You are here:

Bezpieczeństwo żywności w UE

Polityka UE na rzecz bezpieczeństwa żywności – na każdym z etapów łańcucha żywnościowego, od produkcji do konsumpcji – ma na celu zagwarantowanie:

  1. bezpiecznej, pożywnej żywności i paszy dla zwierząt
  2. wysokich standardów w zakresie zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz ochrony roślin
  3. jasnych informacji na temat pochodzenia, zawartości/etykietowania oraz wykorzystania żywności.

Polityka UE w dziedzinie żywności opiera się na:

  • kompleksowym prawodawstwie w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz zwierzęcych oraz higieny żywności
  • rzetelnych ekspertyzach naukowych będących podstawą do podejmowania decyzji
  • egzekwowaniu przepisów i inspekcjach.

W niektórych dziedzinach wymagających zapewnienia konsumentom szczególnej ochrony obowiązują również specjalne przepisy dotyczące:

  • stosowania pestycydów, suplementów żywnościowych, barwników, antybiotyków i hormonów
  • dodawania do żywności substancji takich jak konserwanty i środki aromatyzujące
  • stosowania produktów mających kontakt ze środkami spożywczymi, np. opakowań plastikowych
  • etykietowania składników żywności, które mogą powodować reakcje alergiczne
  • stosowania na etykietach sformułowań takich jak „produkt o niskiej zawartości tłuszczu” czy „produkt bogaty w błonnik”.

Ochrona różnorodności na rynku produktów żywnościowych w UE

UE dokłada wszelkich starań, aby tradycyjna żywność nie musiała być wycofywana z rynku z powodu obowiązujących norm oraz aby wspólne przepisy nie utrudniały innowacji i nie wpływały negatywnie na jakość.

Kiedy nowe państwo członkowskie przystępuje do UE (a więc i do jednolitego rynku europejskiego), często wprowadza się środki przejściowe , które mają ułatwić mu dostosowanie się do surowych unijnych norm bezpieczeństwa żywności. Podczas okresu przejściowego dany kraj nie może eksportować żywności, która nie spełnia tych norm.

W przypadku żywności modyfikowanej genetycznie, żywności pochodzącej od sklonowanych zwierząt albo produkowanej przy użyciu nanotechnologii Komisja kieruje się zasadą odpowiedzialnych innowacji. Są one dla obywateli UE gwarancją bezpieczeństwa i sprzyjają rozwojowi gospodarczemu.

Eliminowanie ognisk chorób zwierzęcych

Zwierzęta można przewozić w całej UE, pod warunkiem że normy w zakresie zdrowia zwierząt i ich dobrostanu, które mają zastosowanie w gospodarstwie, są przestrzegane również podczas transportu. W przypadku pojawienia się ogniska choroby zwierzęcej UE posiada procedury i mechanizmy umożliwiające natychmiastowe działania, a w razie potrzeby wstrzymuje wymianę handlową dla danego produktu lub produktów.

Unijny paszport dla zwierząt ułatwia podróżowanie ze zwierzętami domowymi (koty, psy i fretki). Jednak aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób, w odniesieniu do zwierząt domowych stosuje się takie same środki ostrożności jak w przypadku innych zwierząt.

Zdrowie roślin

W obrębie UE można przewozić wszystkie rośliny i wszelki materiał, pod warunkiem że są one wolne od szkodników. Badania przesiewowe importowanego materiału roślinnego i monitorowanie terytorium UE pomagają we wczesnym wykryciu nowych szkodników.

Oznacza to, że można podejmować działania zapobiegawcze, a w związku z tym unikać stosowania środków zwalczających szkodniki, takich jak pestycydy. Paszport roślin dołączony do młodego drzewka wskazuje, że zostało ono wyhodowane w odpowiednich warunkach.

System wczesnego ostrzegania

W Unii Europejskiej funkcjonuje system wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, mający na celu ochronę ludzi przed żywnością, która nie spełnia europejskich wymogów w zakresie bezpieczeństwa żywności. System pozwala również wykryć, czy dany środek spożywczy zawiera substancje zakazane lub zbyt duże ilości substancji niebezpiecznych, takich jak pozostałości leków weterynaryjnych w mięsie czy rakotwórcze barwniki w żywności.

W obliczu zagrożenia w całej UE uruchamiany jest system alarmowy. Czasami wystarczy zablokować tylko jedną partię towaru, a czasami konieczne jest zatrzymanie wszystkich partii danego produktu wysyłanych z danego gospodarstwa, portu czy fabryki. Produkty już znajdujące się w magazynach i sklepach również mogą zostać wycofane.

Identyfikowalność i zarządzanie ryzykiem

Jeżeli wystąpią poważne ogniska chorób zwierzęcych lub przypadki zatruć pokarmowych, organy UE mogą prześledzić przemieszczanie produktów żywnościowych na całej drodze łańcucha produkcyjnego. Dotyczy to zarówno żywych zwierząt, jak i produktów pochodzenia zwierzęcego oraz roślin.

Identyfikowalność i funkcje zarządzania ryzykiem umożliwia system TRACES (ekspercki system kontroli handlu) – elektroniczny system kontroli granicznych i certyfikacji towarów podlegających wymianie handlowej.

Decyzje podejmowane w oparciu o rzetelne podstawy naukowe

Polityka UE w dziedzinie bezpieczeństwa żywności opiera się na wiedzy naukowej. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa żywności (EFSA) Wybierz wersję językową tego linka   Deutsch (de) English (en) français (fr) italiano (it) udziela Komisji Europejskiej i państwom członkowskim niezależnych porad naukowych przy opracowywaniu prawodawstwa oraz doradza decydentom w przypadku wystąpienia zagrożeń związanych z bezpieczeństwem żywności.

Komisja stosuje zasadę ostrożności – jeśli naukowcy stwierdzą, że istnieje choćby potencjalne ryzyko, podejmuje bezzwłoczne działania .

Egzekwowanie przepisów i kontrola

Komisja egzekwuje stosowanie prawa żywnościowego UE poprzez:

  • sprawdzanie, czy wszystkie państwa UE dokonały prawidłowej transpozycji prawodawstwa UE do prawa krajowego oraz jego wdrożenia
  • przeprowadzanie kontroli na miejscu, zarówno w UE, jak i poza jej granicami przez Biuro Żywności i Weterynarii (FVO) .

Biuro ds. Żywności i Weterynarii przeprowadza kontrole w poszczególnych zakładach produkcji żywości. Jego głównym zadaniem jest jednak sprawdzanie, czy rządy państw UE i innych krajów dysponują odpowiednimi mechanizmami gwarantującymi, że krajowi producenci żywności przestrzegają surowych unijnych norm bezpieczeństwa. Od 2013 r. zakresem działań biura zostały objęte wyroby medyczne.