Gnóthaí muirí agus an t-iascach


Braitheann a lán daoine san Aontas Eorpach ar an bhfarraige agus ar a hacmhainní – iasc dar ndóigh, ach ar fhuinneamh na bhfeirmeacha gaoithe, na n-olacheantar agus na ngáscheantar amach ón gcósta freisin. Braitheann loingeas trádála an Aontais Eorpaigh ar aigéin agus ar fharraigí an domhain. Meallann ceantair cois cósta turasóirí – sin tionscal mór eile.

Ó tharla an oiread sin a bheith i dtreis, ní mór dúinn a bheith stuama faoin úsáid a bhainimid as acmhainní na farraige, an ró-iascaireacht a chosc agus a chinntiú nach ndéanann gnó bainte na hola agus an gháis dochar d'fharraigí ná do chóstaí na hEorpa.

An t-iascach – an tábhacht a bhaineann le bearta caomhnaithe

Tá tionscal iascaireachta an Aontais Eorpaigh ar an 4ú tionscal iascaireachta is mó ar domhan – soláthraíonn sé nach mór 6.4 milliún tona éisc gach bliain. Tá breis agus 350,000 duine fostaithe i dtionscal na hiascaireachta agus na próiseála éisc.

Déanann an tAontas a dhícheall a chinntiú gur tionscal inbhuanaithe í an iascaireacht – ó thaobh an gheilleagair agus an chomhshaoil de – agus go ndéantar leas an tomhaltóra a chosaint agus go dtugtar aird ar riachtanais an iascaire.

Is é sin go díreach is aidhm don athchóiriú ar Chomhbheartas Iascaigh an Aontais Eorpaigh a bhfuil feidhm leis ó Eanáir 2014 – slí bheatha iascairí a chosaint agus deireadh a chur leis an ró-iascaireacht agus leis an ídiú ar stoic éisc a leanann é.

Tá an Ciste Eorpach Muirí agus Iascaigh ina bhonn agus ina thaca ag an reachtaíocht nua. Idir 2014 agus 2020, tabharfar maoiniú ón gciste sin do thionscadail atá ceaptha:

  • teicnící nuálacha iascaireachta a thabhairt isteach
  • margaí nua a chur ar fáil do bhia mara
  • an caighdeán saoil i gceantair cois cósta a fheabhsú.

Ar an gcaoi sin beidh iascairí in ann tosú ar nósanna iascaireachta inbhuanaithe a chleachtadh, agus beidh pobail cois cósta in ann an geilleagar áitiúil a éagsúlú.

Comhoibriú Idirnáisiúnta

Oibríonn an tAontas Eorpach i gcomhar le comhlachtaí na Náisiún Aontaithe agus déanann sé idirbheartaíocht le heagraíochtaí réigiúnacha agus idirnáisiúnta iascaigh lena chinntiú go bhfuil uiscí an domhain á mbainistiú ar bhealach trédhearcach agus inbhuanaithe agus nach ndéantar ró-iascaireacht ar stoic éisc.

Comhaontuithe déthaobhacha le tíortha nach bhfuil san Aontas, tugann siad caoi d'iascairí na hEorpa dul ag iascach in uiscí i bhfad i gcéin, ar na coinníollacha inbhuanaitheachta céanna a bhfuil feidhm acu laistigh den Aontas. Ar an gcaoi sin is féidir soláthar cuí a dhéanamh do mhargadh éisc an Aontais. Ina chúiteamh sin, faigheann na tíortha comhpháirtíochta (na tíortha atá i mbéal forbartha ina measc) ranníocaíocht airgeadais ionas gur féidir leo infheistiú ina dtionscal iascaigh féin agus cur lena stoic éisc.

Éisc agus bia mara a shaothrú go hinbhuanaithe

Tá ag méadú ar an mbearna idir an méid bia mara a itear san Aontas Eorpach agus an méid de a sholáthraíonn tionscal na hiascaireachta. Is féidir cuid den bhearna sin a líonadh tríd an dobharshaothrú. Faoi láthair, is ó fheirmeacha éisc agus ó chineálacha eile dobharshaothraithe an ceathrú cuid den iasc agus den bhia mara a tháirgtear san Aontas. Ó thaobh na méideanna díobh a shaothraítear, is diúilicíní, bric dhea-dhathacha agus bradáin na príomhspeicis a shaothraítear san Aontas, agus ina ndiaidh sin oisrí, garbhánaigh, carbáin, breallaigh agus doingin mhara.

Tá caighdeáin thar a bheith ard i bhfeidhm i dtionscal dobharshaothraithe na hEorpa maidir le cosaint an chomhshaoil, sláinte ainmhithe agus sábháilteacht an tomhaltóra. Mar sin féin, níl aon fhorás ag teacht ar an earnáil le blianta beaga anuas. Tá an reachtaíocht nua ceaptha an taoide a chasadh agus borradh a chur faoi sholáthar an bhia úir fholláin a tháirgtear sa cheantar máguaird.

An iascaireacht mhídhleathach

Mar thoradh ar an iascaireacht mhídhleathach, neamhthuairiscthe agus neamhrialáilte ídítear stoic éisc, scriostar gnáthóga mara, cuirtear isteach ar an iomaíocht, cuirtear iascairí macánta faoi mhíbhuntáiste míchothrom agus tagann meath ar phobail cois cósta, go háirithe sna tíortha atá i mbéal forbartha.

