You are here:

Ασφάλεια των τροφίμων στην ΕΕ

Η πολιτική της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων σκοπό έχει να εξασφαλίσει:

  1. ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα και ζωοτροφές
  2. πρότυπα για την υγεία και καλή μεταχείριση των ζώων και την προστασία των φυτών
  3. σαφείς πληροφορίες σχετικά με την προέλευση, το περιεχόμενο και την καταλληλότητα των τροφίμων.

Η πολιτική της ΕΕ για τα τρόφιμα περιλαμβάνει τα εξής:

  • πλήρη νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών και την υγιεινή των τροφίμων
  • έγκυρες επιστημονικές συμβουλές στις οποίες πρέπει να στηρίζονται οι αποφάσεις
  • επιβολή της νομοθεσίας και ελέγχους.

Όταν συντρέχουν λόγοι ειδικής προστασίας των καταναλωτών, προβλέπεται η λήψη ειδικών μέτρων για τα εξής:

  • χρήση φυτοφαρμάκων, συμπληρωμάτων διατροφής, χρωστικών ουσιών, αντιβιοτικών και ορμονών
  • πρόσθετα τροφίμων, όπως τα συντηρητικά και οι αρωματικές ύλες
  • ουσίες που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, π.χ. πλαστικές συσκευασίες
  • επισήμανση των αλλεργιογόνων συστατικών
  • και αναγραφή πληροφοριών, όπως «χαμηλά λιπαρά» και «υψηλής περιεκτικότητας σε ίνες».

Ποικιλία προϊόντων στην αγορά τροφίμων της ΕΕ

Η ΕΕ δίνει ιδιαίτερη προσοχή ώστε τα ισχύοντα πρότυπα να μην εκτοπίζουν τα παραδοσιακά τρόφιμα από την αγορά, να μην αποθαρρύνουν την καινοτομία και να μην θίγουν την ποιότητα των προϊόντων.

Όταν νέες χώρες γίνονται μέλη της ΕΕ (και, συνεπώς, εντάσσονται στην ενιαία αγορά), ενδέχεται να απαιτούνται μεταβατικά μέτρα προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να συμμορφωθούν με τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων. Στο μεταξύ, οι χώρες αυτές δεν μπορούν να εξάγουν τρόφιμα που δεν πληρούν αυτά τα πρότυπα.

Όσον αφορά τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, την κλωνοποίηση και τη νανοτεχνολογία (νέα τρόφιμα) , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τάσσεται υπέρ της υπεύθυνης καινοτομίας. Αυτή παρέχει στους πολίτες της ΕΕ τις μεγαλύτερες εγγυήσεις ασφάλειας και ενθαρρύνει την οικονομική ανάπτυξη.

Ασθένειες των ζώων - περιορισμός των κρουσμάτων

Τα ζώα μπορούν να διακινούνται ελεύθερα σε όλη την ΕΕ, με την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται τα πρότυπα υγείας και καλής μεταχείρισής τους όχι μόνο στο αγρόκτημα, αλλά και κατά τη διάρκεια της μεταφοράς τους. Σε περίπτωση εκδήλωσης ασθένειας σε ζώα, η ΕΕ παρεμβαίνει ταχέως και, αν χρειαστεί, αναστέλλει τις εμπορικές συναλλαγές.

Επίσης χάρη στα «διαβατήρια για ζώα συντροφιάς» (γάτες, σκύλοι και κουνάβια) που καθιέρωσε η ΕΕ, οι ιδιοκτήτες τέτοιων ζώων μπορούν να τα παίρνουν μαζί τους όταν ταξιδεύουν. Ωστόσο, για την πρόληψη της εξάπλωσης ασθενειών, εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα για τα ζώα συντροφιάς, ακριβώς όπως και για τα άλλα ζώα.

Υγεία των φυτών

Όλα τα φυτά και τα φυτικά υλικά μπορούν να διακινούνται σε όλη την ΕΕ, εφόσον είναι απαλλαγμένα από επιβλαβείς οργανισμούς. Ο εξονυχιστικός έλεγχος των εισαγόμενων φυτικών υλικών και η παρακολούθηση του εδάφους της ΕΕ βοηθούν στην έγκαιρη ανίχνευση νέων επιβλαβών οργανισμών.

