You are here:

Sábháilteacht bia san Aontas Eorpach

Faoi bheartas sábháilteachta bia an Aontais Eorpaigh, clúdaítear gach uile chéim ó fhoinse an bhia féin go dtí go gcuirtear an bia ar phláta. Tá sé ceaptha na nithe seo a leanas a chinntiú:

  1. bia cothaitheach sábháilte don duine agus d'ainmhithe
  2. sláinte agus leas ainmhithe agus cosaint plandaí ar ardchaighdeán
  3. eolas soiléir ar fhoinse, ar chomhábhar/lipéadú agus ar úsáid bhia.

Is éard atá i mbeartas bia an Aontais Eorpaigh:

  • reachtaíocht chuimsitheach ar shábháilteacht bhia an duine agus sábháilteacht beatha ainmhithe agus sláinteachas bia
  • comhairle eolaíoch fhónta ar féidir cinntí a bhunú uirthi
  • forfheidhmiú agus seiceálacha.

Agus tá rialacha speisialta ann maidir leis na nithe seo a leanas nuair is gá na tomhaltóirí a chosaint:

  • úsáid lotnaidicídí, forlíontaí bia, dathán, frithbheathach agus hormón
  • breiseáin bhia ar nós leasaitheach agus blastán
  • substaintí a bhíonn i dteagmháil le hearraí bia, m.sh. pacáistíocht phlaisteach
  • lipéadú comhábhar a d'fhéadfadh bheith ina gcúis le hailléirgí
  • Maíomh i leith sláinte, mar shampla 'beagmhéathras' agus 'bia ina bhfuil neart snáithín'.

Slí don ilchineálacht ar mhargadh bia an Aontais

Déanann an tAontas Eorpach an-obair lena chinntiú nach mbaintear táirgí bia traidisiúnta den mhargadh agus nach gcuirtear isteach ar an nuálaíocht ná ar chaighdeáin mar thoradh ar chaighdeáin bhia an Aontais.

Nuair a thagann tíortha nua isteach san Aontas Eorpach agus sa mhargadh aonair, d'fhéadfadh sé go mbeadh gá acu le bearta idirthréimhseacha go dtí go mbeidh sé ar a gcumas ardchaighdeáin shábháilteachta bia an Aontais a chomhlíonadh. Idir an dá linn, ní féidir leo earraí bia nach gcomhlíonann na caighdeáin sin a easpórtáil.

I gcás bia ina bhfuil orgánaigh ghéinmhodhnaithe (OGManna), nó lena mbaineann clónáilnanaitheicneolaíocht ('bianna núíosacha') , tá an Coimisiún i bhfách le nuálaíocht chúramach. Mar thoradh air sin, cinntítear an tsábháilteacht agus spreagtar fás geilleagrach.

Galair ainmhithe – srian a choinneáil ar ráigeanna

Is féidir ainmnithe a bhogadh gan bhac ar fud an Aontais. Ach caithfear na caighdeáin sláinte agus leasa a bhíonn i bhfeidhm ar an bhfeirm a chomhlíonadh le linn an iompair freisin. Nuair a tharlaíonn ráigeanna de ghalair ainmhithe, tá sásraí agus córais ag an Aontas Eorpach chun gníomhú go mear agus táirgí a chosc más gá.

Is féidir le daoine a bpeataí (cait, madraí agus firéid) a thabhairt leo agus iad ag taisteal ach ‘pas peata’ de chuid an Aontais a fháil dóibh. Chun leathadh galar a chosc, áfach, tá réamhchúraimí speisialta i bhfeidhm i leith peataí díreach mar atá i leith ainmhithe eile.

Plandaí a choinneáil folláin

Níl aon chosc ar phlanda agus ábhar plandaí a bhogadh ar fud an Aontais, fad is atá siad saor ó lotnaidí. Cabhraíonn an scagadh a dhéantar ar ábhar plandaí iompórtáilte, agus an mhonatóireacht a dhéantar ar chríoch an Aontais, le lotnaidí nua a bhrath go han-luath.