Tá an tAontas Eorpach ar a dhícheall ag iarraidh deireadh a chur leis na lúba ar lár lenar féidir le hoibreoirí mídhleathacha brabús a dhéanamh ar a gcuid gníomhaíochtaí. Ní cheadaítear ach táirgí iascaigh mhara a bhfuil sé deimhnithe ag an mbratstát nó stát easpórtála gur táirgí dleathacha iad a thrádáil isteach agus amach as an Aontas. Chomh maith leis sin, aon oibreoirí ón Aontas a dhéanann iascaireacht mhídhleathach in aon áit ar domhan, gearrtar pionóis mhóra orthu atá i gcomhréir le luach eacnamaíoch na gabhála éisc sa chaoi is nach ndéanfaidh siad aon bhrabús ar an ngabháil sin.

Caitheamh inbhuanaithe éisc

Baineann an inbhunaitheacht leis an gcaoi a gcaithimid bia mara agus, mar sin, bíonn an tAontas Eorpach agus rialtais na mBallstát ar a ndícheall ag iarraidh tomhaltóirí a chur ar an eolas faoi sin.

Cé go mbíonn roinnt mhaith cumhachta ag tomhaltóirí ar na roghanna a dhéanann siad agus iad ag ceannach, tá sé tábhachtach go ndéanfaí an iarracht chéanna ag gach céim eile den slabhra soláthair.

Mar shampla, faoi na rialacha nua maidir le lipéadú éisc, moileasc, crústach agus algaí , ní mór an t-eolas seo a leanas a bheith ar gach táirge a dhíoltar le tomhaltóirí nó oll-lónadóirí AE:

  • ainm tráchtála agus eolaíoch an speicis
  • an áit ar gabhadh an táirge – ar an bhfarraige nó in abhainn nó loch – nó más de bhunús feirme é
  • an limistéar gabhála nó táirgthe agus an trealamh iascaireachta a úsáideadh
  • má dí-reodh an táirge agus an dáta éaga ('b'fhearr roimh' nó 'úsáid faoi'), i gcomhréir leis na rialacha ginearálta maidir le lipéadú bia.

Sochair eacnamaíocha

Is dlúthchuid de gheilleagar na hEorpa an fharraige agus na haigéin. Is ag an Aontas Eorpach atá an líon is airde calafort tráchtála ar domhan (1,200) agus is aige atá an loingeas trádála is mó ar domhan. Is ar muir a dhéantar 90% den trádáil le tíortha nach cuid den Aontas Eorpach iad agus 40% den trádáil laistigh den Aontas. Tá tuairim is 5.4 milliún duine fostaithe san earnáil sin agus is fiú beagnach €500 billiún (oll-bhreisluach) sa bhliain í.

Mar sin féin, tá féidearthachtaí nuálaíochta agus fáis ann, féidearthachtaí nár baineadh leas astu fós, go háirithe i réimsí áirithe. Le blianta beaga anuas, mar thoradh air sin, tá an tAontas tar éis cur le raon a bheartais mhuirí chun gach úsáid agus is féidir a bhaint as an bhfarraige a chuimsiú ann.

Tá cuspóirí fadtéarmacha an Aontais ina thaobh seo leagtha amach sa Straitéis maidir le Fás Gorm . I measc na gcuspóirí sin tá:

  • forbairt a dhéanamh ar na hearnálacha a bhfuil féidearthachtaí móra iontu – amhail an dobharshaothú, an turasóireacht chósta, an bhiteicneolaíocht mhuirí, fuinneamh na mara agus an mhianadóireacht ar ghrinneall na farraige.
  • eolas, deimhneacht dhlíthiúil agus slándáil a chur ar fáil trí léarscáil dhigiteach de ghrinneall na farraige san Eoraip, tríd an bpleanáil spásúil mhuirí (le haghaidh gníomhaíochtaí ar an bhfarraige a dhéanamh níos éifeachtúla agus níos inbhuanaithe) agus tríd an bhfaireachas muirí comhtháite (uirlisí nua le haghaidh faisnéis a roinnt a thabhairt do na húdaráis atá bainteach leis an bhfaireachas muirí chun costas an fhaireachais a laghdú agus é a dhéanamh níos éifeachtúla).
  • straitéisí atá curtha in oiriúint d'fharraigí áirithe (Muir Aidriad agus an Mhuir Iónach, an tAigéan Artach, an tAigeán Atlantach, Muir Bhailt, an Mhuir Dhubh, an Mheánmhuir, an Mhuir Thuaidh) agus a chuireann comhoibriú idir na tíortha atá ar a dteorainn chun cinn freisin.

Déanann an tAontas ceiliúradh ar English Lá Muirí na hEorpa an 20 Bealtaine gach bliain chun feasacht a ardú faoin ríthábhacht a bhaineann le folláine na bhfarraigí agus na n-aigéan.

Barr

Gnóthaí Muirí agus Iascach

Arna thabhairt cothrom le dáta mí na Samhna 2014

Cuid den tsraith 'Foras Feasa ar an Aontas Eorpach' is ea an foilseachán seo


Barr



TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Réimsí beartais gaolmhara

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?