You are here:

Gospodarka morska i rybołówstwo

Wielu obywateli UE utrzymuje się z morza i jego zasobów – przede wszystkim ryb, ale także energii pochodzącej z morskich farm wiatrowych, pól naftowych i gazowych. Działalność floty handlowej UE jest uzależniona od oceanów. Obszary przybrzeżne przyciągają turystów jak magnes – to także prężny sektor gospodarki.

W gospodarce morskiej i rybołówstwie gra toczy się o wysoką stawkę. Dlatego musimy odpowiedzialnie korzystać z zasobów morskich, zapobiegać nadmiernej eksploatacji łowisk oraz dbać, by wydobywanie ropy naftowej i gazu nie szkodziło środowisku morskiemu ani przybrzeżnemu.

Rybołówstwo – ochrona zasobów połowowych

Unijny sektor rybołówstwa jest czwartym co do wielkości tego rodzaju sektorem na świecie – co roku dostarcza około 6,4 mln ton ryb. Sektory rybołówstwa i przetwórstwa ryb zapewniają ponad 350 tys. miejsc pracy.

UE dokłada wszelkich starań, aby zapewnić zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa – zarówno pod względem gospodarczym, jak i środowiskowym, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony interesów konsumentów oraz uwzględnieniu potrzeb rybaków.

Taki jest właśnie cel zreformowanej unijnej wspólnej polityki rybołówstwa, która weszła w życie w styczniu 2014 roku: zapewnić rybakom godziwe dochody, a równocześnie zapobiegać nadmiernym połowom i zmniejszaniu się zasobów.

Wdrażanie nowych przepisów wspomaga Europejski Fundusz Morski i Rybacki. W latach 2014–2020 finansowane są z niego projekty mające na celu:

  • wprowadzanie innowacyjnych technik połowowych
  • tworzenie nowych rynków zbytu dla owoców morza
  • podwyższenie poziomu życia na obszarach przybrzeżnych.

Pomoże to rybakom w przejściu na zrównoważone metody rybołówstwa, a społecznościom zamieszkującym obszary przybrzeżne w dywersyfikacji lokalnej gospodarki.

Współpraca międzynarodowa

UE współpracuje z organami ONZ, a na forum regionalnych i międzynarodowych organizacji rybołówstwa prowadzi negocjacje zmierzające do tego, by wodami na całym świecie gospodarowano w sposób uregulowany, przejrzysty i zrównoważony oraz by nadmiernie ich nie eksploatowano.

Umowy dwustronne z krajami spoza UE umożliwiają unijnym rybakom połowy na odległych wodach na takich samych warunkach w zakresie zrównoważonego rozwoju, jakie obowiązują w UE. Pomaga to w zaopatrywaniu rynku UE. W zamian kraje partnerskie (w tym kraje rozwijające się) otrzymują środki finansowe, które mogą zainwestować w rozwój swojego przemysłu rybołówstwa i własnych zasobów rybnych.

Zrównoważona hodowla ryb i owoców morza

Powiększa się luka między ilością owoców morza spożywanych w UE a wielkościami połowów dostarczanych przez sektor rybołówstwa. W jej wypełnieniu może w pewnym stopniu pomóc akwakultura. Obecnie już jedna czwarta ryb i owoców morza wyprodukowanych w UE pochodzi z farm rybnych i innych form działalności z zakresu akwakultury. Najważniejszymi pod względem wielkości produkcji gatunkami hodowlanymi w UE są omułki, pstrąg tęczowy i łosoś atlantycki. Zaraz po nich plasują się ostrygi, dorada, karp, małże i labraks.

Europejska akwakultura opiera się na wysokich standardach z zakresu ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt i ochrony konsumentów. Jednak w ostatnich latach w sektorze panuje stagnacja. Nowe przepisy mają na celu odwrócenie tej tendencji i zwiększenie podaży świeżej, zdrowej i lokalnie wyprodukowanej żywności.