Mar gheall air sin is féidir tabhairt faoi bhearta coisctheacha, rud a sheachnódh bearta leigheasacha ar nós úsáid lotnaidicídí. Tugann 'pas planda' a ghabhann le crann óg le fios gur fhás sé faoi dhálaí folláine.

Luathrabhadh

Tá córas luathrabhaidh ag an Aontas Eorpach –  RASFF – chun daoine a chosaint ar bhia nach gcomhlíonann rialacha na hEorpa maidir le sábháilteacht bia. Aimsíonn an córas sin freisin earraí bia ina bhfuil substaintí toirmiscthe nó méideanna iomarcacha de shubstaintí ardriosca, m.sh. iarmhar de chógas tréidliachta i bhfeoil nó datháin charcanaigineacha i mbia.

Nuair a bhraitear bagairt ar bhia, tugtar foláireamh ar fud an Aontais. B'fhéidir nach mbeadh ag teastáil ach baisc amháin a stopadh, ach, más gá, cuirfear stop le gach lastas de tháirge áirithe ó fheirm, ó mhonarcha nó ó chalafort iontrála. D’fhéadfadh sé go ndéanfaí táirgí atá i dtrádstórais agus i siopaí cheana féin a bhaint de na seilfeanna.

Inrianaitheacht agus bainistiú riosca

Aon uair a bhíonn tomhaltóirí san Eoraip i mbaol de bharr ráigeanna suntasacha de ghalair ainmhithe nó de nimhiú bia, is féidir le húdaráis an Aontais Eorpaigh gluaiseacht na dtáirgí bia a rianú siar sa slabhra táirgeachta – is cuma an beostoic, táirgí de bhunús ainmhí nó táirgí de bhunús planda iad.

Is é an córas leictreonach faisnéise tréidliachta TRACES (Sainchóras Rialaithe Trádála) a dhéanann na feidhmeanna inrianaitheachta agus bainistithe riosca sin – sin córas rialaithe teorann agus deimhnithe earraí tráchtála.

Cinntí a bhunú ar fhianaise eolaíochta fhónta

Is í an eolaíocht an bhunsraith ar a mbunaíonn an tAontas Eorpach a chinntí faoi bhia. Cuireann an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) Roghnaigh aistriúcháin an naisc roimhe seo.   Deutsch (de) English (en) français (fr) italiano (it) comhairle ar fáil don Choimisiún Eorpach agus do na Ballstáit nuair atá reachtaíocht á dréachtú agus nuair atá lucht déanta beartais ag déileáil le himní faoi shábháilteacht bia.

Cuireann an Coimisiún prionsabal an réamhchúraim i bhfeidhm –  gníomhaíonn sé gan mhoill má deir eolaithe go bhféadfadh baol ar bith a bheith ann.

Forfheidhmiú agus rialú

Seo mar a chuireann an Coimisiún dlí an Aontais faoi bhia i bhfeidhm:

  • seiceálann sé go bhfuil reachtaíocht an Aontais ionchorpraithe i gceart sa dlí náisiúnta agus curtha i bhfeidhm ag gach Ballstát
  • déanann an Oifig Bia agus Tréidliachta (FVO) iniúchtaí ar an láthair laistigh den Aontas agus lasmuigh de.

Déanann Oifig Bia agus Tréidliachta an Choimisiúin (FVO) seiceáil ar mhonarchana táirgthe bia ar leith. Ach is é an príomhchúram atá uirthi deimhniú go bhfuil na huirlisí riachtanacha i bhfeidhm ag rialtais na mBallstát, agus ag rialtais na dtíortha nach bhfuil san Aontas Eorpach, lena chinntiú go gcomhlíonann a dtáirgeoirí bia féin na caighdeáin arda atá ag an Aontas don tsábháilteacht bia. Ón mbliain 2013, tá feistí leighis cuimsithe freisin faoi chúraimí na hOifige.