Ασφάλεια των τροφίμων

Τρεις είναι οι βασικές συνιστώσες της στρατηγικής της ΕΕ για τα τρόφιμα:

• ολοκληρωμένη νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, καθώς και για την υγιεινή των τροφίμων
• έγκυρα επιστημονικά στοιχεία στα οποία πρέπει να βασίζονται οι αποφάσεις
• επιβολή της νομοθεσίας και έλεγχος.

Προβλέπεται επίσης η λήψη ειδικών μέτρων όταν συντρέχουν λόγοι ιδιαίτερης προστασίας των καταναλωτών:

• χρήση φυτοφαρμάκων, συμπληρωμάτων διατροφής, χρωστικών ουσιών, αντιβιοτικών και ορμονών
• προσθήκη βιταμινών, μεταλλικών στοιχείων και άλλων παρόμοιων ουσιών στα τρόφιμα
• προϊόντα που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, όπως οι πλαστικές συσκευασίες
• επισήμανση των αλλεργιογόνων συστατικών και αναγραφή ισχυρισμών όπως "χαμηλά λιπαρά" και "υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες".

Ποικιλία προϊόντων

Η ΕΕ δίνει ιδιαίτερη προσοχή ώστε τα ισχύοντα πρότυπα να μην εκτοπίζουν τα παραδοσιακά τρόφιμα από την αγορά, να μην αποθαρρύνουν την καινοτομία και να μην θίγουν την ποιότητα των προϊόντων.

Όταν νέες χώρες γίνονται μέλη της ΕΕ (και, συνεπώς, εντάσσονται στην ενιαία αγορά), ενδέχεται να απαιτούνται μεταβατικά μέτρα προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να συμμορφωθούν με τα αυστηρότερα πρότυπα της ΕΕ όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων. Στο μεταξύ, οι χώρες αυτές δεν μπορούν να εξάγουν τρόφιμα που δεν πληρούν αυτά τα πρότυπα.

Όσον αφορά τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, την κλωνοποίηση και τη νανοτεχνολογία – που στο σύνολό τους είναι γνωστά ως νέα τρόφιμα – η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακολουθεί την τακτική της υπεύθυνης καινοτομίας που παρέχει στους πολίτες της ΕΕ τις μεγαλύτερες εγγυήσεις ασφάλειας και τα πλέον ισχυρά κίνητρα οικονομικής ανάπτυξης.

Προστασία των ζώων

Τα ζώα μπορούν να διακινούνται ελεύθερα σε όλη την ΕΕ, με την προϋπόθεση ότι πληρούν τα πρότυπα υγείας και καλής μεταχείρισής τους όχι μόνο στο αγρόκτημα, αλλά και κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. Σε περίπτωση εκδήλωσης ασθένειας των ζώων, η ΕΕ παρεμβαίνει ταχέως και, αν χρειαστεί, αναστέλλει τις εμπορικές συναλλαγές.

Επίσης χάρη στα "διαβατήρια για ζώα συντροφιάς" που καθιέρωσε η ΕΕ, οι ιδιοκτήτες τέτοιων ζώων μπορούν τα παίρνουν μαζί στο ταξίδι τους. Για την πρόληψη της εξάπλωσης ασθενειών, εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα για τα ζώα συντροφιάς, όπως και για τα άλλα ζώα.

Υγεία των φυτών

Όλα τα φυτά και φυτικά υλικά μπορούν να διακινούνται σε όλη την ΕΕ, εφόσον είναι απαλλαγμένα από επιβλαβείς οργανισμούς. Ο εξονυχιστικός έλεγχος των εισαγόμενων φυτικών υλικών και η παρακολούθηση του εδάφους της ΕΕ συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση νέων επιβλαβών οργανισμών.

Με τον τρόπο αυτό, είναι δυνατή η λήψη προληπτικών αντί θεραπευτικών μέτρων, όπως η χρήση εντομοκτόνων. Αν ένα νέο δένδρο φέρει "φυτοϋγειονομικό διαβατήριο", αυτό αποτελεί απόδειξη ότι έχει αναπτυχθεί σε υγιείς συνθήκες.