Με τον τρόπο αυτόν είναι δυνατή η λήψη προληπτικών, αντί θεραπευτικών μέτρων, όπως η χρήση εντομοκτόνων. Αν ένα νέο δένδρο φέρει «φυτοϋγειονομικό διαβατήριο», αυτό αποτελεί απόδειξη ότι έχει αναπτυχθεί σε υγιείς συνθήκες.

Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης

Η ΕΕ εφαρμόζει ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης με σκοπό την προστασία των πολιτών από τρόφιμα που δεν πληρούν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ασφαλείας. Το σύστημα αυτό εντοπίζει επίσης τα τρόφιμα που περιέχουν απαγορευμένες ουσίες ή υπερβολικές ποσότητες ουσιών υψηλού κινδύνου, όπως κατάλοιπα κτηνιατρικών φαρμάκων στο κρέας και καρκινογόνες χρωστικές ουσίες στα τρόφιμα.

Όταν εντοπίζεται ένας κίνδυνος, αποστέλλονται προειδοποιήσεις σε όλη την ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αρκεί η ακύρωση της αποστολής μιας μόνο παρτίδας προϊόντος, αλλά, αν χρειαστεί, ακυρώνονται όλες οι αποστολές ενός συγκεκριμένου προϊόντος από το αγρόκτημα, το εργοστάσιο ή το λιμάνι εισόδου, ή ακόμη αποσύρονται προϊόντα που βρίσκονται ήδη σε αποθήκες και καταστήματα.

Ιχνηλασιμότητα και διαχείριση κινδύνων

Όποτε ξεσπά επιδημία ζωικής ασθένειας ή παρατηρούνται μαζικά περιστατικά τροφικής δηλητηρίασης Ευρωπαίων καταναλωτών, οι αρχές της ΕΕ μπορούν να ανιχνεύουν όλα τα στάδια διακίνησης των προϊόντων διατροφής, φθάνοντας μέχρι και την αλυσίδα παραγωγής, είτε πρόκειται για ζώντα ζώα ή προϊόντα που προέρχονται από ζώα είτε πρόκειται για φυτά.

Αυτή η δυνατότητα ιχνηλασιμότητας και διαχείρισης κινδύνου παρέχεται από το TRACES (Trade Control and Expert System) , ένα ηλεκτρονικό σύστημα διασυνοριακών ελέγχων και πιστοποίησης εμπορευμάτων.

Επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις

Οι αποφάσεις της ΕΕ για τα τρόφιμα βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) Επιλέξτε μεταφράσεις του προηγούμενου συνδέσμου   Deutsch (de) English (en) français (fr) italiano (it) παρέχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις χώρες της ΕΕ ανεξάρτητες επιστημονικές συμβουλές κατά την εκπόνηση της σχετικής νομοθεσίας, αλλά και για την αντιμετώπιση κινδύνων για την ασφάλεια των τροφίμων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει την αρχή της πρόληψης - ενεργεί αμέσως μόλις οι επιστήμονες δηλώσουν ότι υπάρχει πιθανός κίνδυνος.

Επιβολή της νομοθεσίας και έλεγχος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα τρόφιμα ως εξής:

  • εξετάζοντας κατά πόσον η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι πλήρως ενσωματωμένη στις εθνικές νομοθεσίες και εφαρμόζεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ
  • με επιτόπιους ελέγχους τόσο εντός όσο και εκτός ΕΕ, τους οποίους αναθέτει στο Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ) .

Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων ελέγχει μεμονωμένες μονάδες παραγωγής, αλλά βασικό του καθήκον είναι να ελέγχει κατά πόσον οι κυβερνήσεις της ΕΕ και άλλων χωρών διαθέτουν τους αναγκαίους μηχανισμούς για να διασφαλίζουν ότι οι δικοί τους παραγωγοί τροφίμων τηρούν τα αυστηρά πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων. Από το 2013, στο πεδίο δράσης του ΓΤΚΘ προστέθηκαν και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.