącej od sklonowanych zwierząt albo produkowanej przy użyciu nanotechnologii Komisja kieruje się zasadą odpowiedzialnych innowacji. Są one dla obywateli UE najwyższą gwarancją bezpieczeństwa i mogą stanowić silny impuls do rozwoju gospodarczego.

Dobrostan zwierząt

Zwierzęta można przewozić w całej UE, pod warunkiem że normy w zakresie zdrowia zwierząt i ich dobrostanu, które mają zastosowanie w gospodarstwie, są przestrzegane również podczas transportu. W przypadku pojawienia się ogniska choroby zwierzęcej UE podejmuje natychmiastowe działania, a w razie potrzeby wstrzymuje wymianę handlową.

Unijny paszport dla zwierząt ułatwia podróżowanie ze zwierzętami domowymi. Jednak, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób, w odniesieniu do zwierząt domowych stosuje się takie same środki ostrożności jak w przypadku innych zwierząt.

Zdrowie roślin

Wszystkie rośliny i wszelki materiał roślinny można przewozić w obrębie UE pod warunkiem, że są one wolne od szkodników. Badania przesiewowe importowanego materiału roślinnego i monitorowanie terytorium UE pomagają we wczesnym wykryciu nowych szkodników.

Dzięki temu można podejmować działania zapobiegawcze i uniknąć stosowania środków zwalczających szkodniki, takich jak pestycydy. Paszport roślin dołączony do młodego drzewka wskazuje, że zostało ono wyhodowane w odpowiednich warunkach.

Wczesne ostrzeganie

W Unii Europejskiej funkcjonuje system wczesnego ostrzegania, mający na celu ochronę ludzi przed ryzykiem wystąpienia zatrucia pokarmowego. System pozwala również wykryć, czy dany środek spożywczy zawiera substancje zakazane lub zbyt duże ilości substancji niebezpiecznych, takich jak pozostałości leków weterynaryjnych w mięsie czy rakotwórcze barwniki w żywności.

W obliczu zagrożenia w całej UE uruchamiany jest system alarmowy. Czasami wystarczy zablokować tylko jedną partię towaru, a czasami trzeba zatrzymać wszystkie partie danego produktu wysyłane z danego gospodarstwa, portu czy fabryki. Produkty już znajdujące się w magazynach i sklepach również mogą zostać wycofane.

Identyfikowalność i zarządzania ryzykiem

Jeżeli wystąpią znaczne ogniska chorób zwierzęcych lub przypadki zatruć pokarmowych wpływających na europejskich konsumentów, organy UE mogą prześledzić przemieszczanie produktów żywnościowych na całej drodze łańcucha produkcyjnego. Dotyczy to zarówno żywych zwierząt, jak i produktów pochodzenia zwierzęcego oraz roślin.

Identyfikowalność i funkcje zarządzania ryzykiem umożliwia system TRACES (ekspercki system kontroli handlu), elektroniczny systemu kontroli granicznych i certyfikacji towarów podlegających wymianie handlowej.

Decyzje podejmowane w oparciu o rzetelne podstawy naukowe

Wyniki badań naukowych to podstawa, na której UE opiera się przy podejmowaniu decyzji dotyczących żywności. Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) udziela porad przy opracowywaniu prawodawstwa oraz doradza decydentom w przypadku wystąpienia zagrożeń związanych z bezpieczeństwem żywności.

Komisja stosuje zasadę ostrożności: jeśli naukowcy stwierdzą, że istnieje choćby potencjalne ryzyko, podejmuje bezzwłoczne działania.

Egzekwowanie przepisów i kontrola

Komisja egzekwuje stosowanie wspólnotowego prawa dotyczącego pasz i żywności, sprawdzając, czy państwa członkowskie dokonały prawidłowej transpozycji prawodawstwa UE do prawa krajowego oraz czy zostało ono prawidłowo wprowadzone w życie, a także poprzez przeprowadzanie kontroli na miejscu, zarówno w UE jak i poza jej granicami.

Biuro Żywności i Weterynarii (FVO) Komisji przeprowadza kontrole w poszczególnych zakładach produkcji żywości. Jego głównym zadaniem jest jednak sprawdzanie, czy rządy państw UE i innych krajów dysponują odpowiednimi mechanizmami gwarantującymi, że krajowi producenci żywności przestrzegają surowych unijnych norm bezpieczeństwa. Od 2013 r. zakresem działań FVO zostały objęte wyroby medyczne.

Początek strony

Instytucje i organy UE

• Komisja Europejska
  • Bezpieczeństwo żywności
  • Zdrowie publiczne
  • Sprawy konsumentów
• Parlament Europejski
  • Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
• Rada Unii Europejskiej
  • Rada ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów
• Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
  • Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego
• Komitet Regionów
  • Komisja Zasobów Naturalnych (NAT)
• Agencje UE
  • Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności

Wsparcie finansowe

• Zaproszenia do składania ofert (zamówienia publiczne)

Publikacje, biuletyny informacyjne i statystyki

• Publikacje
• Biuletyny
• Statystyki

Prawodawstwo

• Prawodawstwo UE w skrócie - bezpieczeństwo żywności
• Obowiązujące prawodawstwo dotyczące bezpieczeństwa żywności (pełna treść)
• Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej - Artykuł 168 (ochrona zdrowia publicznego), Artykuł 169 (ochrona konsumentów)