Έγκαιρη προειδοποίηση

Η ΕΕ έχει θέσει σε λειτουργία ένα σύστημα ταχείας προειδοποίησης με σκοπό την προστασία των πολιτών από τις τροφικές δηλητηριάσεις. Το σύστημα αυτό εντοπίζει επίσης τα τρόφιμα που περιέχουν απαγορευμένες ουσίες ή υπερβολικές ποσότητες ουσιών υψηλού κινδύνου, όπως κατάλοιπα κτηνιατρικών φαρμάκων στο κρέας και καρκινογόνες χρωστικές ουσίες στα τρόφιμα.

Όταν εντοπίζεται κίνδυνος, αποστέλλονται προειδοποιήσεις σε όλη την ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αρκεί η ακύρωση της αποστολής μιας μόνο παρτίδας προϊόντος, αλλά, αν χρειαστεί, ακυρώνονται όλες οι αποστολές ενός συγκεκριμένου προϊόντος από το αγρόκτημα, το εργοστάσιο ή το λιμάνι εισόδου, ή ακόμη αποσύρονται προϊόντα που βρίσκονται ήδη σε αποθήκες και καταστήματα.

Ιχνηλασιμότητα και διαχείριση κινδύνου

Όποτε ξεσπά επιδημία ζωικής ασθένειας ή παρατηρούνται μαζικά περιστατικά τροφικής δηλητηρίασης Ευρωπαίων καταναλωτών, οι αρχές της ΕΕ μπορούν να ανιχνεύσουν όλα τα στάδια διακίνησης των προϊόντων διατροφής, φθάνοντας μέχρι και την αλυσίδα παραγωγής, είτε πρόκειται για ζώντα ζώα ή προϊόντα που προέρχονται από ζώα είτε πρόκειται για φυτά.

Αυτή η δυνατότητα ιχνηλασιμότητας και διαχείρισης κινδύνου παρέχεται από το TRACES (Trade Control and Expert System), ένα ηλεκτρονικό σύστημα διασυνοριακών ελέγχων και πιστοποίησης εμπορευμάτων.

Επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις

Οι αποφάσεις της ΕΕ για τα τρόφιμα έχουν επιστημονική βάση. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) παρέχει συμβουλές κατά την εκπόνηση της σχετικής νομοθεσίας, αλλά και για την αντιμετώπιση κινδύνων για την ασφάλεια των τροφίμων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει την αρχή της προφύλαξης: ενεργεί αμέσως μόλις οι επιστήμονες δηλώσουν ότι υπάρχει πιθανός κίνδυνος.

Έλεγχος της εφαρμογής

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα, εξετάζοντας κατά πόσον η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι πλήρως ενσωματωμένη στην εθνική νομοθεσία και εφαρμόζεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ, καθώς και διενεργώντας επιτόπιες επιθεωρήσεις εντός και εκτός ΕΕ.

Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ελέγχει μεμονωμένες μονάδες παραγωγής, αλλά βασικό του καθήκον είναι να ελέγχει κατά πόσον οι κυβερνήσεις της ΕΕ και άλλων χωρών διαθέτουν τον αναγκαίο μηχανισμό για να διασφαλίζουν ότι οι δικοί τους παραγωγοί τροφίμων τηρούν τα αυστηρά πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων. Από το 2013 και μετά, στο πεδίο δράσης του ΓΤΚΘ προστέθηκαν και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Αρχή σελίδας

Όργανα και οργανισμοί της ΕΕ

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή
  • Ασφάλεια των τροφίμων
  • Δημόσια υγεία
  • Θέματα καταναλωτών
• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
  • Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων
• Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  • Απασχόλησης, κοινωνικής πολιτικής, υγείας και καταναλωτών·
• Eυρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή
  • Τμήμα "Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον"
• Επιτροπή των Περιφερειών
  • Επιτροπή "Φυσικοί πόροι" (NAT)
• Οργανισμοί της ΕΕ
  • Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων

Δυνατότητες χρηματοδότησης

• Προσκλήσεις υποβολής προσφορών (δημόσιες συμβάσεις)

Εκδόσεις, ενημερωτικά δελτία και στατιστικές

• Εκδόσεις
• Ενημερωτικά δελτία
• Στατιστικές

Νομοθεσία

• Συνοπτική παρουσίαση της νομοθεσίας της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων
• Ισχύουσα νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων (πλήρη κείμενα)
• Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - άρθρο 168 (προστασία της δημόσιας υγείας), άρθρο 169 (προστασία των καταναλωτών)