Nielegalne połowy

Nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy zmniejszają zasoby rybne, niszczą siedliska morskie, zakłócają konkurencję, szkodzą interesom uczciwych rybaków oraz osłabiają nadmorskie społeczności, szczególnie w krajach rozwijających się.

UE pracuje nad likwidacją luk prawnych, które umożliwiają nielegalnym przedsiębiorcom czerpanie zysków. Do obrotu w UE i poza UE można wprowadzać jedynie produkty rybołówstwa morskiego zatwierdzone jako legalne przez państwo bandery lub państwo wywozu. Przedsiębiorcom unijnym, którzy prowadzą nielegalne połowy w dowolnym miejscu na świecie i pod dowolną banderą, grożą wysokie kary proporcjonalne do wartości ekonomicznej takich połowów i pozbawiające ich wszelkich zysków.

Spożycie ryb pochodzących ze zrównoważonych źródeł

Na zrównoważony rozwój mają wpływ również nasze nawyki żywieniowe. Dlatego Unia i rządy krajów UE, dokładają wszelkich starań, aby informować społeczeństwo o wadze tej kwestii.

Wybory dokonywane przez konsumentów mają zasadnicze znaczenie. Jednak potrzebne są także działania uzupełniające na wszystkich innych szczeblach łańcucha dostaw.

Zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi oznakowania w przypadku ryb, mięczaków, skorupiaków i wodorostów, na wszystkich produktach, które są sprzedawane konsumentom i podmiotom świadczącym usługi gastronomiczne, muszą znaleźć się następujące informacje:

  • nazwa handlowa i systematyczna gatunku
  • informacje na temat tego, czy produkty zostały złowione w morzu lub w wodach słodkich, lub czy zostały wyhodowane
  • obszar połowu lub produkcji i rodzaj stosowanych narzędzi połowowych
  • informacje na temat tego, czy dany produkt został rozmrożony, data minimalnej przydatności do spożycia („najlepiej spożyć przed” i „spożyć do”), zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi etykietowania.

Korzyści gospodarcze

Morza i oceany są siłą napędową europejskiej gospodarki. Unia Europejska posiada najwięcej na świecie portów handlowych (1200) i największą flotę handlową. 90 proc. wymiany handlowej z krajami spoza UE oraz 40 proc. handlu wewnętrznego w UE odbywa się drogą morską. Sektor ten generuje około 5,4 mln miejsc pracy i wytwarza wartość dodaną brutto w wysokości prawie 500 mld euro rocznie.

Jednak wciąż istnieje ogromny niewykorzystany potencjał w zakresie innowacji i wzrostu, zwłaszcza w niektórych obszarach. Dlatego w ostatnich latach UE poszerzyła zakres swojej polityki morskiej na wszystkie sektory i branże które korzystają z europejskiej przestrzeni morskiej.

Długofalowe cele UE określono w strategii „niebieskiego wzrostu”. Obejmują one m.in.:

  • rozwój sektorów o dużym potencjale, takich jak: akwakultura, turystyka przybrzeżna, biotechnologia morska, energia oceanów i wydobycie z dna morskiego
  • wymianę wiedzy oraz zapewnienie pewności prawa i bezpieczeństwa poprzez stworzenie mapy cyfrowej europejskiego dna morskiego, planowanie przestrzenne obszarów morskich (w celu zwiększenia wydajności i stabilności działań w obszarze morskim) oraz zintegrowany nadzór morski (poprzez dostarczenie właściwym organom nowych narzędzi do wymiany informacji i tym samym zmniejszenie kosztów nadzoru i zwiększenie jego efektywności)
  • stworzenie strategii dostosowanych do potrzeb konkretnych obszarów morskich (Adriatyk i Morze Jońskie, Ocean Arktyczny, Morze Śródziemne, Atlantyk, Morze Północe, Bałtyk, Morze Czarne) polegających także na współpracy z krajami sąsiadującymi.

Aby rozpowszechniać wiedzę o tym, jak wielki wpływ na życie obywateli ma stan mórz i oceanów, co roku w dniu 20 maja w UE obchodzony jest Wybierz wersję językową tego linka   English (en) Europejski Dzień Morza.